ประเทศไทยมีการนำเข้า ถาดเพาะกล้าเพื่อใช้ในการเพาะต้นกล้าสำหรับการทำนาด้วยวิธี “โยนกล้า” ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมของเกษตรกรในปัจจุบัน แต่ถาดเพาะกล้าที่นำเข้านั้นทำจากพลาสติก มีความเปราะบาง มีอายุการใช้งานสั้น กรมวิชาการเกษตร จึงร่วมกับ กรมการข้าว พัฒนา ’ถาดปลูกข้าว“ ขึ้น โดยประยุกต์ใช้ยางธรรมชาติ ทดแทน ผลิตภัณฑ์พลาสติก ซึ่งสามารถใช้งานได้ดี คาดว่าน่าจะช่วยเกษตรกรประหยัดต้นทุนและลดมูลค่าการนำเข้าจากต่างประเทศได้ในอนาคต

นางสาวนุชนาฏ ณ ระนอง ผู้เชี่ยวชาญด้านผลิตภัณฑ์เกษตร สำนักวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร กรมวิชาการเกษตร กล่าวว่า สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว กรมการข้าว ได้ประสานขอความอนุเคราะห์มายังกรมวิชาการเกษตรให้ดำเนินการวิจัยและพัฒนาถาดเพาะกล้า เพื่อรองรับความต้องการของเกษตรกรที่ทำนาแบบโยนกล้าซึ่งมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากถาดเพาะกล้าที่นำเข้าจากต่างประเทศซึ่งมีราคาแผ่นละประมาณ 7 บาท เป็นพลาสติกบาง ใช้งานได้ไม่เกิน 2 ครั้งก็ฉีกขาด ทำให้ต้นทุนการผลิตของเกษตรกรเพิ่มขึ้น นอกจากนั้นพลาสติกยังเป็นวัสดุที่ย่อยสลายยากทำให้เป็นผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม กรมวิชาการเกษตรจึงได้พัฒนาถาดปลูกข้าวโดยประยุกต์ใช้ ยางพารา ซึ่งเป็นวัสดุที่ผลิตได้ภายในประเทศถาดปลูกข้าวที่กรมวิชาการเกษตรผลิตขึ้นนี้ ใช้ ยางรีเคลม (Reclaim Rubber) ที่ได้จากเศษยางจากโรงงานแปรรูป นำมาผสมกับสารที่ทำให้เกิดการคงรูป และวัสดุสังเคราะห์ที่มีส่วนผสมของเรซิ่นซึ่งจะทำให้เบาและแข็ง แล้วทำให้ผ่านกระบวนการคงรูปอีกครั้ง โดยออกแบบรูปทรงถาดคล้ายคลึงกับถาดพลาสติกที่นำเข้า มีขนาดความกว้าง 12 นิ้ว ยาว 12 นิ้ว มีหลุมสำหรับเพาะกล้า จำนวน 188 หลุม/ถาด ลึกประมาณ 2 เซนติเมตร เจาะรูทุกหลุมไว้เพื่อระบายน้ำ ถาดปลูกข้าวที่ผลิตได้เมื่อทดลองใช้งานในเบื้องต้น โดยศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานีทดลองใช้งาน พบว่า สามารถใช้เพาะกล้าได้ดีไม่แตกต่างกับถาดพลาสติก มีอายุการใช้งานขึ้นอยู่กับการดูแลรักษา ถ้าดูแลและเก็บรักษาดีโดยเก็บในที่ร่ม ไม่ทิ้งไว้กลางแดดเป็นเวลานาน จะสามารถใช้งานได้มากกว่า 10 ครั้ง อาจถึง 15-20 ครั้ง หากเทียบต้นทุนการผลิตกับจำนวนครั้งของการใช้งานแล้ว ถือว่าราคาถูกกว่ามาก ซึ่งช่วยลดต้นทุนให้กับเกษตรกรได้ ขณะนี้ได้มีการผลิตเพิ่มเติม จำนวน 1,000 ชิ้น เพื่อให้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวทดลองใช้ รายงานเบื้องต้นพบว่า เกษตรกรมีความพึงพอใจในประสิทธิภาพ

นางสาวนุชนาฏ กล่าวอีกว่า ปัจจุบันมีผู้ประกอบการสนใจที่จะนำเทคโนโลยีการผลิตถาดปลูกข้าวจากยางพาราไปผลิตถาดเพาะกล้าในเชิงการค้าสามารถที่จะพัฒนาและออกแบบให้มีขนาดต่าง ๆ ซึ่งใช้เพาะกล้าพืชอื่นได้อีก คาดว่าจะมีการนำไปใช้ประโยชน์อย่างแพร่หลายและกว้างขวาง อย่างไรก็ตาม หากมีการใช้ถาดปลูกข้าวจากยางธรรมชาติเพิ่มมากขึ้นจะเป็นช่องทางลดปริมาณของเสียจากโรงงานแปรรูปภายในประเทศ และช่วยลดมูลค่าการนำเข้าถาดเพาะกล้าจากต่างประเทศได้

...หากสนใจ “ถาดปลูกข้าว” สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ กลุ่มอุตสาหกรรมยาง สถาบันวิจัยยาง กรมวิชาการเกษตร โทร. 0-2940-5712,  0-2940-6595.