ในช่วงต้นปีการศึกษา ทุกสถานศึกษาจะมีพิธีสำคัญที่ไม่ว่าจะอยู่ในระดับชั้นใดจะต้องจัดให้มีขึ้น คือ พิธีไหว้ครู  เพื่อรำลึกถึงพระคุณของครูบาอาจารย์  น่าแปลกที่แม้ว่าบางสถานศึกษาจะมีแต่อาจารย์  แต่ในการจัดพิธีก็ยังคงเรียกว่า “พิธีไหว้ครู”  พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายคำว่า ครู หมายถึง ผู้สั่งสอนศิษย์, ผู้ถ่ายทอดความรู้ให้แก่ศิษย์.  ส่วนคำว่า อาจารย์ หมายถึง ผู้สั่งสอนวิชาความรู้; คําที่ใช้เรียกนําหน้าชื่อบุคคลเพื่อแสดงความยกย่องว่ามีความรู้ในทางใดทางหนึ่ง.

นอกจากนี้ในหนังสือจริยศาสตร์และจริยธรรมเพื่อพัฒนาชีวิตและสังคม ของศาสตราจารย์พิเศษจำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต ได้ให้ความหมายที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของคำว่า ครู กับอาจารย์ ไว้โดยสรุปว่า

คำว่า ครู ตามศัพท์แปลว่า ผู้หนัก หมายถึง ผู้ที่ต้องมีภาระหนักในการที่จะอบรมสั่งสอนศิษย์และในการถ่ายทอดวิชาความรู้ให้แก่ศิษย์ 

ส่วนคำว่า อาจารย์ แปลว่า ผู้ที่ศิษย์จะต้องประพฤติตอบด้วยความเอื้อเฟื้อ คือความเคารพนบนอบ ในทางพระพุทธศาสนาถือกันว่า ครูเป็นทิศเบื้องขวา เพราะเป็นบุคคลที่สำคัญยิ่งในอันที่จะสร้างบุคคลในสังคมให้เป็นผู้มีความรู้ มีคุณธรรม อันจะเป็นกำลังทางสังคมของประเทศชาติต่อไป

ดังนั้น คำว่า “ครู” จึงมีความหมายที่ลึกซึ้งกว่าคำว่า “อาจารย์” มาก เพราะแสดงถึงความสัมพันธ์อันแนบแน่นที่ครูมีต่อ “ศิษย์” ด้วยครูจะต้องเอาใจใส่ในการให้ความรู้และอบรมสั่งสอนศิษย์ทั้งในห้องเรียน ในโรงเรียน และแม้แต่ศิษย์ซึ่งได้ร่ำเรียนจบไปแล้ว ครูก็ยังมีความผูกพันทางด้านจิตใจกับศิษย์ ยังมีความเป็นห่วงความกังวลในอนาคตของศิษย์ เป็นผู้ที่คอยปลุกปลอบและให้กำลังใจแก่ศิษย์เสมอ.

กนกวรรณ ทองตะโก