สำนวนถิ่นใต้   มาเหมือนฝูงเหมา   หมายถึง   การที่คนมารวมกันเป็นจำนวนมากเพื่อร่วมงานต่าง ๆ   เช่นงานบุญ   งานรื่นเริง   หรือทำกิจกรรมอื่น ๆ  เหมือนฝูงเหมา   หรือแมลงเม่าที่บินพรูออกมาจากรังเป็นจำนวนมาก

นายธีระ   แก้วประจันทร์   กรรมการจัดทำเนื้อหาวิชาการด้านภาษาไทยถิ่น ภาคใต้   ได้อธิบายสำนวนว่า มาเหมือนฝูงเหมา   ไว้   โดยกล่าวถึงคำว่า   เหมา   ว่าตรงกับภาษาไทยกรุงเทพ ว่า   แมลงเม่า   ซึ่งก็คือปลวกที่โตเต็มที่จนปีกงอก   จะบินออกจากรังเมื่อได้เวลาผสมพันธุ์   หรือหลังฝนตกหนัก   แต่ก็มิใช่ว่าหลังฝนตกหนักมากเมื่อไรจะมีเหมาหรือแมลงเม่าออกมาจากรังมากเมื่อนั้น  ขึ้นอยู่กับสภาวะที่เหมาะสมด้วย   ทำนองเดียวกับการจัดงานบุญ งานรื่นเริง   หรืองานแสดงมหรสพ   ใช่ว่าจะมีความหมายทุกครั้ง   ขึ้นอยู่กับบารมีของเจ้าภาพ   ความมีชื่อเสียงของมหรสพที่มีมาแสดง   เป็นสำคัญ  

ในพจนานุกรม   ฉบับราชบัณฑิตยสถาน   พ.ศ. ๒๕๔๒   เก็บคำว่า   ห่าลง   โดยให้ความหมายว่า หมายถึง   เกิดโรคระบาดอย่างร้ายแรงเป็นเหตุให้คนตายจำนวนมาก   เช่น   โรคลงราก  (อหิวาตกโรค)   กาฬโรค  ซึ่งในภาษาปาก   คำว่า   ห่าลง   หมายถึง   คนที่มากันเป็นจำนวนมาก   เช่น   งานนี้คนมากันอย่างกับห่าลง     แต่ปัจจุบันก็ไม่พบว่ามีการพูดเปรียบงานที่มีคนมาเป็นจำนวนมากด้วยถ้อยคำดังกล่าว   แต่ก็มีคำพูดที่เปรียบเทียบคนจำนวนมากมายมหาศาลว่า   ฝูงชนมากมายราวกับฝูงมด   หรือเปรียบเทียบให้เห็นภาพสัตว์ที่อยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก   เช่น      ยุงชุมยังกับฝูงผึ้ง   สำนวนเปรียบเทียบของภาคกลางที่มีคำว่า   “แมลงเม่า”   อยู่ด้วย   ไม่ได้มีมาเปรียบกับผู้คนจำนวนมาก   แต่มีใช้ในสำนวนเช่น   “แมลงเม่าบินเข้ากองไฟ”   เป็นสำนวนที่สอนหรือเตือนสติผู้มีกำลังน้อยนิดว่าอย่าหาญที่จะไปสู้กับผู้มีกำลังหรือมีอำนาจมาก   เพราะมีแต่จะอันตรายถึงชีวิต   เพราะหากหาญสู้แล้วก็จะมีสภาพเหมือน   “แมลงเม่าบินเข้ากองไฟ”.

สุปัญญา   ชมจินดา