จันทร์สนุกศุกร์สนาน_วิษณุ_เครืองาม

วันสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

พอถึงวันที่ 28 ธันวาคม ผมจะเตือนทุกปีว่าเป็นวันสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วีรกษัตริย์ นักรบผู้ยิ่งใหญ่ คราวที่เราเสียกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ.2310 นั้น

พอถึงวันที่ 28 ธันวาคม ผมจะเตือนทุกปีว่าเป็นวันสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วีรกษัตริย์ นักรบผู้ยิ่งใหญ่ คราวที่เราเสียกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ.2310 นั้น ถ้าไม่ได้พระองค์ท่านเห็นจะแย่

ก่อนปีนั้นพระเจ้าอลองพญา กษัตริย์พม่ายกทัพมาตีอยุธยา แต่ไม่ทันไรก็เลิกทัพกลับไปก่อน ครั้นถึงสมัยพระราชโอรสจึงให้แม่ทัพยกทัพเข้ามาอีกครั้ง คราวนี้กษัตริย์พม่าไม่ได้มาด้วย ทัพพม่าตีกรุงศรีอยุธยาแตกในปีพ.ศ.2310 เผาบ้านผลาญเมืองไปมากตามธรรมเนียมผู้ชนะ กะจะไม่ให้ไทยฟื้น เกณฑ์คนไทยไปเป็นเชลยหลายหมื่นคน และขนข้าวของมีค่าในวัดในวังและบ้านช่องผู้ลากมากดีกลับไปพม่าเป็นอันมาก แม้แต่พระเจ้าอยู่หัวอุทุมพรก็ตกเป็นเชลยไปสวรรคตที่พม่า ส่วนพระเจ้าเอกทัศหลบหนีโซซัดโซเซไปสวรรคตที่ประตูเมืองอยุธยา สุกี้พระนายกอง มอญที่พม่าให้คุมค่ายเฝ้าอยุธยาจึงฝังพระศพไว้

พระยาตากเป็นสามัญชนเดิมชื่อสิน บิดาเป็นจีนแซ่แต้ มาจากเมืองเท่งไฮ้ มณฑลกวางตุ้ง มาได้เมียไทยชื่อนกเอี้ยง เมื่อเด็กเจ้าพระยาจักรีเคยเอาตัวนายสินไปเลี้ยง โตขึ้นได้บวชเรียนและเข้าทำราชการจนได้เป็นหลวงยกกระบัตรออกไปอยู่เมืองตาก เจ้าเมืองตากตายจึงได้เป็นพระยาตากแทน คนเรียกกันว่าพระยาตากสิน ต่อมาได้เป็นเจ้าเมืองกำแพงเพชร ยังไม่ทันรับตำแหน่งก็ลงมาอยุธยาเสียก่อนเพราะทัพพม่ายกมาจะเข้าล้อมกรุง

แม่ทัพอยุธยาเห็นพระยาตากสินเป็นขุนนางบ้านนอก จึงประมาทฝีมือใช้ให้ไปลาดตระเวนอยู่นอกกรุง พระยาตากเห็นความอ่อนแอของทหารอยุธยาและความเข้มแข็งของทหารพม่าจึงคิดว่าอยู่ไปก็ตายเปล่า ถ้าหลบออกไปรวบรวมรี้พลกลับมาตีเอาเมืองคืนจะดีกว่า จึงนำทหารไม่กี่คนหลบไปถึงจันทบุรี กรุงศรีอยุธยาแตกจริงๆ พระยาตากรอจนได้กำลังชาวจีน เรือ อาวุธ และได้เสบียงมากพอก็ยกทัพทางน้ำมาตีธนบุรีซึ่งขณะนั้นพม่ายึดได้และตั้งคนไทยให้รักษาเมืองไว้ ตีได้ธนบุรีแล้วก็ยกระดับไปตีพม่าที่อยู่กันเต็มอยุธยา จับสุกี้พระนายกองฆ่า เท่านี้ก็ประกาศชัยชนะได้โดยเด็ดขาด เพราะพม่าที่เหลือต่างกระเจิดกระเจิงแตกพ่ายไปคนละทางสองทาง

การตั้งตัวใหม่แปลว่าการได้เอกราช ได้อิสรภาพ ไม่ต้องเป็นเมืองขึ้นพม่า ไม่งั้นสุกี้พระนายกองอาจได้เป็นกษัตริย์อยุธยา หรือพม่าอาจส่งใครสักคนไม่รู้ลงมาปกครองอยุธยา ถ้าพระยาตากไม่หนีออกไปจากอยุธยา ท่านก็อาจตายในที่รบหรือตกเป็นเชลยไปพม่า ถ้าท่านหลบไปอยู่เมืองจันทบุรีแล้วหลงใหลได้ปลื้มกับการเป็นเจ้าเมืองจันทบุรี อยุธยาก็อยู่กับพม่าต่อไป หรือถ้าท่านยกทัพมาตีอยุธยาแล้วแพ้สุกี้พระนายกอง อยุธยาก็จบเห่

ความยิ่งใหญ่ของท่านจึงอยู่ที่ 1.คิดการณ์ไกลแล้วคิดถูก 2.เสียสละกล้าหาญ ไม่เห็นแก่ความสุขส่วนตัว 3.มีความสามารถในการรบทั้งทางบกและทางน้ำ ที่จะเล่าต่อไปคือ 4. มีความฉลาด มีกุศโลบายและจิตวิทยาในการจูงใจคน

บัดนั้นพระยาตากได้เป็นพระเจ้าตากสิน มีพระราชดำริว่ากรุงศรีอยุธยาทรุดโทรมยากจะฟื้นฟู เพราะพม่าเผาเสียยับเยิน ผู้คนขวัญหนีดีฝ่อ มองไปทางไหนมีแต่สิ่งน่าสลดสังเวชใจ ครั้นอยู่ ๆ จะย้ายหนีก็กลัวคนไม่ยอมตามไปด้วย ดีไม่ดีจะสบประมาทฝีมือเอา จึงรับสั่งว่าทรงฝันว่าวิญญาณกษัตริย์อยุธยามาไล่ไม่ให้อยู่ เพราะพระองค์ไม่มีเชื้อกษัตริย์ เราลงไปสร้างเมืองอยู่ที่อื่นกันเถิด ว่าแล้วก็ชวนกันลงไปอยู่ธนบุรี สร้างวังมุงหลังคาจาก เอาไม้ทองหลางมาล้อมเป็นกำแพงอยู่กันตามมีตามเกิด แต่ผู้คนก็ตามท่านลงมาอยู่ด้วย

ทั้งหมดคือเหตุการณ์ในวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ.2310 หลังเสียกรุงเพียงไม่กี่เดือน

พระเจ้าตากไม่ได้สะดวกสบายอย่างพระเจ้าแผ่นดินทั้งหลาย ตอนนั้นคนไทยชิงตั้งตัวเป็นใหญ่กะรอส้มหล่นอยู่หลายก๊ก คือก๊กเจ้าพระฝาง อยู่เมืองฝาง แถวเชียงใหม่ ก๊กเจ้าพิษณุโลก อยู่เมืองพิษณุโลก ก๊กเจ้าพิมาย อยู่เมืองพิมาย และก๊กเจ้านคร อยู่นครศรีธรรมราช แต่ละก๊กไม่ขึ้นแก่กัน ว่าไปแล้วพระเจ้าตากก็เหมือนอีกก๊ก อยู่ธนบุรี แต่ได้อยุธยาไว้ในอำนาจจึงได้เปรียบ เจ้าพระฝางนั้นเป็นพระ ลือกันว่าหายตัวได้ เจ้าพิษณุโลกมีมวลมหาประชาชนอยู่ด้วยมากที่สุด ส่วนเจ้าพิมายนั้น กรมหมื่นเทพพิพิธ เป็นลูกพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ มีเชื้อกษัตริย์อยุธยา จึงมีคนยำเกรงบารมีมาก

พระเจ้าตากจึงยังต้องเหนื่อยอีกนานกว่าจะปราบได้หมดทุกก๊ก รวบรวมไทยเข้ามาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันแล้วยกทัพไปตีลาว เขมร ทางใต้ลงไปจนถึงหัวเมืองมลายู

เรื่องของพระเจ้าตากน่าเรียนรู้ ไม่ว่าจะมองในแง่ของความเป็นผู้นำ นักรบหรือแม้แต่ยุทธวิธี ทรงครองราชสมบัติ 15 ปี ในบั้นปลายพระชนมชีพทรงละการศึกหันเข้าหาศาสนา พอพระทัยทางกรรมฐานและไสยศาสตร์ ต้องเห็นใจคนที่ทำศึกสงครามมานาน หลับตาก็เห็นแต่เลือดและซากศพ เจออาจารย์บอกกรรมฐานที่เพี้ยนก็ชวนให้ทรงหมกมุ่นในทางนี้ได้ เป็นช่องทางให้มีผู้คิดหาประโยชน์แอบอ้างพระบรมราชโองการ ราษฎรเดือดร้อน เจ้านายและขุนนางแตกแยกกัน จนเกิดขบถพระยาสรรค์ล้อมวัง จับพระองค์ไปคุมขัง ขุนนางจึงเข้ายึดอำนาจซ้อนและตั้งราชวงศ์ใหม่ ย้ายกรุง นับเป็นบทเรียนที่พึงระวังอีกบทหนึ่งของนักปกครอง

แต่ถึงอย่างไร ก็ต้องรำลึกว่าเราอยู่มาได้ด้วยพระปรีชาสามารถของพระองค์.

ดูเนื้อหาในคอลัมน์ทั้งหมด