อ่านความจริง อ่านเดลินิวส์

พฤหัสบดีที่ 1 ตุลาคม 2563
#เราจะผ่านวิกฤติไปด้วยกัน

อ่านความจริง อ่านเดลินิวส์

พฤหัสบดีที่ 1 ตุลาคม 2563

วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก

จากการศึกษาเราพบว่า วัคซีนชนิดนี้มีผลข้างเคียงอยู่บ้างแต่ก็ไม่รุนแรงอะไรและเกิดได้น้อยมาก เมื่อได้รับวัคซีนไปแล้วบางคนอาจมีอาการปวดศีรษะและมีไข้ได้ กลุ่มนี้อาจพบได้ 1 ใน 10 บางคนอาจมีอาการเวียนหัว ไอ เจ็บคอ มีผื่นคัน กลุ่มนี้ก็พบได้น้อยลงไปอีก อยู่ที่ 1 ใน 100 อาทิตย์ที่ 12 กุมภาพันธ์ 2560 เวลา 05.45 น.


อย่างที่ทราบกันดีว่าโรคไข้เลือดออกนอกจากจะเป็นปัญหาสาธารณสุขของไทยแล้วก็ยังเป็นปัญหาสาธารณสุขของหลาย ๆ ประเทศ โดยเฉพาะประเทศในเขตร้อนชื้น สิ่งที่เราต้องตระหนักสำหรับโรคไข้เลือดออกก็คือ ไม่มียาที่ใช้รักษา การป้องกันโรคนั้นคือการไม่ให้ยุงลายกัด และการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย แต่ในปัจจุบันนั้น เรามีวิธีป้องกันไข้เลือดออกวิธีใหม่ นั่นก็คือ “วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก” ซึ่งได้ถูกนำมาใช้แล้วในหลาย ๆ ประเทศ ดังนั้น เรามาทำความรู้จักกับวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกกัน

ชนิดของวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก

วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็น (Live at tenuated chimeric vaccine) ซึ่งเป็นวัคซีนเพียงชนิดเดียวที่ได้รับการอนุมัติขึ้นทะเบียนให้ใช้ในปัจจุบัน

ความน่าสนใจของวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก

จากการวิจัยร่วมของ 5 ประเทศ นำไปสู่การพัฒนาต่อจนได้เป็นวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกที่มีชื่อเป็นทางการว่า “เด็งวาเซีย” (Deng vaxia) ซึ่งบริษัทผู้ผลิตนั้นเป็นบริษัทของฝรั่งเศส วัคซีนนี้ผลิตขึ้นมาจากไวรัสที่มีชีวิตและถูกทำให้อ่อนฤทธิ์ลงเมื่อฉีดเข้าไปในร่างกายแล้ว จะกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติต่อโรคไข้เลือดออก ซึ่ง ก่อนหน้านี้ได้มีการทดสอบกับอาสาสมัครกว่า 3 หมื่นกว่าราย ใน 2 ทวีปมาแล้ว และผลลัพธ์ที่ออกมาก็น่าพอใจ เรียกว่าเป็นวัคซีนที่สามารถป้องกันไข้เลือดออกได้ถึง 4 สายพันธุ์ แต่แน่นอนว่าไม่มีอะไรที่ 100% เสมอไป จากผลการศึกษาพบว่าวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกเด็งวาเซียนี้มีประสิทธิภาพ คือ สามารถลดความรุนแรงของโรคได้ 92.9% ลดอัตรา การนอนโรงพยาบาล 80.8% และความสามารถในการป้องกันโรคไข้เลือดออกทั้ง 4 สายพันธุ์อยู่ที่ 65.6% คือประสิทธิภาพในการป้องกันโรคไข้เลือดออกในแต่ละสายพันธุ์นั้นจะแตกต่างกันออกไป ซึ่งเราพบว่าสายพันธุ์ที่ 4 จะตอบสนองกับวัคซีนตัวนี้ได้ดีที่สุด ส่วนสายพันธุ์ที่ 2 จะ ตอบสนองกับวัคซีนนี้ได้น้อยที่สุด ซึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของวัคซีนนี้ก็มีอยู่หลายอย่างด้วยกันทั้งเรื่องของอายุ วัคซีนนี้จะได้ผลดีในกลุ่มเด็กอายุตั้งแต่ 9 ขวบ ไปถึงผู้ใหญ่อายุ 45 ปี ประวัติของการได้รับเชื้อของคนไข้ จากการศึกษาเราพบว่าผู้ที่เคยมีประวัติเป็นไข้เลือดออกมาก่อนจะตอบสนองกับวัคซีนตัวนี้ได้ดีกว่าผู้ที่ไม่เคยเป็น หรือไม่เคยได้รับเชื้อไข้เลือดออกและอีกปัจจัยก็คือชนิดของสายพันธุ์ไข้เลือดออกที่เป็นนั่นเอง 





วัคซีนป้องกันไข้เลือดออกฉีดได้ทุกคนหรือไม่

จากคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) ชี้แจงว่าผู้ที่เหมาะสมเข้ารับวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก คือ ผู้มีอายุระหว่าง 9-45 ปี ที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีการแพร่ระบาดของโรค ยังไม่ได้แนะนำว่าควรที่จะฉีดวัคซีนนี้ทุกคน แต่จากคำแนะนำนี้ก็เท่ากับว่าคนไทยเราในช่วงอายุดังกล่าวเป็นกลุ่มที่เหมาะสมที่จะเข้ารับวัคซีนชนิดนี้ เพราะไทยเราเป็นแหล่งที่มีโรคไข้เลือดออกระบาด ซึ่งวัคซีนชนิดนี้จะฉีดทั้งหมด 3 เข็ม ห่างกันเข็มละ 6 เดือน หลังฉีดครบ 3 เข็ม ตามหลักวิชาการภูมิคุ้มกันจะยังคงอยู่ได้ แต่ต้องมีการติดตามกันไปเรื่อย ๆ ว่าจะสามารถคุ้มกันได้ตลอดชีวิตหรือไม่ ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสุขภาพและภูมิคุ้มกันของแต่ละบุคคลส่วนกลุ่มคนไข้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง, รับประทานยากดภูมิคุ้มกัน, ผู้ที่ได้รับยาเคมีบำบัด, ผู้ติดเชื้อ HIV, หญิงตั้งครรภ์, หญิงที่กำลังให้นมบุตร ไม่ควรรับวัคซีนตัวนี้

วัคซีนป้องกันไข้เลือดออกมีผลข้างเคียงหรือไม่

จากการศึกษาเราพบว่า วัคซีนชนิดนี้มีผลข้างเคียงอยู่บ้างแต่ก็ไม่รุนแรงอะไรและเกิดได้น้อยมาก เมื่อได้รับวัคซีนไปแล้วบางคนอาจมีอาการปวดศีรษะและมีไข้ได้ กลุ่มนี้อาจพบได้ 1 ใน 10 บางคนอาจมีอาการเวียนหัว ไอ เจ็บคอ มีผื่นคัน กลุ่มนี้ก็พบได้น้อยลงไปอีก อยู่ที่ 1 ใน 100 ส่วนถ้ารุนแรงกว่านั้น คือ มีผลต่อระบบประสาทนี่เรียกว่าน้อยมาก ๆ มากกว่าอัตรา 1 ใน 10,000 แต่จากรายงานจนถึงปัจจุบันยังไม่มีพบภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงดังกล่าวเลย จากข้อมูลตรงนี้เราจึงสรุปได้ว่าวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกปลอดภัย สามารถฉีดได้ในช่วงอายุ 9-45 ปี

คำถามที่พบบ่อย?

ถาม เคยมีประวัติเป็นไข้เลือดออกแล้ว สามารถฉีดวัคซีนตัวนี้ได้หรือไม่

ตอบ สามารถฉีดได้ เนื่องจากโรคไข้เลือดออกเกิดจากเชื้อไวรัสเด็งกี่ 4 ซีโรไทป์ เมื่อติดเชื้อตัวหนึ่งยังมีโอกาสเป็นชนิดอื่นได้ ซึ่งวัคซีนไข้เลือดออกประกอบด้วยเชื้อไวรัสเด็งกี่ครบทั้ง 4 ซีโรไทป์ ดังนั้นคนที่เคยเป็นไข้เลือดออกมาแล้ว จึงควรแนะนำให้ฉีดวัคซีนไข้เลือดออก เพื่อป้องกันให้ครบทั้ง 4 ซีโรไทป์

ถาม ถ้าฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกแล้ว มีโอกาสเป็นไข้เลือดออกหรือไม่ เพราะอะไร

ตอบ หลังฉีดวัคซีนไข้เลือดออกแล้วยังมีโอกาสเป็นโรคไข้เลือดออก ประสิทธิภาพในการป้องกันโรคไข้เลือดออก อยู่ 65.6% แต่ความคุ้มค่าของวัคซีนตัวนี้ คือ สามารถลดการเกิดเป็นโรคไข้เลือดออกชนิดรุนแรงได้สูงถึง 92.9% และสามารถลดการเข้าโรงพยาบาลได้ถึง 80.8%

ถาม ทำไมอายุต่ำกว่า 9 ปี และสูงกว่า 45 ปีจึงไม่สามารถฉีดได้

ตอบ สำหรับคำแนะนำ ณ ขณะนี้วัคซีนไข้เลือดออกมีข้อบ่งใช้ที่อายุ 9-45 ปี ตามการขึ้นทะเบียนในประเทศไทย ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลที่ว่า 70% ของผู้ติดเชื้อไข้เลือดออกอยู่ในกลุ่มเด็กโตและวัยทำงาน สำหรับในอายุต่ำกว่า 9 ปี และสูงกว่า 45 ปี ยังต้องรอข้อมูลการศึกษาเพิ่มเติม

ถาม ฉีดแล้ว ต้องฉีดกระตุ้นหรือไม่

ตอบ ขณะนี้จากข้อมูลการศึกษาและคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก คือหลังฉีดครบ 3 เข็ม คือ เดือนที่ 0.6 และ 12 ยังไม่จำเป็นต้องฉีดกระตุ้น

ถาม วัคซีนมีอายุกี่ปี หลังจากฉีดแล้ว

ตอบ จากข้อมูลที่ทำการศึกษาติดตามภูมิคุ้มกันในระยะยาวพบว่า หลังฉีดครบสามเข็ม ภูมิคุ้มกันขณะนี้อยู่ได้ 5 ปี ซึ่งกำลังติดตามต่อเนื่องต่อไปในระยะยาว

ถาม ข้อห้ามใช้ และข้อควรระวังของวัคซีนมีอะไรบ้าง

ตอบ ห้ามใช้ในกรณีที่

1. แพ้ต่อสารออกฤทธิ์หรือส่วนประกอบอื่น ๆ ในวัคซีน
2. เกิดอาการแพ้หลังได้รับวัคซีน
เข็มแรก
3. ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ความผิดปกติทางพันธุกรรม, ติดเชื้อ HIV หรือได้รับการรักษาด้วยยากดภูมิคุ้มกัน (เช่น ยาสเตียรอยด์ในขนาดสูง หรือ เคมีบำบัด)
4. กำลังตั้งครรภ์
5. อยู่ระหว่างช่วงให้นมบุตร

ถาม มีไข้ฉีดได้ไหม

ตอบ สำหรับการฉีดวัคซีนทุกชนิด ถ้ามีไข้ แนะนำให้รอให้หายจากอาการไข้หรือไม่สบายก่อนประมาณ 2 อาทิตย์ จึงค่อยมารับวัคซีน

ถาม ทำไมต้องฉีด 3 เข็ม ฉีดแค่เข็มเดียวได้ไหม

ตอบ ไม่แนะนำ จากการศึกษาแนะนำให้ฉีดครบสามเข็มจึงจะได้รับภูมิคุ้มกันตามที่ทำการศึกษา

ถาม ถ้าฉีดไม่ครบ 3 เข็ม จะมีผลอย่างไร จะยังช่วยป้องกันได้ไหม

ตอบ ถ้าฉีดไม่ครบ อาจจะส่งผลให้ภูมิคุ้มกันขึ้นได้ในระดับหนึ่ง แต่ไม่อาจจะรับประกันถึงระดับภูมิคุ้มกันในระยะยาวได้

ข้อมูลจาก แพทย์หญิงอุรารมย์ พันธุมะผล กุมารแพทย์ ทารกแรกเกิดและปริกำเนิดโรงพยาบาลพญาไท 1 / https://www.phyathai.com


.....................................................
นพ.สุรพงค์ อำพันวงษ์


คุณเห็นด้วยกับข่าวนี้หรือไม่

  • เห็นด้วย
    0%
  • ไม่เห็นด้วย
    0%

บอกต่อ : 35