อ่านความจริง อ่านเดลินิวส์

พฤหัสบดีที่ 9 เมษายน 2563
#เราจะผ่านวิกฤติไปด้วยกัน

อ่านความจริง อ่านเดลินิวส์

พฤหัสบดีที่ 9 เมษายน 2563

ตามรอยนักอนุกรมวิธานพืช ไม้งามชื่อพระราชทาน"รักตนิล"

ความเคลื่อนไหวการค้นพบ “พืชชนิดใหม่ของโลก” มีปรากฏให้ติดตามอยู่เนือง ๆ ล่าสุดคือ “รักตนิล” อีกพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกในสกุลผักกระสัง (Peperomia) พฤหัสบดีที่ 25 พฤษภาคม 2560 เวลา 04.00 น.

ความเคลื่อนไหวการค้นพบ พืชชนิดใหม่ของโลก” มีปรากฏให้ติดตามอยู่เนือง ๆ ล่าสุดคือ “รักตนิล” อีกพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกในสกุลผักกระสัง (Peperomia) ที่ถูกค้นพบขณะดำเนินการวิจัยโครงการการพัฒนาพืชสกุลผักกระสังให้เป็นไม้ประดับเชิงการค้า ขยายพันธุ์ พัฒนาและปรับปรุงพันธุ์ ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจชนิดใหม่ ทดแทนการนำเข้า...ผศ.ดร.เฉลิมพล สุวรรณภักดี อาจารย์ภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หัวหน้าโครงการวิจัยฯ ผู้ค้นพบ เล่าย้อนถึงการค้นพบว่า พืชที่พบเป็นพืชชนิดใหม่ของโลก ค้นพบขณะเดินทางเก็บรวบรวมวัตถุดิบเพื่อใช้ในโครงการวิจัย โดยพบพืชชนิดนี้บริเวณภูเขาหินปูนที่ จ.เลย หลังจากการตรวจสอบพบว่ามีลักษณะเป็นพืชชนิดใหม่ มีลักษณะต่างไปจากพืชสกุลผักกระสังชนิดอื่น ๆ ที่เคยพบ

หลังจากนั้นได้ ขอพระราชทานพระราชานุญาตนำพระนาม สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ตั้งเป็นชื่อวิทยาศาสตร์ของพืชชนิดนี้ว่า Peperomia sirindhorniana Suwanph. & Chantar. เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมายุ 5 รอบ และด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีแก่วงการพฤกษศาสตร์ เนื่องด้วยพระองค์ทรงเป็นผู้ริเริ่มโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โครงการที่ทำให้ประชาชนหันมาสนใจและให้ความตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรพืช นอกจากนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อไทยของพืชชนิดนี้ว่า “รักตนิล”



พืชชนิดใหม่ของโลกดังกล่าว ปัจจุบันตีพิมพ์ในวารสารคิว (Kew Bulletin) ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นวารสารที่เก่าแก่ทางด้านอนุกรมวิธานพืช และในการตีพิมพ์ยังมีพืชอีก 3 ชนิด ได้แก่ P. heptaphylla, P. masuthoniana, P. multisurcula โดย รักตนิล มีศักยภาพสูงในการนำมาพัฒนาส่งเสริมเป็นไม้ประดับ ทั้งนี้ ปัจจุบันประเทศไทยเรานำเข้าไม้ประดับอยู่มาก การค้นพบครั้งนี้มองถึงการพัฒนาต่อยอดไม้ประดับในบ้านเรา แต่อย่างไรก็ตาม การพัฒนายังต้องใช้เวลา”

พืชชนิดนี้มีความแปลก โดยเฉพาะลักษณะสีสันสวยของลำต้น ก้านใบ และใบ

ผศ.ดร.เฉลิมพล เล่าเพิ่มเติมโดยย้อนกลับไปในปีที่ผ่านมา... หลังการสำรวจพบพืชและตรวจสอบอย่างละเอียดพบว่าเป็น “พืชชนิดใหม่ของโลก” ครั้งนั้นจึงดำเนินการขอพระราชทานพระราชานุญาตนำพระนาม สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ตั้งเป็นชื่อวิทยาศาสตร์ของพืช ซึ่งหากนับระยะเวลาที่พบ มาถึงการตรวจระบุชนิด ซึ่งกว่าจะแล้วเสร็จ และดำเนินการขอพระราชทานนาม ใช้เวลาไม่น้อยกว่า 2 ปี

ถึงจะพอมีข้อมูลของพืชอยู่บ้าง แต่การศึกษาสำรวจ กว่าจะได้พบก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะด้วยสภาพพื้นที่ซึ่งพบบนภูเขาหินปูนและอยู่บนยอดเขา ต้องปีนขึ้นไป จำได้ว่าใช้เวลาร่วม 2 ชั่วโมงสำหรับการไปถึง เมื่อไปถึงจุดหมาย หวังจะพบกับพืชชนิดนี้ ก็ไม่เป็นอย่างที่คิด ต้องเดินสำรวจกันต่อไปอีก และไม่ใช่ในพื้นที่เดียว ทีมวิจัยต้องตามไปดูต่อในหลายพื้นที่ ที่มีลักษณะภูมิประเทศคล้ายกัน ทั้งในแถบ จ.เลย และ จ.ขอนแก่น ซึ่งเป็นพื้นที่รอยต่อกัน แต่หลังจากที่พบ ก็ทำให้เห็นว่าพืชชนิดนี้ขึ้นอยู่ในบริเวณดังกล่าวเท่านั้น ไม่พบในที่ใดอีก”



ความโดดเด่นของ “รักตนิล” นั้น พบว่าส่วนต้นและใบมีสีสันสวย ก้านใบและลำต้นมีสีแดงส้ม ส่วน ใบมีสีเขียวมรกต ขึ้นอยู่บนโขดหินในสภาพแดดรำไร ในส่วนของดอกก็มีให้เห็นแต่ไม่โดดเด่นเท่ากับใบและต้น ซึ่งพรรณไม้ในกลุ่มนี้ โดยทั่วไปที่เป็นไม้ประดับเน้นส่วนใบและต้น

นักอนุกรมวิธาน ผศ.ดร.เฉลิมพล อธิบายให้เห็นภาพเพิ่มขึ้นอีกว่า รักตนิลเป็นต้นไม้ที่มีลักษณะคล้ายกับผักกระสังที่พบเห็นคุ้นเคยกัน จะต่างกันก็ที่สี โดย “ลำต้น” จะมีสีแดงส้มเข้มเป็นธรรมชาติของเขา ขณะที่ส่วน “ใบ” จะสีเขียวมรกตเข้มอมดำ สวยสะดุดตา อีกทั้งรูปร่างลักษณะใบเป็นใบหอก แต่หากเป็นผักกระสังปกติใบจะเป็นรูปหัวใจ ซึ่งในครั้งที่พบนั้นได้เก็บนำส่วนเมล็ด นำต้นอ่อน มาขยายผลต่อ โดยผสานความร่วมมือกับอาจารย์คณะเกษตร โดยถ้าประสบความสำเร็จจะเป็นการตอบโจทย์นำมาพัฒนาเป็นไม้ประดับ ส่งเสริมการเพาะปลูกแก่เกษตรกรช่วยเพิ่มรายได้ ลดการนำเข้า
หลังการค้นพบ เราทำงานเป็นทีมใหญ่ ทำงานแบบบูรณาการร่วมกัน โดยมีความร่วมมือจากคณาจารย์คณะต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ ไม่ได้จบแค่การค้นพบ แต่ยังต่อยอดการศึกษาทั้งการปลูกเลี้ยง การขยายพันธุ์ การดูแลรักษา ปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม ต้นไม้ชนิดนี้ความโดดเด่นในด้านอื่น ๆ อาจไม่ชัดเจนเท่ากับมีศักยภาพพัฒนาเป็นไม้ประดับได้ อีกทั้งเป็นดัชนีบอกถึงสภาพพื้นที่ โดยพืชชนิดนี้ขึ้นบนภูเขาหินปูน”

สำหรับ พืชชนิดใหม่ (new species) ที่มักพูดถึงกัน คำนี้จริง ๆ หมายถึง มีอยู่แล้ว แต่ยังไม่เคยมีการศึกษากัน เป็นครั้งแรกของการศึกษา หรืออาจหมายถึง...ยังไม่มีใครพบมาก่อน การค้นพบนอกจากบอกเล่าถึงความเคลื่อนไหวในการศึกษาแล้ว การนำมาพัฒนาต่อยอด หากประสบความสำเร็จดังที่กล่าว สามารถจะขยายจำนวนได้มากขึ้น ก็จะส่งผลที่ดีต่อการรักษาพันธุ์พืชให้คงอยู่ต่อไป แต่อย่างไรก็ตาม ที่ดีที่สุดคือการรักษาให้คงอยู่ตามเดิมในสภาพธรรมชาติ



ทั้งนี้ สำหรับพืชพรรณไม้ประดับที่มีในปัจจุบัน หลาย ๆ ชนิดของประเทศไทยนับว่ามีความสวยงาม มีศักยภาพพัฒนาเป็นไม้ประดับได้โดดเด่น โดยทางอาจารย์นักวิจัยเล่าเพิ่มอีกว่า จากที่ศึกษา กลุ่มรางจืด มีพืชป่าหลายชนิดที่มีดอกสวยงาม หลายสีสัน ทั้งสีส้ม สีเหลือง สีขาว สีชมพู แต่โดยมากจะนึกถึงและได้เห็นกันแต่สีม่วง ที่นำมาเป็นไม้ประดับซุ้ม จริง ๆ แล้วมีมากกว่า 10 ชนิดในบ้านเรา แต่คงต้องรอการพัฒนาเป็นไม้ประดับต่อไป ส่วนโครงการวิจัยของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จากนี้ไปจะเป็นเรื่องของการปรับปรุงพันธุ์ เป็นการดำเนินการในขั้นตอนต่อไป

ปัจจัยที่ การค้นพบพืชชนิดใหม่ของประเทศไทยมีความเคลื่อนไหว พบอยู่เนือง ๆ ก็ด้วยเหตุที่มีพืชอยู่เป็นจำนวนมาก และการศึกษามีอยู่อย่างต่อเนื่อง แต่ขณะที่พบชนิดใหม่ บางชนิดก็ทยอยสูญพันธุ์ไป ทั้งนี้เพราะสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไป ดังนั้น นอกจากการค้นพบที่เป็นเรื่องที่น่ายินดี ในขณะเดียวกันก็คงต้องคำนึงถึงความยั่งยืนของพรรณไม้เหล่านั้นด้วย

ผศ.ดร.เฉลิมพล กล่าวอีกว่า นักอนุกรมวิธานพืช ปัจจุบันลดจำนวนลงเรื่อย ๆ ทั้งนี้นักอนุกรมวิธานเป็นเสมือนผู้เริ่มต้น เป็นผู้ที่จะจำแนกบอกทรัพยากรพืชของประเทศ ว่าแต่ละชนิดลักษณะเป็นอย่างไร เป็นเหมือนผู้ที่ควบคุมคุณภาพเบื้องต้น ซึ่งการทำหน้าที่นี้ค่อนข้างหนัก ต้องลงพื้นที่ไปตามสภาพพื้นที่ที่ต้องการศึกษาพืชชนิดนั้น ๆ ทั้งยังต้องไปให้ไกลที่สุดเพื่อจะได้ข้อมูลพืชที่สมบูรณ์ จึงเป็นอาชีพที่ต้องมีความอดทนสูงมาก ต้องใช้เวลาและความพยายาม ทั้งนี้ งานด้านอนุกรมวิธานเป็นเสมือนคลังความรู้ เหมือนห้องสมุดที่มีชีวิต แต่สถานการณ์ปัจจุบันไม่ค่อยมีผู้ที่สนใจที่จะมาเป็นนักอนุกรมวิธาน



นักอนุกรมวิธาน ไม่ว่าจะเป็นทางด้านพืชหรือสัตว์ นักอนุกรมวิธานในมุมมองเป็นเหมือนคิวซี เป็นผู้การันตีพืชและสัตว์ชนิดนั้น ๆ บอกให้ทราบได้ว่า มีชื่ออย่างไร รูปลักษณะเป็นอย่างไร เป็นหนึ่งในการทำงานที่มีความสำคัญ แต่ทุกวันนี้นักอนุกรมวิธานลดน้อยลงมาก แม้จะมีการเรียนการสอนก็ตาม แต่ก็มีจำนวนผู้สนใจน้อยลง”

ประเทศไทยร่ำรวยทรัพยากรพืช ซึ่งยังมีอีกหลายชนิดที่มีศักยภาพที่ยังไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์ เมื่อต้องเริ่มต้นจากงานอนุกรมวิธานที่อาจใช้เวลานาน แม้จะมีความยากลำบาก แต่งานด้านอนุกรมวิธานก็มีความสำคัญอย่างยิ่งที่จะเป็นฐานข้อมูลทรัพยากรธรรมชาติ ที่จะนำไปต่อยอดพัฒนาในด้านต่าง ๆ ต่อไป

เช่นเดียวกับครั้งนี้ นอกเหนือจากการ ค้นพบ พืชชนิดใหม่ของโลกเพิ่มขึ้น อีกด้านหนึ่งคือการ ขยายผล โดยหากสำเร็จ นอกจากช่วยเพิ่มจำนวนประชากรพืช ยังไปถึงจุดหมายการส่งเสริมสู่เกษตรกรให้เป็นอาชีพเสริม พร้อม ๆ ไปกับเป็นการสร้างความภาคภูมิใจใน พืชพรรณไม้ของประเทศไทย ในการเป็นไม้ประดับที่มีความสวยงาม

ยังประโยชน์ทั้งในด้านการคงอยู่ของทรัพยากร ทั้งยังเป็นการใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่าและยั่งยืน.

......................................
พงษ์พรรณ บุญเลิศ

 

คุณเห็นด้วยกับข่าวนี้หรือไม่

  • เห็นด้วย
    100%
  • ไม่เห็นด้วย
    0%

บอกต่อ : 164