จาก‘เล่าต๋า’สู่‘ยาแรง’กำหนดจำคุกขั้นต่ำ  ปิดช่องโทษสูงพ้นผิด’ติดจรวด’

จากกระแสเรียกร้องบังคับโทษประหารชีวิตจริง หลังผู้พ้นโทษกลับมาก่อคดีอุกฉกรรจ์ซ้ำ(นายฑณา เกิดทอง หรือป๋อง  ฆาตกรรม 5 ศพ) มาถึงกรณีพ้นโทษในเวลาอันรวดเร็วของเล่าต๋า ส่งผลให้มีการ“สังคยานา”ใหญ่เกณฑ์การบริหารโทษผู้ต้องขังโทษร้ายแรง (ประหารชีวิต/จำคุกตลอดชีวิต)

โดยเฉพาะการกำหนดเพดานขั้นต่ำที่ต้องรับโทษก่อนได้พิจารณา“เลื่อนชั้น” ซึ่งจะมีผลต่อการได้รับสิทธิประโยชน์ผู้ต้องขัง และมีโอกาสพ้นโทษก่อนกำหนด

ล่าสุดในการประชุมนัดแรกของคณะทำงานทบทวนและพัฒนาประสิทธิภาพการบังคับโทษทางอาญาและทบทวนมาตรการป้องกันการกระทำผิดซ้ำ มีแนวคิดแก้ปรับแก้ ร่างกฎกระทรวงกำหนดประโยชน์ของนักโทษเด็ดขาด และเงื่อนไขที่นักโทษเด็ดขาดซึ่งได้รับการลดวันต้องโทษจำคุกหรือการพักการลงโทษและได้รับการปล่อยตัวต้องปฏิบัติ (ฉบับที่…) พ.ศ. ….

สาระสำคัญมีการหยิบยกข้อมูล“ระยะเวลาจำคุกขั้นต่ำ”ของต่างประเทศมาเปรียบเทียบก่อนพบความแตกต่างขึ้นอยู่กับกฎหมาย วัฒนธรรมและระบบยุติธรรมของประเทศนั้น ๆ ซึ่งในส่วนของไทยร่างกฎกระทรวงฯใหม่ จะมีการกำหนด“หมวดใหม่”เพิ่มเติม อยู่ในหมวด 2 ส่วนที่ 3 เรียกว่า หมวดกำหนดระยะเวลาเพื่อความปลอดภัยของสังคม เพื่อเป็นมาตรฐานขั้นต่ำตามหลักสากล  

“ทีมข่าวอาชญากรรม” ตรวจสอบคืบหน้ากับคณะทำงานฯ ถึงรายละเอียดในร่างกฎกระทรวงใหม่พบมี 3 หัวข้อหลักน่าสนใจ ได้แก่

1.แก้ไขข้อ 5 กรณีศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดในภายหลัง ซึ่งกฎกระทรวงก่อนการแก้ไข ยังไม่มีความชัดเจน“การจัดชั้น”เมื่อศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดในภายหลัง ขณะที่ร่างกฎกระทรวงใหม่ จะแก้ไขให้คดีตามข้อ 4 (นักโทษเด็ดขาดซึ่งกระทำความผิดหลายคดี) เมื่อศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดในภายหลังและเป็นกรณีที่ต้องจัดชั้นตามข้อ 3(2) หรือ(5) ให้จัดชั้นเสมือนเข้าใหม่

2.แก้ไขข้อ 9 (1) (ง) เงื่อนไขการเลื่อน“ชั้นต้องปรับปรุงมาก” ตามข้อ 3(5)  กฎกระทรวงเดิม การเลื่อนชั้นยังไม่ชัดเจน และแตกต่างกัน แต่กฎกระทรวงใหม่ นักโทษเด็ดขาดชั้นต้องปรับปรุงมาก จะเลื่อนชั้นได้ต้องเป็นผู้ที่คุมขังมาแล้วไม่น้อยกว่า 3 ปี นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด หรือคุมขังน้อยกว่า 3 ปี แต่คุมขังาแล้วไม่น้อยกว่า 4 ปี นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด 

อย่างไรก็ตาม ในส่วน“ข้อยกเว้น”สำหรับโทษร้ายแรง กรณีศาลมีคำพิพากษาให้ประหารชีวิตและได้ลดโทษเหลือโทษ“จำคุกตลอดชีวิต” หรือศาลมีคำพิพากษาให้ต้องโทษจำคุกตลอดชีวิต จะเลื่อนชั้นได้ต่อเมื่อต้องคุมขังมาแล้วไม่น้อยกว่า 20 ปี นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด

3.เพิ่มส่วนที่ 3 การคงชั้นนักโทษเด็ดขาด ข้อ 18/1 นักโทษเด็ดขาดที่ศาลพิพากษาประหารชีวิต และได้รับลดโทษเหลือจำคุกตลอดชีวิต หรือนักโทษเด็ดขาดที่ศาลพิพากษาให้ต้องโทษจำคุกตลอดชีวิต ต้องได้รับโทษจำคุกมาแล้วไม่น้อยกว่า 20 ปี  จึงอาจได้รับพิจารณาเลื่อนชั้นกรณีปกติ  หรือเลื่อนชั้นกรณีมีเหตุพิเศษ

“ร่างกฎกระทรวงฉบับใหม่สรุปคือ หลักเกณฑ์ชัดเจน โปร่งใส  เป็นธรรม สอดคล้องกฎหมายและมาตรฐานสากล สร้างแรงจูงใจในการพัฒนาพฤตินิสัย และเตรียมความพร้อมคืนสังคมปลอดภัย”           

คณะทำงานฯยังเผยอีกร่างสำคัญเป็น ร่างประกาศกระทรวงยุติธรรม เรื่องกำหนดความผิดในคดีอุกฉกรรจ์ คดีสะเทือนขวัญ หรือคดีที่เป็นที่สนใจของประชาชน พ.ศ. ….  สาระสำคัญเป็นการ“เพิ่มลักษณะความผิด” ตามพ.ร.บ.มาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือใช้ความรุนแรง พ.ศ.2565  ดังนี้

1.ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา ได้แก่  ความผิดเกี่ยวกับการก่อการร้าย , ความผิดเกี่ยวกับการก่อให้เกิดภยันตรายต่อประชาชน , ความผิดเกี่ยวกับเพศ ,  ความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย ,  ความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย ,  ความผิดเกี่ยวกับเสรีภาพและชื่อเสียง และความผิดเกี่ยวกับทรัพย์

2.ความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดและวัตถุออกฤทธิ์ เกี่ยวกับฐานผลิต นำเข้าหรือส่งออก หรือผลิต นำเข้าหรือส่งออกเพื่อจำหน่ายหรือจำหน่าย หรือมีไว้ครอบครองเพื่อจำหน่าย ตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ กฎหมายว่าด้วยมาตรการในการปราบปรามผู้กระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด หรือกฎหมายว่าด้วยวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท ซึ่งศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ให้จำคุกตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไป

3.นักโทษเด็ดขาดตามคำพิพากษา  ที่ศาลให้ประหารชีวิตและได้รับการลดโทษเหลือจำคุกตลอดชีวิต หรือนักโทษเด็ดขาดที่ศาลมีคำพิพากษาให้ต้องโทษจำคุกตลอดชีวิต  

สรุปคือในกลุ่มคดีเหล่านี้  เมื่อศาลมีคำพิพากษาลงโทษ“ประหารชีวิต”หรือ“จำคุกตลอดชีวิต” เมื่อเข้าสู่เรือนจำ/ทัณฑสถาน จะเป็นนักโทษเด็ดขาดใน“ชั้นต้องปรับปรุงมาก”ทันที  และต้องมี“เกณฑ์รับโทษขั้นต่ำ” ตามระยะเวลาเพื่อความปลอดภัยในสังคมก่อน จึงจะได้รับการพิจารณา“ปรับเลื่อนชั้น” เพื่อไปสู่ขั้นตอน“การลดโทษ” “การพักโทษ”ได้

ยกตัวอย่าง หากศาลพิพากษาลงโทษประหารชีวิต ต้องรับโทษจริงขั้นต่ำอย่างน้อย 25 ปี  จึงจะได้รับการปรับเลื่อนชั้น  แต่ถ้าหากศาลพิพากษาลงโทษจำคุกตลอดชีวิต ก็จะต้องรับโทษจริงขั้นต่ำอย่างน้อย 20 ปี จึงจะได้รับการปรับเลื่อนชั้น

ขณะที่หากเป็นคดียาเสพติด“รายใหญ่” หรือศาลมีคำพิพากษาลงโทษจำคุกตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไป หรือโทษประหารชีวิต หรือโทษจำคุกตลอดชีวิต  ผู้ต้องขังรายนั้น ๆ จะถูกจัดอยู่ในกลุ่ม“นักโทษเด็ดขาดชั้นต้องปรับปรุงมาก”เช่นกัน และต้องรับโทษจำคุกจริงไม่ต่ำกว่า 20-25 ปี  ก่อนได้รับการปรับเลื่อนชั้น เพื่อได้รับการพิจารณาลดโทษ พักโทษได้

“กฎกระทรวงเดิมไม่เคยมีการกำหนดให้นักโทษต้องรับโทษขั้นต่ำจริงกี่ปี จึงจะได้รับการปรับเลื่อนชั้น แต่กฎกระทรวงฉบับใหม่นี้ จะกำหนดเลยว่าต้องรับโทษขั้นต่ำมาแล้วอย่างน้อย 20-25 ปี จึงจะได้ปรับเลื่อนชั้นจากนักโทษเด็ดขาดชั้นต้องปรับปรุงมาก เป็นนักโทษเด็ดขาดชั้นต้องปรับปรุง” 

ทั้งนี้ ยังเผยว่า สำหรับ พ.ร.ฎ.พระราชทานอภัยโทษ หรืออภัยโทษหมู่  จะสังเกตได้ว่ารายละเอียดแต่ละปีไม่เหมือนกันเสมอไป บางปีต้องเป็นผู้ต้องขังชั้นกลางขึ้นไป หรือบางปีจำกัดให้ผู้ต้องขังชั้นดีขึ้นไป หากเทียบกับนักโทษเด็ดขาดชั้นต้องปรับปรุง หรือชั้นต้องปรับปรุงมาก จะไม่ได้รับประโยชน์หรือถูกตัดสิทธิไปโดยปริยาย

รวมถึงกรณีเป็นผู้ต้องขังคดีอัตราโทษสูง คดีร้ายแรง แต่เป็นกลุ่มสูงอายุ มีอาการเจ็บป่วยเรื้อรังต้องรักษาก็จะไม่มีคุณสมบัติให้ได้รับการเสนอให้ได้รับพระราชทานอภัยโทษลดโทษเช่นกัน แต่จะถูกจัดไปให้อยู่ในกลุ่มต้องรักษาพยาบาลตามระเบียบปกติ.

ทีมข่าวอาชญากรรม  รายงาน