“ทีมข่าวอาชญากรรม” สำรวจความคืบหน้าร่างแก้ไขกฎกระทรวงกำหนดประโยชน์ของนักโทษเด็ดขาด และเงื่อนไขที่นักโทษเด็ดขาด ซึ่งได้รับการลดวันต้องโทษจำคุกหรือการพักการลงโทษและได้รับการปล่อยตัวต้องปฏิบัติ (ฉบับที่…) พ.ศ. …. จากการหารือของคณะทำงานทบทวนและพัฒนาประสิทธิภาพการบังคับโทษทางอาญาและทบทวนมาตรการป้องกันการกระทำผิดซ้ำ  เดิมจำคุกเฉลี่ย 8-15 ปี ในร่างฉบับใหม่เพิ่มเป็น 20 ปี พร้อม“ล็อก”หลักเกณฑ์แน่นอน

สำหรับกรอบเวลาเลื่อนชั้นและการรับโทษของนักโทษเด็ดขาด แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ 1.กลุ่มคดีอุกฉกรรจ์ กำหนดตาม“ระดับความร้ายแรง”ดังนี้  

ชั้นต้องปรับปรุงมากเป็นชั้นต้องปรับปรุง  ต้องจำคุกมาแล้ว 5 ปี , ชั้นต้องปรับปรุงเป็นชั้นกลาง ต้องจำคุกมาแล้ว 1 ปี , ชั้นกลางเป็นชั้นดี ต้องจำคุก 6 เดือน , ชั้นดีเป็นชั้นดีมาก  ต้องจำคุก 6 เดือน และชั้นดีมากเป็นชั้นเยี่ยม ต้องจำคุก 6 เดือน   รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 7 ปี 6 เดือน  เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบเกณฑ์เดิมที่รับโทษราว  5 ปี 6 เดือน 

2.กลุ่มโทษจำคุกตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไป หรือตามมาตรา 91(2) แห่งประมวลกฎหมายอาญา กรณีความผิดหลายกรรมต่างกัน แต่ละกระทงโทษจำคุกสูงเกิน 3 ปี แต่ไม่เกิน 10 ปี

ชั้นต้องปรับปรุงมากเป็นชั้นต้องปรับปรุง  ต้องจำคุกมาแล้ว 5 ปี , ชั้นต้องปรับปรุงเป็นชั้นกลาง ต้องจำคุก 3 ปี  , ชั้นกลางเป็นชั้นดี ต้องจำคุก  2 ปี  , ชั้นดีเป็นชั้นดีมาก ต้องจำคุก 1 ปี และชั้นดีมากเป็นชั้นเยี่ยม ต้องจำคุก 1 ปี รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 12 ปี 

กลุ่มนี้คณะทำงานใช้หลักคิดความได้สัดส่วน สัมพันธ์กับความหนักเบาโทษตามคำพิพากษา  ส่วนขั้นต่ำในการรับผลควรมีระยะเหมาะสมกับผลของโทษ

เพื่อให้เห็นภาพระยะเวลาต้องโทษจำคุกตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไป หรือตามมาตรา 91 (2)จะมีกรอบรวม 12 ปี ช่วง 5 ปีแรกเป็นช่วงรับผลขั้นต่ำ  ส่วน 3 ปีต่อมาคือช่วงพิสูจน์ความต่อเนื่องของพฤติกรรม อีก 2 ปีต่อมาคือช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ชั้นที่สูงขึ้น  และสุดท้ายช่วง 1 + 1 ปี คือช่วงติดตามก่อนเข้าสู่ชั้นสูงสุด

3.กลุ่มโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือตามมาตรา 91(3) กรณีความผิดหลายกรรมต่างกัน แต่ละกระทงมีโทษจำคุกสูงเกิน 10 ปีขึ้นไป  

ชั้นต้องปรับปรุงมากเป็นชั้นต้องปรับปรุง  ต้องจำคุกมาแล้ว 8 ปี , ชั้นต้องปรับปรุงเป็นชั้นกลาง ต้องจำคุก 6 ปี , ชั้นกลางเป็นชั้นดี ต้องจำคุก 2 ปี , ชั้นดีเป็นชั้นดีมาก ต้องจำคุก 2 ปี , ชั้นดีมากเป็นชั้นเยี่ยม ต้องจำคุก 2 ปี รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 20 ปี 

กล่าวคือในกรอบ 20 ปี หากชั้นต้องปรับปรุงมากจะเลื่อนเป็นชั้นต้องปรับปรุง ต้องรับโทษ 8 ปี  โดย 8 ปีแรกเป็นช่วงรับผลของโทษขั้นต่ำ  การกำหนดเวลาช่วงแรกให้ยาวขึ้นก็เพื่อสัมพันธ์กับกรอบการรวมโทษที่สูงกว่า

หากชั้นต้องปรับปรุงจะเลื่อนเป็นชั้นกลาง ต้องใช้เวลา 6 ปี  เป็นช่วงคง“ความเข้มข้น”ของการบริหารโทษ เพื่อให้มีเวลาพิสูจน์พฤติกรรมและผลการแก้ไขพฤตินิสัย

หลักการสำคัญของการรวมโทษตามมาตรา 91 คือ มีการกระทำความผิดหลายกรรมต่างกัน(คนละการกระทำ คนละกระทง) และศาลลงโทษทุกกรรม  จุดแบ่งสำคัญคืออัตราโทษจำคุก“อย่างสูง”ของแต่ละกระทง เช่น มาตรา 91(2) แต่ละกระทงมีอัตราโทษจำคุกเกิน 3 ปี แต่ไม่เกิน 10 ปี  ทำให้เพดานการรวมโทษจำคุกสูงสุดไม่เกิน 20 ปี

ตัวอย่างลักษณะคดีที่อาจเข้าเงื่อนไข อาทิ  ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ เช่น ฉ้อโกง ยักยอก ลักทรัพย์ รับของโจร หลายกรรมต่างกัน

ส่วนมาตรา 91(3) รองรับกรณีหลายกรรมที่แต่ละกรรมมีอัตราโทษ“สูงกว่า” จึงมีเพดานการรวมโทษสูงกว่ามาตรา 91(2)  โดยแต่ละกระทงมีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกิน 10 ปี ขึ้นไป แต่เพดานการรวมโทษสูงสุดไม่เกิน 50 ปี ลักษณะคดีที่อาจเข้าเงื่อนไข อาทิ ความผิดเกี่ยวกับชีวิต เช่น ฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา ทำร้ายผู้อื่นจนถึงแก่ความตายหลายกรรมต่างกัน และแต่ละกรรมมีอัตราโทษอย่างสูงเกิน 10 ปี

4.กลุ่มโทษประหารชีวิต จากชั้นต้องปรับปรุงมาก เป็นชั้นต้องปรับปรุง  ต้องจำคุกมาแล้ว 8 ปี จากชั้นต้องปรับปรุงเป็นชั้นกลาง ต้องจำคุกมาแล้ว 8 ปี และจากชั้นกลางเป็นชั้นดี ต้องจำคุก 3 ปี และจากชั้นดีเป็นชั้นดีมาก ต้องจำคุก 3 ปี และจากชั้นดีมากขยับเป็นชั้นเยี่ยม ต้องจำคุก 3 ปี

รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 25 ปี 

ช่วง 8 ปีแรก จะการรับผลของโทษขั้นต่ำ  และ 8 ปีต่อมา คือช่วงเพิ่มความเข้มงวด  เพื่อสะท้อนว่าโทษประหารชีวิตเป็นโทษสูงสุดตามกฎหมาย  ส่วนโทษ 3+3+3 ในช่วงท้าย คือช่วงติดตามและประเมินความต่อเนื่องของพฤติกรรมอย่างรอบคอบ

คณะทำงานฯ ระบุความหนักของโทษ คือ การกำหนดกรอบเวลาบริหารโทษ ส่วนพฤติกรรมและความเสี่ยงจะเป็นการประเมินเป็นรายบุคคล หากรับโทษครบขั้นต่ำจะมีสิทธิได้รับพิจารณาปรับเลื่อนชั้น ซึ่งจะควบคู่กับการประเมินเฉพาะบุคคลด้วย สรุปไม่ได้หมายความว่า เมื่อรับโทษขั้นต่ำครบแล้ว ต้องเลื่อนชั้นโดยอัตโนมัติเสมอไป.

ทีมข่าวอาชญากรรม  รายงาน