ในเรื่องนี้ พล.ต.อ.อิทธิพล อัจฉริยะประดิษฐ์ รอง ผบ.ตร. ในฐานะผอ.ศูนย์บริหารงานจราจรสำนักงานตำรวจแห่งชาติ(ศจร.ตร.) และพล.ต.ท.นิธิธร จินตกานนท์ ผู้ช่วย ผบ.ตร. และรอง ผอ.ศจร.ตร. สะท้อนข้อมูลผ่าน“ทีมข่าวอาชญากรรม” ถึงสถานการณ์ที่ชี้ให้เห็นสภาพปัญหาบนท้องถนนที่ไม่หยุด“อุบัติเหตุ”แต่ยกระดับสู่“วิกฤตพฤติกรรมก้าวร้าวและความรุนแรงบนท้องถนน”ที่มีรากเหง้าสำคัญ จาก“ความหย่อนยานด้านวินัยจราจร”จนเคยชิน

เมื่อการฝ่าฝืนกฎหมายถูกมองเป็นเรื่องธรรมดา  การตักเตือนหรือการบังคับใช้กฎหมาย กลับถูกมองเป็นเรื่อง“ขัดใจ” นำไปสู่การใช้อารมณ์และความรุนแรงขึ้นในที่สุด

ปัญหาวินัยจราจรที่น่ากังวลของผู้ใช้รถใช้ถนนในไทย ไม่ได้มีเพียงการฝ่าฝืนกฎหมาย แต่ยังเป็นพฤติกรรมที่ทำจนเคยชิน คิดเป็นเรื่องเล็กน้อย มองข้ามความปลอดภัยผู้อื่น ปัจจุบันมี 10 พฤติกรรมเสี่ยงสำคัญ ได้แก่

1.การขับขี่รถจักรยานยนต์(จยย.)ย้อนศร เสี่ยงประสานงา โดยเฉพาะทางแยก-ปากซอย

2.การขับขี่จยย.บนทางเท้า คุกคามความปลอดภัยคนเดินเท้า เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้พิการ

3.การฝ่าฝืนสัญญาณไฟแดง เสี่ยงอุบัติเหตุรุนแรงบริเวณทางแยก

4.การไม่หยุดรถให้คนข้ามทางม้าลาย เสี่ยงชนคน โดยเฉพาะหน้าโรงเรียน สถานพยาบาล หรือชุมชน

5.การเปลี่ยนช่องทางกะทันหันหรือปาดหน้า เสี่ยงอุบัติเหตุและเป็นชนวนกระตุ้นความขัดแย้ง

6.การขับรถบนไหล่ทางหรือใช้ช่องทางฉุกเฉิน กีดขวางรถฉุกเฉิน-เพิ่มความเสี่ยงอุบัติเหตุ

7.การจอดรถในที่ห้ามจอดหรือจอดซ้อนคัน กีดขวางจราจร ทำให้รถติดสะสมและเกิดข้อพิพาท

8.การใช้โทรศัพท์มือถือขณะขับรถ ลดสมาธิและความสามารถตอบสนองเหตุฉุกเฉิน

9.การขับรถเร็วเกินกำหนดและไม่เว้นระยะห่างซึ่งเพิ่มความรุนแรงของอุบัติเหตุและเสี่ยงต่อการชนท้าย

10.การที่จยย.ใช้ช่องทางหลัก ลงอุโมงค์ หรือขึ้นสะพานข้ามแยกที่มีข้อห้าม เสี่ยงเหตุร้ายแรงจากรถยนต์ที่ใช้ความเร็วสูง

“หัวร้อน”  ไม่ได้เสียแค่อารมณ์ แต่เสี่ยงข้อหาอื้อ

 การด่าทอคู่กรณี (ดูหมิ่นซึ่งหน้า ป.อาญา มาตรา 393) , ข่มขู่ให้เกิดความกลัว(มาตรา 392) , ลงไปชกต่อย (ทำร้ายร่างกาย มาตรา 391 , 295 หรือ บาดเจ็บสาหัส มาตรา 297) , เตะรถหรือทุบกระจก (ทำให้เสียทรัพย์ มาตรา 358)

ขับปาดหน้าเบียดเอาคืน (ขับรถโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัย ตามพ.ร.บ.จราจรทางบกฯ มาตรา 43(8) หรือใช้อาวุธ ตลอดจนการก้าวร้าวใส่ตำรวจจราจรด้วยการด่าทอ(ดูหมิ่นเจ้าพนักงาน มาตรา 136) , ขัดขวางการจับกุม (ต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงาน มาตรา 138)

ผลัก ชกต่อย สับศอก (ต่อสู้ขัดขวางโดยใช้กำลังประทุษร้าย มาตรา 138 วรรคสอง) , ขับรถพุ่งชน (พยายามฆ่า มาตรา 288 , 289) หรือทำลายทรัพย์สินราชการ (มาตรา 358) เป็นพฤติกรรมเสี่ยงสูงที่เปลี่ยนจากเรื่องเล็กๆ บนถนนให้กลายเป็นคดีอาญาร้ายแรงทันทีที่มีโทษหนักทั้งจำคุกและปรับ

ดังนั้น ผู้ใช้รถใช้ถนนจึงต้องตั้งสติและคุมอารมณ์ให้ดี เพราะอารมณ์ชั่ววูบเพียงนิดเดียวอาจเปลี่ยนชีวิตให้กลายเป็นผู้ต้องหาคดีอาญาและต้องเข้าไปนอนในคุกได้โดยไม่คุ้มเสีย

ขึ้นง่าย-เสียหน้าไม่ได้-ตกวินัยจราจร 

เหตุการณ์ส่วนใหญ่อาจเริ่มจากเรื่องเล็กน้อย เช่น บีบแตร ขับรถปาดหน้า หรือไม่ยอมให้ทาง แต่เมื่อผู้ขับขี่ขาดการควบคุมอารมณ์ก็อาจนำไปสู่การทะเลาะวิวาทและใช้ความรุนแรง โดยมีปัจจัยกระตุ้นพฤติกรรมมาจากความเครียดสะสมจากสภาพจราจรติดขัด การเดินทางเป็นเวลานาน ความเร่งรีบ และความกดดันจากการไปทำงานหรือทำธุระ ทำให้หงุดหงิดง่ายขึ้น

เมื่อมีเหตุการณ์กระตุ้นเพียงเล็กน้อย อาจเกิดอารมณ์โกรธรุนแรงได้ ร่วมกับขาดวินัย ไม่เคารพกฎจราจร เช่น การขับรถปาดหน้า แทรกคิว เปลี่ยนช่องทางกะทันหัน ขับย้อนศร หรือไม่ให้ทาง พฤติกรรมเหล่านี้สร้างความไม่พอใจแก่ผู้ใช้รถใช้ถนนรายอื่น และอาจกลายเป็นชนวนทะเลาะวิวาท

นอกจากนี้ ยังเรื่องขาดทักษะควบคุมอารมณ์ ซึ่งผู้ขับขี่บางรายไม่สามารถจัดการความโกรธเมื่อถูกยั่วยุ หรือรู้สึกไม่ได้รับความเป็นธรรม จึงตอบโต้ทันทีโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบ

อีกทั้ง  ยังเกิดจากทัศนคติไม่ยอมเสียเปรียบหรือเสียหน้า  ผู้ขับขี่บางรายตีความการบีบแตร การแซง หรือการตักเตือนเป็นการท้าทายหรือดูหมิ่น  จึงต้องการตอบโต้เพื่อรักษาศักดิ์ศรี  ทั้งที่คู่กรณีอาจไม่ได้มีเจตนาเช่นนั้น

งานวิจัยในกทม. พบว่าการตีความพฤติกรรมของคู่กรณีมีส่วนเกี่ยวข้องกับการแสดงความโกรธ ประกอบกับการสื่อสารที่คลาดเคลื่อนระหว่างผู้ขับขี่ เช่น บีบแตรหรือกะพริบไฟสูง บางครั้งมีเจตนาเตือนอันตราย แต่ถูกเข้าใจว่าหาเรื่องหรือยั่วยุ  รวมถึงทัศนคติที่ไม่ให้ความสำคัญกับกติกาส่วนรวม ตลอดจนแอลกอฮอล์ สารเสพติด และความอ่อนล้า ที่อาจลดความสามารถในการตัดสินใจและยับยั้งชั่งใจ ทำให้ตอบสนองต่อเหตุการณ์ต่างๆ อย่างไม่เหมาะสม

5 มาตรการ ลด“ดีกรี”หัวร้อน

สำหรับแนวทางลดท่าทีรุนแรงบนท้องถนน ต้องผ่าน 5 มาตรการ เริ่มจากมาตรการที่ 1 บังคับใช้กฎหมายจริงจังและต่อเนื่อง เน้นกวดขันพฤติกรรมเสี่ยงที่เป็นสาเหตุหลักของอุบัติเหตุ ได้แก่ ขับย้อนศร ฝ่าไฟแดง ขับบนทางเท้า ไม่หยุดรถให้คนข้ามทางม้าลาย มาตรการที่ 2 เพิ่มประสิทธิภาพกล้องตรวจจับการฝ่าสัญญาณไฟ จับความเร็ว เชื่อมโยงระบบใบสั่งอิเล็กทรอนิกส์ แก้ข้อจำกัดกำลังพล เพิ่มโอกาสตรวจพบผู้กระทำผิด และต้องแก้จุดเสี่ยงซ้ำซาก

มาตรการที่ 3  สำรวจพื้นที่จุดย้อนศร ทางเท้าที่ถูกรุกราน และทางม้าลายอันตราย ประสานปรับปรุงกายภาพถนน ป้ายเตือน สัญญาณไฟ และอุปกรณ์ป้องกัน มาตรการที่ 4 รณรงค์ถึงฝ่าฝืนกฎที่แม้เพียงเล็กน้อยอาจนำไปสู่ความสูญเสียร้ายแรง เพื่อลดพฤติกรรมก้าวร้าว และมาตรการที่ 5 ส่งเสริมวัฒนธรรมขับขี่ ไม่ตอบโต้เมื่อเกิดข้อขัดแย้ง สนับสนุนให้ส่งหลักฐานแจ้งเหตุ และลงโทษทางกฎหมายขั้นเด็ดขาดเมื่อมีการข่มขู่ ทำร้ายร่างกาย หรือทำลายทรัพย์สิน.

ทีมข่าวอาชญากรรม  รายงาน