การใช้เซลล์ประสาทที่มีชีวิตเป็นรากฐานของชิปคอมพิวเตอร์มีข้อได้เปรียบที่เห็นได้ชัดในด้านประสิทธิภาพของการใช้พลังงานและความสามารถในการปรับตัว เพราะแม้ว่า “เอไอ” ปัจจุบันจะมีความซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ แต่เมื่อเทียบกันแล้ว สมองของมนุษย์กลับใช้พลังงานน้อยกว่ามากในการทำงาน และยังทำได้ดีกว่ามากเมื่อต้องรับมือสิ่งที่ไม่คุ้นเคย
การสาธิตล่าสุดของเทคโนโลยีชีวภาพนี้มาจากนักวิทยาศาสตร์ของคอร์ติคัล แลบส์ บริษัทสตาร์ทอัปด้านเทคโนโลยีชีวภาพจากออสเตรเลีย ซึ่งได้ติดตั้งชิปที่เพาะเลี้ยงเซลล์ประสาทขึ้นในห้องปฏิบัติการลงในหุ่นยนต์สุนัข โดยเซลล์เหล่านี้สามารถนำทางหุ่นยนต์ไปยังเป้าหมายบนแผนที่แบบง่ายๆ ได้
ทีมงานคอร์ติคัล แลบส์ ใช้วิธีเพาะเลี้ยงเซลล์ประสาทบนชิปโดยตรง และติดตั้งขั้วอิเล็กโทรดที่ส่งสัญญาณไฟฟ้าแบบสองทาง เพื่อให้กลุ่มเซลล์ประสาทขนาดเล็กนี้สื่อสารและสั่งการเคลื่อนไหวของหุ่นยนต์ที่เชื่อมต่ออยู่ได้
“หุ่นยนต์สุนัขตัวนี้เป็นการสาธิตอย่างง่ายที่แสดงให้เห็นว่าความก้าวหน้าในระบบชีวภาพสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในโลกแห่งความเป็นจริงได้อย่างไร และมันช่วยทำให้โอกาสนี้จับต้องได้มากขึ้น” เบรตต์ เคแกน ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานฝ่ายบริหารของคอร์ติคัล แลบส์กล่าว “ในระยะยาว แนวทางนี้อาจช่วยสนับสนุนหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติที่จำเป็นต้องตัดสินใจในสภาพแวดล้อมจริงที่ไม่สามารถคาดเดาได้”
ขณะนี้ยังคงอยู่ในช่วงเริ่มต้นของเทคโนโลยีนี้ ซึ่งมันยังไม่ได้รวดเร็วหรือมีประสิทธิภาพเป็นพิเศษ แต่ในอนาคต เราอาจได้เห็นหุ่นยนต์ที่ควบคุมด้วยเซลล์ประสาททำงานในพื้นที่ห่างไกลหรือในสภาวะที่เป็นอันตราย หรือคอยช่วยเหลือมนุษย์ด้วยการตอบสนองแบบเฉพาะตัวที่เรียนรู้และพัฒนาตัวเองได้ตามกาลเวลา

เคแกนกล่าวว่า “หุ่นยนต์ยุคนี้ควบคุมร่างกายตัวเองได้เก่งน่าทึ่งมาก แต่มันยังคงเอาตัวรอดได้ยากเมื่อต้องใช้การคิดขั้นสูงเพื่อเรียนรู้หรือปรับตัวเมื่อสภาวะรอบข้างเปลี่ยนไป การเดิน วิ่ง หรือเล่นกายกรรมได้นั้นสุดยอดมาก แต่การตัดสินใจว่า ‘จะทำอะไร ที่ไหน และเมื่อไหร่’ ยังคงเป็นเรื่องยากสำหรับวิธีผลิตหุ่นยนต์แบบเดิมๆ”
ทางคอร์ติคัลฯ ยังร่วมมือกับสถาบันวิจัยฮอนด้าแห่งยุโรป ทำการทดลองที่คล้ายกันในระบบจำลองเสมือนจริง โดยมีเป้าหมายคือฝึกให้ชิปที่ติดตั้งเซลล์ประสาทสั่งการตัวแทนให้เดินทางไปหาจุดหมายเพื่อรับรางวัล
รูปแบบการทำงานยังเหมือนเดิม คือใช้สัญญาณไฟฟ้าส่งไปกระตุ้นเซลล์สมองบนชิป แล้วให้ชิปส่งสัญญาณไฟฟ้าตอบกลับมา นักวิจัยได้ปรับลักษณะสัญญาณและให้ข้อมูลป้อนกลับ ทำให้สามารถฝึกและแปลการเคลื่อนไหวจากชิปชีวภาพนี้ได้ ซึ่งตลอดการทดลองกว่า 4,000 ชั่วโมง ทีมงานได้ทดสอบการผสมผสานสัญญาณที่ต่างกันถึงเกือบ 1,300 รูปแบบ
แดเนียล แทนเนอเบิร์ก นักวิทยาศาสตร์อาวุโสจากสถาบันวิจัยฮฮนด้ากล่าวว่า “ความร่วมมือนี้ช่วยให้เราได้สำรวจวิธีสร้างระบบอัจฉริยะในแบบที่ต่างออกไปสิ้นเชิง การใช้เซลล์ที่มีชีวิตเป็นหัวใจในการประมวลผลแม้จะมีข้อท้าทายเยอะ แต่ก็มีศักยภาพสูงมากเรื่องการประหยัดพลังงาน ความทนทาน และการปรับตัว”
แน่นอนว่าตอนนี้ยังอยู่ในช่วงลองผิดลองถูก และขั้นตอนถัดไปคือการขยายขนาดชิปเหล่านี้ให้รับงานที่ซับซ้อนขึ้นในเวลาที่เร็วขึ้น เพราะหุ่นยนต์ในโลกจริงต้องทำอะไรได้มากกว่าแค่การนำทางไปรอบๆ ตารางพื้นที่อย่างง่าย
อีกหนึ่งเป้าหมายของทีมวิจัย คือการเรียนรู้ว่าชิปเซลล์ประสาทเหล่านี้เก็บข้อมูลอย่างไร และพวกมันมีระบบ “ความจำ” แบบไหน
จอห์นสัน โจว วิศวกรซอฟต์แวร์ด้านการวิจัยจากคอร์ติคัลฯ เสริมว่า “ความท้าทายไม่ได้อยู่แค่การปลูกเซลล์สมองบนแผ่นซิลิกอน แต่มันคือการหาวิธีสื่อสารกับระบบชีวภาพที่ไว้ใจได้ การฝึกพวกมัน และการเข้าใจว่าทำอย่างไรถึงจะได้ผลลัพธ์ที่สม่ำเสมอ งานวิจัยนี้ช่วยวางกรอบทดสอบคำถามเหล่านั้นในระดับที่ใหญ่ขึ้น และเป็นรากฐานสำคัญเมื่อคอมพิวเตอร์ชีวภาพถูกนำไปใช้งานจริง”
ทั้งนี้ งานวิจัยด้านการนำทางดังกล่าวยังไม่ได้ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ แต่ได้ถูกนำเสนอในงานประชุม NeurIPS 2026 และเผยแพร่บนเว็บไซต์ arXiv แล้ว
เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ
ที่มา : sciencealert.com
เครดิตภาพ : REUTERS



