ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กลุ่มเฝ้าระวังภัยในชุมชนชั้นแรงงาน “โซลันดา” ในกรุงกีโต เมืองหลวงของเอกวาดอร์ ลาดตระเวนตามท้องถนนยามค่ำคืน โดยมีเพียงนกหวีดและท่อนไม้เป็นอาวุธ คอยจับตาดูการฉกชิงโทรศัพท์มือถือและอาชญากรรมเล็กน้อยอื่น ๆ


แต่แล้วพวกเขาก็ตระหนักว่าอาชญากรเริ่มเปลี่ยนไป โดยสมาชิกแก๊งอาชญากรฉาวโฉ่ระดับประเทศเริ่มเข้ามาในพื้นที่ จากนั้นการยิงกัน การจ้างวางฆ่า และการกรรโชกทรัพย์ก็เกิดขึ้น ส่งผลให้กลุ่มเฝ้าระวังต้องระงับการลาดตระเวน ด้วยความกลัวว่าพวกเขาอาจตกเป็นเป้าหมายเสียเอง ส่วนกองกำลังติดอาวุธของรัฐบาลเอกวาดอร์ก็เข้ามาแทนที่


ความสำคัญของเอกวาดอร์ในฐานะ “จุดผ่านแดน” สำหรับการส่งออกโคเคนจากโคลอมเบียและเปรู เพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ซึ่งทำให้เกิดความรุนแรงและอาชญากรรมพุ่งสูงอย่างรวดเร็วในประเทศที่เคยสงบสุข และส่งกระทบผลต่อผู้คนทุกกลุ่ม ตั้งแต่ชาวประมงริมฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ไปจนถึงนักการเมือง นักข่าว และหญิงชราที่ถูกบังคับให้ต้องทิ้งบ้านของตนเอง


ประธานาธิบดีดาเนียล โนโบอา ผู้นำเอกวาดอร์ ซึ่งเป็นพันมิตรกับรัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ ตอบสนองด้วยการปราบปรามอาชญากรรมอย่างกว้างขวาง ผ่านกลไลทางทหาร ตำรวจ และกฎหมาย โดยมีการส่งทหารลงพื้นที่ตามท้องถนน เพิ่มบทลงโทษให้รุนแรงขึ้น และดำเนินมาตรการอื่น ๆ


แม้รัฐบาลกีโตสามารจับกุมหรือวิสามัญหัวหน้าแก๊งที่สำคัญหลายราย แต่นั่นกลับทำให้เครือข่ายอาชญากรแตกตัวออกเป็นกลุ่มย่อย จนก่อให้เกิดความรุนแรงจากการห้ำหั่นกันเองภายในกลุ่ม และการแย่งชิงพื้นที่อิทธิพลใหม่


ปัจจุบัน สถานการณ์ดังกล่าวรวมถึงในกรุงกีโตด้วย ซึ่งผู้อยู่อาศัย ตำรวจ และนักวิเคราะห์หลายคนกล่าวว่า เมืองหลวงของเอกวาดอร์กลายเป็นจุดสนใจของอาชญากรรมมากขึ้น โดยแก๊งอาชญากรใช้การค้ายาเสพติดในท้องถิ่นเพื่อตั้งหลักในย่านต่าง ๆ และอาศัยทำเลที่ตั้งเชิงยุทธศาสตร์ของกรุงกีโต ในการกระจายยาเสพติดไปยังท่าเรือของประเทศ ซึ่งเป็นจุดส่งออกโคเคนส่วนใหญ่ไปยังยุโรปและสหรัฐ


อนึ่ง การตอบโต้จากทางการเอกวาดอร์เริ่มประสบความสำเร็จบ้างแล้ว โดยข้อมูลจากรัฐบาลกีโตแสดงให้เห็นว่า การยกระดับมาตรการรักษาความปลอดภัยในย่านโซลันดา ช่วยลดจำนวนผู้เสียชีวิตจากเหตุรุนแรงเหลือเพียง 2 ราย ระหว่างเดือน ม.ค.-ก.ย. ของปีนี้ เมื่อเทียบกับจำนวน 13 รายในช่วงเวลาเดียวกันของปี 2568


ข้อมูลจากกระทรวงมหาดไทยของเอกวาดอร์ ระบุว่า จำนวนผู้เสียชีวิตจากเหตุรุนแรงในกรุงกีโตโดยรวมลดลงในปี 2567 และ 2568 จากระดับสูงสุดที่ 294 รายในปี 2566 หลังจากโนโบอาส่งกองกำลังทหารปฏิบัติการบนท้องถนน ขณะที่เมืองท่าของประเทศ เช่น เมืองกัวยากิล และเมืองดูรัน ยังคงมีระดับความรุนแรงสูง แต่กองทัพเอกวาดอร์ระบุว่า มันเป็นการต่อสู้ที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง


เจ้าหน้าที่ตำรวจและบุคลากรทหารประมาณ 4,000 นาย ถูกส่งไปประจำการตามจุดทางเข้าและเส้นทางยุทธศาสตร์ในกรุงกีโต ตามส่วนหนึ่งของแผนความมั่นคงที่โนโบอาประกาศเมื่อเดือน ส.ค. ที่ผ่านมา โดยเมืองแห่งนี้อยู่ภายใต้สถานการณ์ฉุกเฉิน 60 วัน นับตั้งแต่เดือน ก.ย.


ด้านกระทรวงกลาโหมเอกวาดอร์ระบุว่า ปฏิบัติการของกองทัพและตำรวจทั่วประเทศ ส่งผลให้แก๊งอาชญากรที่เกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด การทำเหมืองผิดกฎหมาย รวมถึงการลักลอบค้าเชื้อเพลิงและอาวุธ สูญเสียรายได้เกือบ 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 673,960 ล้านบาท) ระหว่างเดือน ม.ค.-ก.ค.


กระนั้น พ.อ.มาริโอ ปาซมิโน อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองกองทัพบกเอกวาดอร์ ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งนักวิเคราะห์ด้านความมั่นคง กล่าวว่า การปราบปรามในพื้นที่หนึ่ง อาจผลักดันให้กลุ่มอาชญากรแสวงหาพื้นที่ใหม่ที่เอื้อต่อการดำเนินกิจกรรมของพวกเขา และเป็นพื้นที่ที่ประชาชนไม่ระมัดระวังอาชญากรรมมาก.

ทีมข่าวต่างประเทศ

เครดิตภาพ : REUTERS