ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ ประกาศระหว่างการประชุมใหญ่ของพรรครีพับลิกัน ที่เมืองดัลลัส ในรัฐเทกซัส ก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมในวันที่ 3 พ.ย. นี้ ว่าชาวอเมริกันที่เป็นพลเมืองและมีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปทุกคน จะได้รับเงินคนละ 5,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 165,249 บาท) หากพรรครีพับลิกันสามารถรักษาเสียงข้างมากได้ทั้งในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา หลังการเลือกตั้งกลางเทอมครั้งนี้ แนวคิดดังกล่าวถูกเรียกว่า “ปันผลทรัมป์” และกลายเป็นประเด็นถกเถียงทันที ทั้งในเรื่องแหล่งเงิน ความเป็นไปได้ตามกฎหมาย และความเหมาะสมทางการเมือง


ทรัมป์อธิบายว่า เงินจำนวนนี้อาจมาจากรายได้ภาษีศุลกากร หรือภาษีนำเข้า ซึ่งเพิ่มขึ้นจากนโยบายกำแพงภาษีของรัฐบาล อย่างไรก็ตาม ผู้นำสหรัฐยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดสำคัญ เช่น ผู้มีสิทธิรับเงินจะต้องมีเงื่อนไขด้านรายได้หรือไม่ จะจ่ายครั้งเดียวหรือแบ่งจ่ายหลายงวด และจะเสนอร่างกฎหมายต่อสภาคองเกรสเมื่อใด


หากคำนวณจากจำนวนพลเมืองอเมริกันวัยผู้ใหญ่ราว 240 ล้านคน การจ่ายเงินคนละ 5,000 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับต้องใช้ประมาณแผ่นดินราว 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 39.66 ล้านล้านบาท) หรือมากกว่างบประมาณรายปีของหลายหน่วยงานรัฐบาลกลางรวมกัน นักวิเคราะห์จึงมองว่า แผนดังกล่าวมีต้นทุนสูงอย่างมาก และไม่สามารถอาศัยรายได้ภาษีศุลกากรเพียงแหล่งเดียวได้


สหรัฐมีรายได้รวมจากภาษีศุลกากรและภาษีสรรพสามิตบางประเภทประมาณ 210,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 6.94 ล้านล้านบาท) ในปีงบประมาณ 2569 คิดเป็นเพียงราว 857 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 28,323.85 บาท) ต่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งหนึ่งคน และยังเป็นรายได้ “ขั้นต้น” ซึ่งส่วนหนึ่งต้องคืนให้ผู้นำเข้าหรือบริษัทตามกระบวนการทางกฎหมาย ดังนั้น ต่อให้รัฐบาลนำรายได้ภาษีศุลกากรทั้งหมดมาใช้ ก็ยังห่างไกลจากวงเงินที่จำเป็นต่อการจ่าย 5,000 ดอลลาร์สหรัฐ ให้ประชาชนทุกคน


ทางเลือกที่เป็นไปได้จึงมีไม่มากนัก รัฐบาลอาจต้องเพิ่มภาษีประเภทอื่น ลดงบประมาณโครงการสาธารณะ ออกพันธบัตรเพื่อกู้เงินเพิ่ม หรือขยายการขาดดุลงบประมาณ แต่ทุกทางเลือกล้วนมีต้นทุนทางเศรษฐกิจและการเมือง หากใช้วิธีกู้เงิน โครงการนี้จะยิ่งเพิ่มภาระหนี้สาธารณะของสหรัฐ ซึ่งอยู่ในระดับสูงอยู่แล้ว ขณะที่การตัดงบประมาณเพื่อหาเงินมาจ่ายโดยตรงแก่ประชาชน ก็อาจกระทบสวัสดิการ การศึกษา สาธารณสุข หรือโครงสร้างพื้นฐาน


ในทางกฎหมาย ประธานาธิบดีสหรัฐไม่มีอำนาจจัดสรรเงินของรัฐบาลกลางได้โดยลำพัง แม้พรรครีพับลิกันจะชนะการเลือกตั้ง แต่การจ่ายเงินระดับ 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ยังต้องผ่านการพิจารณาและอนุมัติจากสภาคองเกรส ผ่านกฎหมายจัดสรรงบประมาณหรือกฎหมายเฉพาะกิจ ผู้เชี่ยวชาญด้านงบประมาณหลายฝ่ายจึงประเมินว่า คำประกาศของทรัมป์ยังเป็นเพียงข้อเสนอทางการเมือง ไม่ใช่มาตรการที่มีผลบังคับใช้หรือการรับประกันว่า ประชาชนจะได้รับเงินจริง


ประเด็นซึ่งอ่อนไหวที่สุด คือการผูกการจ่ายเงินเข้ากับผลการเลือกตั้งโดยตรง ทรัมป์กล่าวในลักษณะว่า หากพรรครีพับลิกันชนะ “ประชาชนก็ชนะไปด้วย” และจะได้รับเงิน 5,000 ดอลลาร์สหรัฐ แม้การหาเสียงด้วยนโยบายเศรษฐกิจหรือสวัสดิการไม่ใช่เรื่องผิดปกติในระบอบประชาธิปไตย แต่การระบุผลประโยชน์เป็นตัวเงินจำนวนชัดเจน และตั้งเงื่อนไขกับชัยชนะของพรรคการเมือง ย่อมทำให้เกิดข้อกังขาว่า เป็นการจูงใจผู้มีสิทธิเลือกตั้ง หรือ “การซื้อเสียง” หรือไม่


ประมวลกฎหมายสหรัฐ หมวดที่ 18 ว่าด้วยความผิดอาญา มาตรา 597 ห้ามบุคคลเสนอหรือจ่ายสิ่งตอบแทนแก่ผู้อื่น เพื่อให้ลงคะแนน งดลงคะแนน หรือเลือกผู้สมัครฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง อย่างไรก็ดี การหาเสียงด้วยคำมั่นเชิงนโยบาย เช่น ลดภาษี เพิ่มสวัสดิการ หรือแจกเงินผ่านโครงการของรัฐ ไม่ถือเป็นการซื้อเสียงโดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องดูข้อเท็จจริงและเจตนา ว่าเป็นการให้สิ่งตอบแทนโดยตรงเพื่อแลกกับคะแนนเสียงหรือไม่


ดังนั้น การตีความว่าคำประกาศของทรัมป์เป็น “การซื้อเสียง” หรือไม่ จึงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเจตนาทางกฎหมาย โดยเฉพาะว่า เงินถูกเสนอเป็นค่าตอบแทนเพื่อให้ประชาชนลงคะแนนหรือเป็นนโยบายสาธารณะที่ต้องผ่านกระบวนการนิติบัญญัติตามปกติ


แม้ยังไม่มีคำวินิจฉัยอย่างเป็นทางการว่าแผนนี้ผิดกฎหมาย อย่างไรก็ตาม การวางเงื่อนไขเรื่องเงินสดกับชัยชนะในการเลือกตั้ง ทำให้เส้นแบ่งระหว่าง “คำมั่นเชิงนโยบาย” กับ “การให้ผลประโยชน์เพื่อโน้มน้าวการเลือกตั้ง” ดูเลือนลงอย่างมาก ในเชิงการเมือง ข้อเสนอนี้อาจช่วยสร้างแรงดึงดูดระยะสั้นแก่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่กำลังเผชิญค่าครองชีพสูง แต่ในเชิงปฏิบัติ แผนยังขาดทั้งแหล่งเงินที่น่าเชื่อถือ กลไกทางกฎหมาย และเสียงสนับสนุนจากสภาคองเกรสที่จำเป็นต่อการทำให้เกิดขึ้นจริง.

ทีมข่าวต่างประเทศ

เครดิตภาพ : REUTERS