การเชื่อมโยงเครือข่ายระหว่างสหกรณ์กำลังกลายเป็นกลไกสำคัญในการสร้างตลาดและเพิ่มโอกาสให้สินค้าเกษตรไทย โดยเฉพาะ จ.สุราษฎร์ธานี ที่มีผลผลิตขึ้นชื่ออย่าง “เงาะโรงเรียนนาสาร” สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2561 ครอบคลุมพื้นที่ อ.บ้านนาสาร บ้านนาเดิม และเวียงสระ

หนึ่งในกลไกสำคัญคือ ศูนย์กระจายสินค้าสหกรณ์ หรือศูนย์ CDC ของสหกรณ์การเกษตรเมืองสุราษฎร์ธานี จำกัด ซึ่งทำหน้าที่เชื่อมโยงสินค้าเกษตรจากเครือข่ายสหกรณ์ทั่วประเทศเข้าสู่ตลาดในพื้นที่ พร้อมกระจายสินค้าของภาคใต้ไปยังจังหวัดและภูมิภาคต่าง ๆ

น.ส.ฐิติพร เทพเลื่อน ผู้ช่วยผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรเมืองสุราษฎร์ธานี จำกัด กล่าวว่า ศูนย์ CDC มีทีมขายที่ช่วยกระจายสินค้าให้กับเครือข่ายสหกรณ์ หน่วยงานราชการ และภาคเอกชนในจังหวัดสุราษฎร์ธานีและพื้นที่ใกล้เคียง โดยสินค้าที่นำเข้ามาจำหน่ายมีจากทุกภูมิภาค เช่น ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาจากสหกรณ์การเกษตรเกษตรวิสัย จ.ร้อยเอ็ด สับปะรดภูแลจากเชียงราย ข้าวสังข์หยดจากพัทลุง และหอมแดงจากศรีสะเกษ

ขณะเดียวกัน “เงาะโรงเรียนนาสาร” ยังไม่ได้ผ่านศูนย์ CDC เนื่องจากผลผลิตมีไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด โดยสหกรณ์การเกษตรบ้านนาสาร จำกัด สามารถรวบรวมผลผลิตจากสมาชิกได้ประมาณ 500 ตันในปี 2569 เพิ่มขึ้นจากปีก่อนราว 100 ตัน จากสมาชิกกว่า 820 ราย พื้นที่ปลูกประมาณ 558 ไร่ และมากกว่าร้อยละ 50 เป็นสวนที่ได้รับมาตรฐาน GAP

นายจิระเดช วิทยาพันธ์ประชา ผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรบ้านนาสาร จำกัด กล่าวว่า ผลผลิตเงาะโรงเรียนทั้งหมดถูกจับจองโดยลูกค้าประจำ ห้างโมเดิร์นเทรด และผู้ประกอบการส่งออก ตั้งแต่ก่อนเก็บเกี่ยว ทำให้สหกรณ์ไม่มีผลผลิตเหลือสำหรับส่งผ่านศูนย์ CDC อีกทั้งยังช่วยสร้างความมั่นใจด้านราคาให้สมาชิก

กระบวนการรวบรวมผลผลิตเริ่มจากสมาชิกนำเงาะมาส่งยังจุดรวบรวมของสหกรณ์ ชั่งน้ำหนักและจ่ายเงิน ก่อนนำเงาะแช่น้ำประมาณ 5-10 นาที ล้างและเป่าให้แห้ง จากนั้นคัดเกรด บรรจุถุงขนาด 1 กิโลกรัม และใส่กล่องขนาด 3 และ 5 กิโลกรัม โดยรองด้วยใบตองเพื่อรักษาความสด ส่วนผลผลิตที่ไม่ได้มาตรฐานจะส่งเข้าสู่โรงงานแปรรูปใน จ.ชุมพร

นายสมชาย เวชวิทยาขลัง สมาชิกสหกรณ์และเจ้าของสวนเงาะโรงเรียนทนายสมชาย กล่าวว่า ปลูกเงาะโรงเรียนมานานกว่า 40 ปี และยังคงรักษาพันธุ์ดั้งเดิมไว้ เพราะมีรสชาติหวาน หอม กรอบ เปลือกบาง ซึ่งเชื่อมโยงกับสภาพพื้นที่บ้านนาสารที่มีลักษณะดินแตกต่างจากพื้นที่อื่น โดยปีนี้ราคาหน้าสวนประมาณ 28 บาทต่อกิโลกรัม ถือว่าอยู่ในระดับที่น่าพอใจ

“ขอบคุณสหกรณ์ฯ ที่ดูแลสมาชิกอย่างดีทั้งเรื่องราคาและช่วยหาตลาด ปีนี้ราคาเงาะโรงเรียนหน้าสวนอยู่ที่ 28 บาท ถือว่าโอเคสำหรับชาวสวน”

ด้านนายประเสริฐศักดิ์ ณ นคร สหกรณ์จังหวัดสุราษฎร์ธานี กล่าวว่า ศูนย์ CDC เป็นกลไกสำคัญในการแลกเปลี่ยนและกระจายสินค้าระหว่างสหกรณ์ ช่วยนำสินค้าจากภูมิภาคต่าง ๆ มาสู่ผู้บริโภค และนำสินค้าของสุราษฎร์ธานีไปสู่ตลาดทั่วประเทศ ทั้งมะพร้าว กุ้ง เงาะ ทุเรียน มังคุด และอาหารทะเล รวมถึงเงาะโรงเรียนนาสารที่มีการส่งออกไปมาเลเซียและสิงคโปร์

การเชื่อมโยงดังกล่าวจึงไม่เพียงเป็นการซื้อขายสินค้า แต่เป็นการสร้างเครือข่ายตลาดของขบวนการสหกรณ์ ช่วยเพิ่มช่องทางจำหน่าย ลดความเสี่ยงด้านราคา และยกระดับรายได้ของเกษตรกร สอดรับกับเป้าหมายการสร้างเศรษฐกิจฐานรากให้มีความมั่นคงและยั่งยืน.