เมื่อวันที่ 30 ก.ย. 2569 นายจรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ กล่าวตอนหนึ่งในการเสวนาในหัวของ “คดีฮั้ว สว. : เรื่องจริงที่คนไทยทุกคนต้องรู้” ที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ว่า ปัญหาการเลือก สว. เกิดขึ้นตั้งแต่โครงสร้างระบบการเลือกตั้ง และการวางมาตรการรองรับของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ชุดใหม่ที่ยังขาดความรอบคอบ ส่งผลให้เกิดช่องโหว่การฮั้วเลือกตั้ง ที่ผู้เล่นคนที่ชำนาญหรือเก่งกว่าก็จะได้เปรียบ เมื่อเห็นปัญหา ขณะที่แนวทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญต้องใช้เวลานานถึง 5 ปี และมีอุปสรรคหลายประการ
ส่วนการพึ่งพากระบวนการทางศาลปกติ เช่น ศาลฎีกา หรือการดำเนินคดีอาญา อาจไม่ทันการณ์ เพราะการดำเนินคดีในศาลฎีกา อาจใช้เวลา 1–3 ปี และการสืบพยานเฉพาะรายบุคคลทำได้เพียงการถอดถอนผู้กระทำผิด แล้วนำผู้สมัครสำรองขึ้นมาแทน ซึ่งไม่อาจล้มล้างระบบการเลือกตั้งที่ผิดพลาดได้ อีกทั้งการดำเนินคดีทางอาญา อาจใช้เวลานานถึง 5 ปีเป็นอย่างน้อย
ศาลรัฐธรรมนูญเป็นองค์กรเดียวที่มีอำนาจพิจารณาว่าระบบการเลือกตั้งขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ เหมือนคดีบัตรเลือกตั้งบาร์โค้ด คิวอาร์โค้ด ที่ผ่านไปยังผู้ตรวจการแผ่นดินจะรวดเร็วกว่าศาลอื่น แม้ศาลรัฐธรรมนูญเคยปฏิเสธคำร้องตรงจากผู้เสียหาย เนื่องจากติดข้อบังคับตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ (มาตรา 46, 47, 48) ที่กำหนดให้ต้องใช้ช่องทางอื่นก่อน แต่เมื่อเปรียบเทียบกับคดีในอดีต เช่น คดีบาร์โค้ด คิวอาร์โค้ด ศาลรัฐธรรมนูญสามารถรับพิจารณาและใช้เวลาวินิจฉัยประมาณ 9 เดือนได้ เนื่องจากเป็นการยื่นเรื่องผ่านผู้ตรวจการแผ่นดิน วิธีนี้น่าจะเร็วกว่าศาลอื่น
ทั้งนี้ นายจรัญยังกล่าวอีกว่า เพื่อให้กระบวนการเดินหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขอเสนอ 3 ขั้นตอน ดังนี้
1.อาศัยกระบวนการไต่สวนของศาลฎีกาช่วยรวบรวมพยานหลักฐานเชิงลึก โดยเสนอให้มีการใช้เครื่องจับเท็จหรือพยานทางวิทยาศาสตร์ เข้ามาใช้ในการสอบสวนเค้นความจริง กรณีพยานมีการกลับคำให้การหรือสุ่มเสี่ยงต่อการให้การเท็จ ควบคู่ไปกับการตรวจสอบเส้นทางการเงิน และข้อมูลการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์หรือแอปพลิเคชันต่างๆ
2.ยื่นเรื่องต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน เมื่อใช้เครื่องจับเท็จและหลักฐานวิทยาศาสตร์จนได้พยานหลักฐานที่แน่นหนาแล้ว ให้กลุ่มผู้เสียหายนำเรื่องเข้ายื่นต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อให้ส่งเรื่องต่อไปยังศาลรัฐธรรมนูญตามช่องทางกฎหมาย
3.ส่งศาลรัฐธรรมนูญชี้ขาด โดยผ่าน ผู้ตรวจการแผ่นดินเป็นผู้ส่งเรื่อง คาดว่าศาลรัฐธรรมนูญจะรับไว้พิจารณาและสามารถทำคำวินิจฉัยเสร็จสิ้นได้ภายใน 6 เดือน ถึง 1 ปี อย่างไรก็ตามตนไม่เห็นด้วยกับการปลุกระดมมวลชนมาขับไล่ กกต.
