ไม้พุ่มเล็กถึงไม้พุ่มสูง 0.5-1.5 เมตร กิ่งแตกบริเวณโคนต้น กิ่งก้านมีขน ใบเดี่ยว ออกสลับ รูปหอก ยาว 1.5-5 ซม.กว้าง 3-5 มิลลิเมตร ปลายใบแหลมหรือเป็นติ่งเล็กน้อย ฐานใบสอบ ขอบใบหยักคล้ายซี่ฟัน ผิวใบมีขนประปรายทั้งสองด้าน ก้านใบสั้นหรือไม่มี ดอกช่อแบบแยกแขนง ออกที่ปลายยอด ดอกย่อยแบบเฮด ก้านช่อดอกยาว 5-10 ซม. ก้านดอกย่อยสั้นหรือยาว 0.2-1.5 ซม. วงใบประดับมี 5-6 วง รูปสามเหลี่ยมหรือรูปใบหอกหรือรูปกลมหรือรูปหอกกลับ ยาว 2-4 มิลลิเมตร กว้าง 1-3 มิลลิเมตร สีเขียว ผิวด้านนอกมีขน แพปพัส มี 1 วง สีขาว เป็นเส้นมีขนาดไม่เท่ากันแต่ละเส้นมีขนสั้นหรือหนามสั้นอยู่ทั่วเส้น ร่วงง่าย
ดอกย่อยมี 2 วงคือ ดอกวงนอก เป็นดอกเพศเมีย มีจำนวนมาก กลีบดอก สีม่วงถึงสีขาว เชื่อมกันเป็นหลอด ยาว 2-3 มิลลิเมตร ปลายแยกเป็นแฉกตื้น เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ยาว 0.8-1 มิลลิเมตร สีเขียวอ่อน ผิวด้านนอกมีขน ก้านชูเกสรเป็นแท่ง ยาว 2-2.5 มิลลิเมตร ยอดเกสรเป็นแท่งแยกเป็น 2 แฉกแต่ละแฉกยาว 0.1-0.2 มิลลิเมตร ผิวมีขนประปราย ดอกวงใน เป็นดอกสมบูรณ์เพศ กลีบดอกสีม่วง เชื่อมกันเป็นหลอด ยาว 2-3 มิลลิเมตร ปลายแยกเป็น 5 แฉก แต่ละแฉกรูปสามเหลี่ยม ยาว 0.3-0.5 มิลลิเมตร
เกสรเพศผู้ มี 5 อันติดกัน ก้านชูเกสรเป็นแท่งยาว 1-1.2 มิลลิเมตร ติดบริเวณฐานของหลอดกลีบดอก สีม่วง อับเรณูรูปกระสวยยาว 1-1.5 มิลลิเมตร สีม่วง เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ยาว 0.8-1 มิลลิเมตร สีเขียวอ่อน ผิวด้านนอกมีขน ก้านชูเกสรเป็นแท่งยาว 3.5-4 มิลลิเมตร สีม่วงอ่อน ยอดเกสรเป็นปลายแหลม ยาว 0.8-1 มิลลิเมตร สีม่วง ผิวมีขน ผลรูปไข่กลับ ยาว 1-1.5 มิลลิเมตร กว้าง 0.5-1 มิลลิเมตร ผิวเป็นสันขนมี 5-6 แถว
ขลู่มีสรรพคุณ เป็นยาขับปัสสาวะแ ก้เบาหวาน ช่วยขับนิ่ว แก้กษัย ยาอายุวัฒนะสมานแผลภายนอก และภายใน แก้ไข้ ช่วยขับเหงื่อ บรรเทาอาการปวดเมื่อย แก้ผื่นคัน บำรุงประสาท เป็นยาบีบมดลูก บรรเทาอาการปวดข้อในโรคไขข้ออักเสบ รักษาประดง เลือดลม ทาหลังบริเวณเหนือไต
บรรเทาอาการปวดเอว รักษาหิด ขี้เรื้อน แก้โพรงจมูกอับเสบ (ไซนัส) ใช้ต้มกินรักษาอาการขัดเบา แก้นิ่วในไต ช่วยขับปัสสาวะ รักษาวัณโรคที่ต่อมน้ำเหลือง แก้ริดสีดวงจมูก แก้ริดสีดวงทวาร บำรุงผิวพรรณช่วยทำให้ผิวนุ่ม ช่วยลดความดันโลหิต ช่วยขับลม แก้โรคเลือด แก้มุตกิดระดูขาวในสตรี
