เมื่อวันที่ 8 ต.ค. ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ (กทช.) ที่มีนายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้รับทราบสถานการณ์สำคัญ กรณีปัญหาน้ำทะเลเปลี่ยนสี หรือ “แพลงก์ตอนบลูม” และภาวะพร่องออกซิเจนที่มีแนวโน้มเกิดบ่อยและยาวนานขึ้น จึงมีนโยบายยกระดับจากการแก้ปัญหาหลังเกิดเหตุ ไปสู่การเฝ้าระวังเชิงรุก พร้อมลดปัจจัยที่เป็นสาเหตุหลัก ส่วนสถานการณ์การรุกรานของปลาหมอคางดำ ยังไม่พบการแพร่กระจายเข้าสู่แนวปะการัง แหล่งหญ้าทะเล ทะเลสาบสงขลา ทะเลน้อย และชายฝั่งอันดามัน

ขณะที่ GISTDA เผยภาพถ่ายจากดาวเทียม Sentinel-2 บันทึกภาพเมื่อ 2 ต.ค.ที่ผ่านมา วิเคราะห์ค่าความขุ่นของน้ำ บริเวณอ่าวไทยตอนบน อ่าวไทยรูปตัว ก โดยใช้ช่วงคลื่นแสงสีแดง (Red Band) ประมวลผล ภาพดาวเทียมแสดงพื้นที่ สีแดงเข้มบริเวณปากแม่น้ำ ซึ่งมีค่าความขุ่นสูงกว่า 100 NTU สะท้อนถึงมวลน้ำขุ่นที่พัดพาเอาตะกอนดินและสารอาหารจากบนบกลงสู่ทะเลปริมาณมาก ซึ่งสารอาหารเหล่านี้เป็นปัจจัยเร่งปฏิกิริยาที่กระตุ้นให้เกิดปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูม ส่งผลกระทบต่อระดับออกซิเจนในน้ำและระบบนิเวศชายฝั่งโดยตรง

นายประวิตร เพิ่มพงษ์พิพัฒน์ นักวิชาการประมงปฏิบัติการ ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนบน (ทช.) กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เปิดเผยว่า ปรากฏการณ์นี้ส่วนหนึ่งมาจากน้ำจืดที่ไหลลงทะเล เกิดจากสารเคมีเกษตร อุตสาหกรรม และขยะชุมชนถูกชะล้างลงแม่น้ำสายหลัก 5 สาย บางปะกง เจ้าพระยา ท่าจีน แม่กลอง บางตะบูน ไหลลงสู่อ่าวไทย เมื่อเจอแดดจัด อุณหภูมิน้ำสูง และกระแสน้ำนิ่ง แพลงก์ตอนพืชจะขยายตัวอย่างรวดเร็ว

ทั้งนี้สถิติการเกิดแพลงก์ตอนบลูมในรอบ 10 ปี บันทึกโดย ทช. พบว่าปี 2560 เกิดขึ้น 20 ครั้ง กินเวลาสะพรั่งยาวนานรวม 35 วัน  ปี 2561 เกิดขึ้น 23 ครั้ง ปี 2562 เกิดขึ้น 34 ครั้ง ปี 2563 ลดลงเหลือ 29 ครั้ง ปี 2565 เพิ่มสูงขึ้นเป็น 45 ครั้ง ปี 2566 พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 78 ครั้ง

ส่วนปี 2569 พบรายงานแจ้งเตือนแล้ว 54 ครั้ง โดยเฉพาะช่วง ม.ค. พบมากที่สุดใน 3 จังหวัด ได้แก่ ภูเก็ต ชลบุรี และชุมพร ซึ่งผลตรวจวิเคราะห์ว่า กลุ่มไดโนแฟลเจลเลต (Noctiluca scintillans) ทำให้น้ำทะเลเปลี่ยนเป็นสีเขียว ข้น มีกลิ่นคาวจัด และเกิดคราบเมือก พบในโซนชลบุรี เช่น หาดบางแสน เกาะสีชัง

กลุ่มไดอะตอม (เช่น Chaetoceros spp.) ทำให้น้ำทะเลเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลแดง สีแดง หรือสีส้มอิฐ และกลุ่มอื่นไซยาโนแบคทีเรีย สาหร่ายสีเขียว และสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน ทั้งนี้สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนชัดเจนว่า อ่าวไทยกำลังเผชิญภาวะแพลงก์ตอนบลูมที่ถี่ขึ้นและรุนแรงขึ้นทุกปี โดยเฉพาะช่วงปลายฝนต้นหนาวที่มีการระบายน้ำจืดลงทะเลปริมาณมาก ซึ่งทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นน้ำเพื่อคืนสมดุลให้ระบบนิเวศทะเลไทย.