จากกรณีคดีมหากาพย์ Forex-3D ล่าสุดศาลอาญาได้มีคำพิพากษายกฟ้อง ‘พิ้งกี้’ สาวิกา ไชยเดช นักแสดงชื่อดัง พร้อมด้วยคุณแม่ (นางสรินยา ไชยเดช) และพี่ชาย (นายกิตติเชษฐ์ ไชยเดช) ในขณะเดียวกัน ศาลได้สั่งลงโทษจำคุกตัวการหลักอย่าง นายอภิรักษ์ โกฎธิ ผู้บริหาร พร้อมพวกรวม 5 ราย เป็นเวลาคนละ 49,110 ปี พร้อมสั่งปรับนิติบุคคลอีก 2 บริษัท รายละ 4,911 ล้านบาท รวมทั้งดอกเบี้ยตามกฎหมาย…
จากบทสรุปทางคดีดังกล่าว นำมาสู่ประเด็นข้อกฎหมายที่น่าสนใจเกี่ยวกับการเยียวยาผู้บริสุทธิ์ตาม พระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2559) ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการช่วยเหลือเยียวยาทางการเงินแก่ “ผู้เสียหาย” ที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำผิด รวมถึง “จำเลย” ที่ถูกคุมขังระหว่างพิจารณาคดี แต่สุดท้ายศาลพิพากษาว่าไม่ได้กระทำความผิดจริง
โดยมีสาระสำคัญทางกฎหมายที่ควรรู้ ดังนี้
1. สิทธิสำหรับ “จำเลย” (ผู้บริสุทธิ์ที่ถูกคุมขัง)
- เงื่อนไขรับสิทธิ: ต้องเป็นคดีที่อัยการเป็นผู้ฟ้อง และจำเลยถูกคุมขังระหว่างพิจารณาคดี โดยต่อมาศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดว่าไม่ได้กระทำความผิด หรือมีการถอนฟ้องเนื่องจากไม่ได้กระทำผิดจริง
- อัตราการเยียวยา: ได้รับค่าทดแทนการถูกคุมขัง วันละ 500 บาท รวมถึงค่ารักษาพยาบาล ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพ และค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี (เช่น ค่าทนายความ) ตามที่กฎหมายกำหนด
2. สิทธิสำหรับ “ผู้เสียหาย” ในคดีอาญา
- กรณีเสียชีวิต: ได้รับค่าตอบแทน 30,000–100,000 บาท, ค่าจัดการศพ 20,000 บาท และค่าขาดอุปการะเลี้ยงดูตามความจำเป็น
- กรณีบาดเจ็บ/ไม่เสียชีวิต: ได้รับค่ารักษาพยาบาล ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพ และค่าขาดประโยชน์จากการทำมาหาได้ตามอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ
3. ช่องทางและระยะเวลาการยื่นคำขอ
ผู้ที่มีสิทธิต้องยื่นคำขอ ภายใน 1 ปี นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด โดยสามารถยื่นเรื่องได้ที่:
- กรุงเทพมหานคร: สำนักงานช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้เสียหายและจำเลยในคดีอาญา (สชง.) ชั้น 2 ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ อาคารราชบุรีดิเรกฤทธิ์
- ต่างจังหวัด: สำนักงานยุติธรรมจังหวัดทั่วประเทศ
