วันที่ 10 พ.ย. ที่ทำเนียบรัฐบาล นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน กล่าวถึงเสียงสะท้อนของประชาชนต่อสถานการณ์ราคาน้ำมันว่า รัฐบาลเข้าใจความเดือดร้อน และพร้อมรับฟังข้อเสนอจากทุกฝ่าย โดยได้ส่งเลขานุการรัฐมนตรีและโฆษกกระทรวงพลังงานไปพบตัวแทนประชาชนเพื่อรับทราบปัญหาและแลกเปลี่ยนข้อมูลโดยตรง

นายเอกนัฏ กล่าวว่า ส่วนตัวเองพร้อมพูดคุยทุกที่ ทุกเวลา หากมีข้อเสนอที่เป็นประโยชน์ พร้อมย้ำว่าหน้าที่ของกระทรวงพลังงานขณะนี้คือเร่งหาทุกช่องทางที่เป็นไปได้ เพื่อลดราคาพลังงานและบรรเทาผลกระทบต่อค่าครองชีพให้เร็วที่สุด

“ข้อเสนอและข้อเรียกร้องเรารับฟัง ผมจะพยายามทำให้ได้ และสำคัญคือทำให้เร็วที่สุด เราจะใช้ทุกวิถีทาง ทุกกลไกในการเร่งลดราคา เพื่อที่จะบรรเทาผลกระทบให้เร็วที่สุด” นายเอกนัฏ กล่าว

ทั้งนี้ ที่ผ่านมารัฐบาลไม่ได้รอให้เกิดแรงกดดันจึงเริ่มดำเนินการ โดยสัปดาห์ที่ผ่านมาได้ลดราคาน้ำมัน E20 และ B20 ลงประมาณ 10 บาทต่อลิตร ส่วนดีเซล B7 และแก๊สโซฮอล์ E10 ลดลงแล้วประมาณ 2 บาทต่อลิตร และจะทยอยดำเนินมาตรการเพิ่มเติม

ยกตัวอย่างช่วงเดือน เม.ย. ซึ่งราคาดีเซลเคยอยู่ในระดับกว่า 50 บาทต่อลิตร ก่อนกระทรวงพลังงานใช้มาตรการหลายด้าน ทั้งการจัดการค่าการกลั่นและองค์ประกอบในโครงสร้างราคา จนภายในประมาณ 3 เดือน ราคาลดลงมาอยู่บริเวณ 35 บาท หรือลดลงราว 15 บาทต่อลิตร

ต่อมาหลังเดือน ก.ค. สถานการณ์พลังงานโลกกลับมารุนแรงอีกครั้ง ราคาน้ำมันสำเร็จรูปสูงขึ้นตามภาวะวิกฤติ กระทรวงพลังงานจึงกลับมาใช้กลไกเดิมอย่างเข้มข้น ขณะที่ช่วงล่าสุดราคาน้ำมันดิบมีทิศทางอ่อนตัวลง โดยรัฐบาลจะเร่งส่งผ่านต้นทุนที่ลดลงไปยังราคาขายปลีกให้เร็วที่สุด

จุดสำคัญของมาตรการรอบนี้ คือ รัฐบาลไม่ได้พึ่งเฉพาะกองทุนน้ำมันหรือการลดภาษีสรรพสามิตเหมือนแนวทางเดิม แต่เข้าไปแก้โครงสร้างราคาโดยตรง ทั้งการตัดต้นทุนที่ไม่มีอยู่จริงจากการอ้างอิงค่าขนส่งและประกันน้ำมันสำเร็จรูปจากสิงคโปร์ รวมถึงตรวจสอบค่าการกลั่นจากต้นทุนจริง

รมว.พลังงาน ระบุว่า หากพบว่าค่าการกลั่นเพิ่มสูงผิดปกติ ส่วนที่เกินจะถูกนำมาคำนวณเป็นผลประโยชน์ส่วนเกิน และนำกลับมาลดราคาหน้าโรงกลั่น ซึ่งจากข้อมูลตั้งแต่เดือน เม.ย. จนถึงปัจจุบัน กลไกดังกล่าวสร้างผลประโยชน์เพื่อนำมาช่วยลดราคาน้ำมันแล้วเกือบ 35,000 ล้านบาท

“เราไม่ได้ใช้เฉพาะกองทุนหรือการลดภาษีสรรพสามิตแบบที่เคยทำกัน แต่แก้ปัญหาในเชิงโครงสร้าง ต้นทุนที่ไม่ควรมีเราตัดออก ค่าการกลั่นส่วนไหนเกินจริงก็นำมาลดราคาหน้าโรงกลั่น และกลไกนี้จะใช้ต่อไปในอนาคต”

นายเอกนัฏ กล่าวว่า กลไกควบคุมค่าการกลั่นผิดปกติได้ถูกนำเข้าไปอยู่ในแผนและระเบียบที่เกี่ยวข้องแล้ว เพื่อให้สามารถนำมาใช้ได้โดยอัตโนมัติหากเกิดวิกฤติลักษณะเดียวกันอีกในอนาคต ไม่ใช่มาตรการชั่วคราวที่ใช้เฉพาะเมื่อเกิดปัญหาแต่ละครั้ง

อีกด้านหนึ่ง การลดราคา E20 และ B20 ยังเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน เพราะเชื้อเพลิงทั้ง 2 ชนิดมีส่วนผสมจากวัตถุดิบชีวภาพในประเทศ ช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันดิบนำเข้า พร้อมสร้างความต้องการปาล์มน้ำมัน อ้อย และมันสำปะหลังจากเกษตรกรไทย

หลังปรับราคาลง ปริมาณการใช้ B20 เพิ่มขึ้นจากเดิมที่แทบไม่มีการใช้มาอยู่ที่ประมาณ 9-10 ล้านลิตรต่อวัน ขณะที่การใช้ E20 และ B20 รวมกันมีสัดส่วนเกือบ 20% สะท้อนว่าประชาชนเริ่มตอบรับเชื้อเพลิงทางเลือกมากขึ้น

ทุกมาตรการจากนี้จะเดินต่อบนหลักเดียวกัน คือพยายามลดภาระประชาชนให้เร็วที่สุด แต่ขณะเดียวกันต้องแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้า และทำให้เงินที่เคยไหลออกต่างประเทศกลับมาสร้างรายได้ให้เกษตรกรและเศรษฐกิจภายในประเทศมากขึ้น