เมื่อวันที่ 11 พ.ย. นายสนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เปิดเผยผ่านเฟซบุ๊ก ถึงกรณีที่รัฐบาลไทยเดินหน้าเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อร่วมกันแก้ปัญหาสารพิษในแม่น้ำสาย โดยนายสนธิ ระบุว่า ข้อมูลไปเจรจากับเพื่อนบ้านเรื่องสารหนูในแม่น้ำสาย จะต้องวิเคราะห์อย่างถูกต้องและถูกวิธี
1.สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) กรมควบคุมมลพิษ ได้ใช้ ชุดทดสอบภาคสนาม (Test Kit) ในการตรวจคัดกรองสารหนูเบื้องต้นในแม่น้ำสาย จังหวัดเชียงราย จนทำให้ทราบผลอย่างรวดเร็วว่ามีค่าสารหนูสูงถึง 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำผิวดินถึง 25 เท่า
2.สิ่งที่ต้องระวัง จากการใช้ Test Kit คือ – ความขุ่นและตะกอนในแม่น้ำในแม่น้ำมีความขุ่นสูง (สูงมากกว่าหมื่นกว่า NTU จากโคลนหรือฝนชะล้างลุ่มน้ำ) ตะกอนเหล่านี้จะรบกวนปฏิกิริยาเคมีหรือบด บังการอ่านสีบนแถบวัดผลซึ่งทำให้ผลคลาดเคลื่อนได้ง่าย ซึ่งต้องใช้เวลาปล่อยให้ตกตะกอนหรือกรองส่วนขุ่นออกก่อนทำการทดสอบ
– ชุดทดสอบสารหนูสำเร็จรูป (Arsenic Test Kit) สามารถนำมาใช้ตรวจน้ำในแม่น้ำได้ แต่อาจมีข้อจำกัดสำคัญบางประการที่ต้องระวัง เช่น ความขุ่นของน้ำ และความแม่นยำเมื่อเทียบกับการตรวจในห้องปฏิบัติการ (Lab) นอกจากนี้รูปแบบของสารหนูมีทั้งรูปแบบอินทรีย์และอนินทรีย์ (ซึ่งมีความเป็นพิษต่างกัน) ชุดทดสอบส่วนใหญ่จะตรวจวัดสารหนูอนินทรีย์รวม จะไม่สามารถตรวจวัดสารหนูได้อย่างละเอียดเหมือนเครื่องมือวิเคราะห์ขั้นสูงในห้องแล็บ ซึ่งผลที่วัดได้ไม่สามารถเปรียบเทียบกับมาตรฐานของไทยและนานาชาติได้ แต่นานาชาติไม่รับรองผล
3.สิ่งที่ คพ. ต้องทำโดยด่วนคือต้องส่งตัวอย่างน้ำดังกล่าวเข้าห้องปฏิบัติการ (Lab) และใช้เครื่องมือวิเคราะห์ขั้นสูงอย่าง ICP- OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectro meterหรือใช้AAS (Atomic Absorp tion Spectroscopy) ตรวจวิเคราะห์ เพื่อยืนยันผลการปนเปื้อนในแม่น้ำสายซึ่งเป็นการวิเคราะห์ที่ใช้เปรียบเทียบกับมาตรฐานของไทยและนานาชาติได้ เพื่อนำค่าที่ได้ที่ถูกต้องจากการเก็บตัวอย่างและวิเคราะห์อย่างถูกวิธี ไปบอกตัวแทนรัฐบาลไทยก่อนไปเจรจากับรัฐบาลประเทศเพื่อนบ้าน 4.รัฐบาลไทยมีกำหนดการให้นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว เตรียมหารือกับ พล.อ.อาวุโส มิน อ่อง ไลง์ ผู้นำเมียนมา ในวันที่ 12 พ.ย. 2569 เพื่อพูดคุยเกี่ยวกับปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษและสารหนูข้ามพรมแดนในแม่น้ำสาย
