วิกฤตสภาพภูมิอากาศและความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น ทำให้เมืองต้องปรับระบบพลังงานให้รองรับการเปลี่ยนแปลง ทั้งการเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาด ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้พร้อมรับเทคโนโลยีใหม่ เพื่อให้การใช้พลังงานมีประสิทธิภาพและเพียงพอต่อการเติบโตของเมือง
แนวทางรับมือกับโจทย์ดังกล่าวเป็นหัวข้อแลกเปลี่ยนในเวที SX TALK STAGE หัวข้อ ‘MEA Energy Transition 2026 เปลี่ยนผ่านพลังงาน สู่มหานครแห่งอนาคต’ ภายในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 7 ภายใต้แนวคิด ‘พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก’ โดยการไฟฟ้านครหลวง (MEA) นำเสนอแนวทางพัฒนาระบบไฟฟ้าและเทคโนโลยีพลังงานให้สอดรับกับการเปลี่ยนผ่านของเมือง
ปรับระบบไฟฟ้าเมือง
‘คมกริช สาคริก’ ผู้ช่วยผู้ว่าการการไฟฟ้านครหลวง กล่าวว่า การรับมือปัญหาสภาพภูมิอากาศเริ่มต้นได้จากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น ปิดไฟเมื่อไม่ใช้งานและเปลี่ยนมาใช้หลอดไฟแอลอีดี (LED) ขณะที่ MEA มีภารกิจดูแลระบบไฟฟ้าให้มั่นคงและปลอดภัย ควบคู่กับการส่งเสริมให้ประชาชนหันมาใช้พลังงานทางเลือก โดยเฉพาะการติดตั้งโซลาร์เซลล์ในบ้านที่ใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวันและมีค่าไฟประมาณ 3,000-5,000 บาทต่อเดือน ซึ่งภาครัฐมีเงินสนับสนุนการติดตั้ง 50,000 บาท
อีกแนวทางคือการนำสายไฟฟ้าและสายสื่อสารลงใต้ดิน เช่น บริเวณถนนสุขุมวิท ช่วยเพิ่มความมั่นคงให้ระบบไฟฟ้าและคืนพื้นที่ทัศนียภาพให้เมือง ส่วนเสาไฟฟ้าคอนกรีตที่ถอดออกยังนำไปทำแนวปะการังเทียมเพื่อช่วยป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ซึ่งดำเนินโครงการมาตั้งแต่ปี 2547 ขณะที่ลูกถ้วยไฟฟ้าที่ปลดออกจากระบบนำมาอัพไซเคิลเป็นจานแก้วของที่ระลึก
ด้านการบริหารพลังงาน MEA นำระบบสมาร์ตมิเตอร์ (Smart Meter) มาใช้ติดตามสถานะระบบไฟฟ้า พร้อมระบบแจ้งเตือนกรณีไฟฟ้าดับในบ้านที่มีผู้ป่วยติดเตียงและต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าช่วยเหลือได้ทันเวลา นอกจากนี้ ยังส่งเสริมอัตราค่าไฟฟ้าตามช่วงเวลาการใช้งาน หรือ TOU Plus ที่คิดค่าไฟถูกลงหลัง 22.00 น. และวันหยุด ช่วยให้ประชาชนวางแผนใช้ไฟฟ้าได้เหมาะสมขึ้น
หนุนธุรกิจลดใช้พลังงาน
ด้าน ‘มนัส อรุณวัฒนาพร’ ผู้ช่วยผู้ว่าการการไฟฟ้านครหลวง กล่าวว่า การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะภาคธุรกิจที่สามารถลดการใช้พลังงานผ่านการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น เครื่องปรับอากาศระบบอินเวอร์เตอร์ (Inverter) ที่ช่วยประหยัดพลังงานได้สูงสุด 50% อุปกรณ์ปรับความเร็วรอบมอเตอร์และปั๊มน้ำ (VSD) ที่ทำงานตามปริมาณการใช้งานจริง และปั๊มความร้อน (Heat Pump) ที่นำความร้อนจากอากาศมาผลิตน้ำร้อน ช่วยลดการใช้พลังงานได้เกือบครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับหม้อต้มฮีตเตอร์ไฟฟ้าแบบเดิม
มาตรการดังกล่าวอยู่ภายใต้โครงการ MEA Energy Plus ที่สนับสนุนเงินลงทุนให้ผู้ประกอบการเอสเอ็มอี 10-30% สูงสุด 300,000 บาทต่อราย ครอบคลุมเครื่องปรับอากาศอินเวอร์เตอร์ อุปกรณ์ VSD ตู้แช่ประสิทธิภาพสูง และปั๊มความร้อน ตั้งเป้าประหยัดไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 4.5 ล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไม่น้อยกว่า 2,185 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า
โครงการดังกล่าวประหยัดไฟฟ้าได้แล้วถึง 315,109.16 กิโลวัตต์-ชั่วโมง และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ 157 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า นอกจากนี้ MEA ยังให้บริการตรวจประเมินการใช้พลังงาน (Energy Audit) เพื่อแนะนำการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ในอาคารและโรงงานให้ประหยัดไฟฟ้ามากขึ้น
สำหรับพลังงานแสงอาทิตย์ MEA ให้บริการติดตั้งโซลาร์เซลล์ทั้งรูปแบบ Solar EPC และ Solar PPA โดยรูปแบบหลัง MEA เป็นผู้ลงทุนติดตั้งระบบบนหลังคาโรงงานหรืออาคารให้ ผู้ประกอบการไม่ต้องลงทุนเอง และซื้อไฟฟ้าที่ผลิตได้ในราคาต่ำกว่าอัตราปกติ ภายใต้สัญญาระยะยาว 20 ปีขึ้นไป ส่วนการติดตั้งโซลาร์เซลล์ในบ้านยังมีโครงการสนับสนุนเงิน 50,000 บาทสำหรับผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัยในกรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการ เปิดลงทะเบียนถึงวันที่ 31 มกราคม 2570
ขยาย EV ดันแบตเตอรี่ลดมลพิษ
ด้านยานยนต์ไฟฟ้า (EV) MEA ให้บริการสถานีชาร์จ 168 สถานี รวม 420 หัวชาร์จ พร้อมจัดตั้งห้องปฏิบัติการทดสอบหัวชาร์จ เพื่อประเมินความปลอดภัยจากไฟฟ้ารั่ว ความเข้ากันได้กับรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นต่างๆ และความแม่นยำในการวัดหน่วยไฟฟ้า รวมถึงเปิดบริการ Charge Sure by MEA สำหรับตรวจสอบและรับรองเครื่องชาร์จ EV
อีกนวัตกรรมที่ช่วยลดการพึ่งพาเครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซลคือ Power Bank by MEA รถจ่ายไฟฟ้าด้วยแบตเตอรี่เคลื่อนที่ ใช้แบตเตอรี่ลิเทียมไอเอิร์นฟอสเฟต (LFP) ทำงานร่วมกับระบบแปลงพลังงานไฟฟ้า (PCS) มีกำลังไฟฟ้า 250 กิโลวัตต์ ความจุพลังงาน 422 กิโลวัตต์-ชั่วโมง จ่ายไฟที่แรงดัน 400 โวลต์กระแสสลับ ใช้เป็นแหล่งจ่ายไฟหลักหรือไฟฟ้าสำรองสำหรับกิจกรรมกลางแจ้งและงานฉุกเฉิน ช่วยลดเสียงและควันจากเครื่องปั่นไฟดีเซล โดยนำร่องใช้ในงาน Bangkok Climate Action Week 2026 เพื่อจ่ายไฟให้บูทกิจกรรมหลายร้อยบูท
นอกจากนวัตกรรมพลังงานแล้ว MEA ยังนำเสาไฟฟ้าที่ไม่ได้ใช้งานมาร่วมกับยางรถยนต์สร้างแนวป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งในโครงการ MEA’s Model บริเวณป้อมพระจุลจอมเกล้า จังหวัดสมุทรปราการ ร่วมกับกองทัพเรือ โดยเริ่มดำเนินงานตั้งแต่ปี 2547 และทยอยขยายแนวป้องกันจนมีความยาว 2,200 เมตร พร้อมฟื้นฟูป่าชายเลนและศึกษาการดูดกลับคาร์บอน
ทั้งนี้ MEA ตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 40% และพัฒนาองค์กรสู่องค์กรนวัตกรรมสีเขียว (Greenovative Organization) ภายในปี 2575 โดยมุ่งพัฒนางาน 4 ด้าน ได้แก่ โซลาร์เซลล์ ยานยนต์ไฟฟ้า การเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน และนวัตกรรมด้านพลังงาน เพื่อยกระดับระบบไฟฟ้าให้รองรับการเปลี่ยนผ่านพลังงานและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
