เมื่อวันที่ 11 พ.ย. รศ.นพ.ศักดิ์ชัย วงศ์กิตติรักษ์ ประธานวิชาการ ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย กล่าวถึงกรณีองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (USFDA) ออกข้อกำหนดให้เขียนคำเตือนที่ข้างกล่องผลิตภัณฑ์ปากกาลดน้ำหนัก GLP-1 เพื่อเตือนประชาชนว่ามีความเสี่ยงทำให้เกิดภาวะตาบอดฉับพลัน ว่า เดิมยา GLP-1 RA ใช้สำหรับรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวาน แต่ช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมาพบว่า ยาดังกล่าวมีผลข้างเคียงที่ทำให้น้ำหนักลดลง จึงนิยมนำมาใช้เป็นยาลดน้ำหนัก ต่อมาในช่วงหลัง มีรายงานที่สหรัฐอเมริการะบุว่าผู้ใช้ยาดังกล่าวเกิดโรค Non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy (NAION) (ภาวะเส้นประสาทตาส่วนหน้าขาดเลือดชนิดที่ไม่ได้เกิดจากการอักเสบของหลอดเลือด) ซึ่งจริงๆ เป็นโรคที่สามารถเกิดได้กับทุกคนแม้ว่าไม่ได้ใช้ยาดังกล่าวก็ตาม แต่พบได้ไม่บ่อย
“ภาวะ NAION นี้เรียกว่า เลือดไปเลี้ยงขั้วประสาทตาลดลงอย่างเฉียบพลัน แต่ยังไม่สามารถอธิบายกลไกโดยตรงได้ว่ายาตัวนี้ไปทำอะไร เพียงแต่พบว่า ในคนที่ฉีดยากลุ่มนี้มีโอกาสเจอได้มากกว่าคนทั่วไป จึงเป็นคำเตือนออกมา แต่ยังไม่มีงานวิจัยว่ามีผลโดยตรง หรือมีกลไกเกิดโรคอย่างไร
แต่มันมีรายงานโรคตาว่า คนที่ใช้ยากลุ่มนี้มีโอกาสในการเจอโรคนี้เยอะขึ้น จากเดิมอาจจะเจอ 1 ต่อ 1 แสน หรือหลายแสนคน แต่เมื่อใช้ยานี้ก็พบความชุกเพิ่มขึ้นเป็น 1 ต่อหมื่นคน เลยทำให้ อย.สหรัฐได้ออกข้อกำหนดให้เขียนคำเตือนข้างกล่องด้วย ดังนั้นในความเป็นจริงคือเป็นเพียงการมีโอกาสพบโรคนี้ในคนที่ใช้ยานี้เยอะกว่าคนทั่วไป แต่ยังไม่มีรายงานว่ามันเป็นต้นเหตุโดยตรงในการทำให้เกิดโรคนี้” รศ.นพ.ศักดิ์ชัย กล่าว
เมื่อถามว่า เดิมที่ใช้ยานี้เฉพาะการรักษาเบาหวานจะเจอภาวะดังกล่าวหรือไม่ หรือเกิดกับคนที่ไม่ป่วยแต่ได้รับยาเข้าสู่ร่างกาย รศ.นพ.ศักดิ์ชัย กล่าวว่า คนรักษาเบาหวานก็มีโอกาสเช่นกัน ไม่ได้เกี่ยวกับแค่การใช้สำหรับลดน้ำหนักเท่านั้น รายงานระบุว่า มีโอกาสที่คนใช้ยานี้จะเกิดภาวะดังกล่าวมากกว่าคนที่ไม่ได้ใช้ยา แต่ทั้งนี้ก็ไม่ได้พบบ่อย ไม่ได้เกี่ยวว่าเอายามาใช้ในเงื่อนไขใด
ฉะนั้น คำเตือนสำหรับคนที่ใช้ยานี้คือ 1.ไม่ว่าจะใช้ในคนที่เป็นเบาหวาน หรือใช้เพื่อลดน้ำหนัก ต้องมีการใช้โดยการสั่งใช้และควบคุมการใช้โดยแพทย์เท่านั้น อย่าหาซื้อยามาใช้เอง 2. ยังไม่ต้องกังวลมาก คนที่ใช้ยาอยู่เดิม ถ้าจะหยุดยาก็ขอให้ปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลรักษา อย่าหยุดยาเองโดยกะทันหัน 3. คนที่ใช้ยานี้อยู่ ควรตรวจและเฝ้าระวังอาการผิดปกติเป็นระยะ เพราะภาวะหรือโรคนี้จะมีอาการคือ มีการมองเห็นลดลงอย่างเฉียบพลันของตาข้างใดข้างหนึ่ง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นข้างเดียว อาจมีการมองเห็นสีผิดเพี้ยน หรืออาจมองเห็นสีมืดในลานสายตาบางส่วน ดังนั้นคนที่ใช้ยาอยู่ควรมีการทดสอบด้วยการปิดตาทีละข้าง มองสลับกันทุกวันหรือทุกสัปดาห์ว่ามีอาการเหล่านี้หรือไม่ หากมีความผิดปกติกับดวงตาอย่างเฉียบพลันให้รีบพบแพทย์พร้อมกับให้ข้อมูลการใช้ยาในปัจจุบัน
เมื่อถามต่อว่า ภาวะดังกล่าวมีโอกาสไปสู่การตาบอดถาวรได้หรือไม่ รศ.นพ.ศักดิ์ชัย กล่าวว่า จะมี 10-15% ที่อาจจะมีอาการตามัวรุนแรง โรคร่วมพวกนี้ไม่มียารักษาให้ฟื้นกลับมาเป็นปกติ ที่ทำได้คือการหลีกเลี่ยงสาเหตุ กรณีสงสัยว่าเกิดจากการใช้ยา ก็หยุดใช้ยา แต่ต้องดูปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น โรคเบาหวาน ความอ้วน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งคนที่เป็นโรคเหล่านี้จะทำให้หลอดเลือดที่ส่งเลือดไปเลี้ยงที่ขั้วประสาทตามีความอ่อนแออยู่แล้ว
“อย่างไรก็ตาม ย้ำว่าโรคนี้ไม่ได้เจอบ่อย และในประเทศไทยก็ยังไม่ได้รับรายงานว่ามีคนที่ใช้ยานี้แล้วเกิดภาวะตาบอดฉับพลัน ส่วนอย.ไทยจะกำหนดให้เขียนในฉลากหรือไม่ ผมคงไม่ไปกดดัน ให้อยู่ในการพิจารณาของ อย.”
