เมื่อวันที่ 12 พ.ย. 69 ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ที่มีนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ทำหน้าที่ประธานที่ประชุม นายวราวุธ ศิลปอาชา รมว.อุตสาหกรรม ชี้แจงกระทู้ถามสดของ น.ส.จิรัชยา สัพโส สส.สกลนคร พรรคเพื่อไทย เรื่อง โครงการขุดเจาะแร่โพแทช ใน จ.อุดรธานี สกลนคร นครพนม ว่า ขณะนี้กระทรวงอุตสาหกรรมมีการอนุญาตอาชญาบัตรพิเศษแล้ว 10 แปลง ในจำนวนดังกล่าวมีที่กำลังดำเนินการแค่ 3 แปลงเท่านั้น อยู่ที่ จ.อุดรธานี นครราชสีมา และชัยภูมิ พื้นที่อื่นยังไม่ได้มีการดำเนินการ ส่วนพื้นที่ จ.สกลนคร มีการยื่นคำขออาชญาบัตรพิเศษ แต่ยังไม่ได้มีการอนุญาต เนื่องจากมีการคัดค้านในพื้นที่ ทางกระทรวงอุตสาหกรรมจึงไม่อนุญาตให้มีการดำเนินการต่อ ส่วน จ.นครพนม ยังไม่ได้มีการอนุญาตเช่นกัน อย่างไรก็ตาม การสำรวจแร่นั้น เป็นเพียงแค่การเจาะรูขนาดเล็กเท่านั้น ยังไม่ได้มีผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม แต่ที่ประชาชนเป็นห่วงคือ ขั้นตอนต่อไป ว่าเมื่อสำรวจแล้วจะนำไปสู่การเกิดขึ้นของเหมืองหรือไม่ ซึ่งขั้นตอนนี้จะเป็นช่วงที่ประชาชนในพื้นที่จะเป็นผู้ออกเสียงว่าเห็นด้วยที่จะให้มีเหมืองโพแทชหรือไม่ หากไม่เห็นด้วยคือจบเลย ไม่ต้องกังวลอีก จะไม่มีโครงการนี้เกิดขึ้นแน่นอน
นายวราวุธ กล่าวว่า แต่หากประชาชนในพื้นที่เห็นด้วยที่จะให้มีเหมืองโพแทชนั้น จะมีการควบคุมดูแลของส่วนราชการ มีการทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (อีไอเอ) มีการควบคุมคุณภาพดิน คุณภาพน้ำทั้งบนดินและใต้ดิน อัตราการทรุดของดิน รวมถึงสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ประทานบัตร โดยจะมีการตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อติดตามว่ามีการเปลี่ยนแปลงมากน้อยเพียงใด
นายวราวุธ กล่าวว่า ส่วนในมิติเศรษฐกิจนั้น ปัจจุบันประเทศไทยนำเข้าแร่โพแทชปีละ 1 ล้านตัน เมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่สงบในตะวันออกกลาง ทำให้ราคาแร่โพแทชขึ้นไปตันละ 1.2-1.4 หมื่นบาท ซึ่งแต่ละปีไทยจะต้องเสียดุลการค้านำเข้าแร่โพแทช 1.2-1.4 หมื่นล้านบาท ส่วนเหมืองแร่โพแทชใน จ.อุดรธานี นครราชสีมา และชัยภูมิ สามารถผลิตได้ปีละ 3.2 ล้านตัน เมื่อเทียบกับความต้องการในประเทศ ที่มีอยู่เพียง 1 ล้านตัน อีก 2 ล้านตัน เราจะสามารถส่งออกได้ ทำให้เราไม่เสียดุลการค้า และยังได้ดุลการค้าเกือบ 3 หมื่นล้านบาทจากการส่งออก ขณะที่ผลต่อเกษตรกร ราคาปุ๋ยในประเทศจะถูกลงประมาณร้อยละ 20 ส่วนจังหวัดที่เป็นพื้นที่ของเหมือง ราคาจะถูกลงอีกร้อยละ 15 จากร้อยละ 20 และหากอยู่ในพื้นที่ประทานบัตรจะมีกองทุนตั้งขึ้นมา ทำให้ราคาปุ๋ยในพื้นที่เหมืองถูกลงไปอีกเกือบร้อยละ 50
รมว.อุตสาหกรรม กล่าวว่า ส่วนกรณีประชาชนกังวลเรื่องผลกระทบด้านสุขภาพและด้านสิ่งแวดล้อมของเหมืองแร่โพแทชที่ จ.อุดรธานีนั้น เรามีการทำอีไอเอไปเมื่อปี 2556 และจะเริ่มผลิตในปี 2573 ส่วนปี 2570 ทางบริษัทจะเริ่มเจาะพื้นที่ ขณะนี้ยังไม่ได้เจาะลงไปแม้แต่เมตรเดียว ในแต่ละปีเมื่อตัวชี้วัดต่างๆ เปลี่ยนไป ทางกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่จะมีการปรับมาตรฐานในการสำรวจอยู่ทุกปี หากต้องมีการเก็บข้อมูลเพิ่ม หรือปรับค่าชี้วัดต่างๆ ให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบัน ขอให้คำยืนยันกับประชาชนว่า เราจะดูแลความปลอดภัยของประชาชนไม่ให้เกิดผลกระทบ ในส่วนของหลักประกันนั้น ทางบริษัทมีกองทุนฟื้นฟูและเยียวยาไว้ดูแลประชาชนประมาณ 1,856 ล้านบาท มีกองทุนประกันความเสี่ยง 100 ล้านบาท มีประกันภัยไม่ต่ำกว่า 500 ล้านบาท และหากพบว่ามีความเสี่ยงเกิดขึ้น เจ้าหน้าที่จะสั่งให้เหมืองหยุดปฏิบัติการได้ทันที
รมว.อุตสาหกรรม กล่าวถึงข้อกังวลกรณีบริษัท เอเชีย แปซิฟิก Potash Corporation จำกัด (APPC) เพิ่มทุนจดทะเบียน จะทำให้มีการตั้งคำถามว่าบริษัทจะยังเป็นของคนไทยอยู่หรือไม่ ว่า เป็นการถือหุ้นของบริษัทไทยทั้งหมด กระทรวงการคลัง ร้อยละ 10 และบริษัทไทย 2 แห่ง ถือหุ้นอีกร้อยละ 90 ดังนั้น ยืนยันว่ายังเป็นของคนไทย ไม่ใช่เป็นของจีนแน่นอน ส่วนบริษัทที่เข้ามาร่วมลงทุนรายใหม่นั้น เป็นรัฐวิสาหกิจของจีน มีกำลังทรัพย์ แต่ผลประโยชน์หรือสินทรัพย์ที่เกิดขึ้น แร่ที่ขุดขึ้นมาเป็นของคนไทยและประเทศไทย 100% ยืนยันว่า 1 ล้านตันแรกใช้ในประเทศ อีก 2 ล้านกว่าตัน เราอาจส่งออกหรือมีการแลกเปลี่ยนกับแร่บางชนิดกับบางประเทศ เพื่อทำให้ภาพรวมราคาปุ๋ยในประเทศลดลง ดังนั้น ผลผลิตและผลประโยชน์ของเหมืองแห่งนี้จะเป็นผลประโยชน์ของเกษตรกรและคนไทย 100% ไม่ใช่คนต่างชาติ ส่วนผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมนั้น ยืนยันว่าตนมีการคำนึงถึงประเด็นสิ่งแวดล้อมนี้มาโดยตลอด กระทรวงอุตสาหกรรมจะคอยติดตามอย่างต่อเนื่อง.
