กรณีศึกษาทางการแพทย์สุดประหลาดเกิดขึ้นกับชายวัย 28 ปีจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ ที่มองเห็น “ลูน่า” แมวที่ตัวเองเลี้ยงไว้ปรากฏอยู่บนใบหน้าของคนที่เขาพบเจอระหว่างวัน และในบางครั้งอาการนี้ก็เกิดขึ้นในทางกลับกัน กล่าวคือ หากใบหน้าแรกที่เขามองเห็นในตอนเช้าคือใบหน้าของคน องค์ประกอบบนใบหน้าของคนคนนั้นก็จะไปซ้อนทับอยู่บนใบหน้าของเจ้าลูน่าและผู้คนอื่นๆ ตลอดทั้งวัน
ผู้ป่วยรายนี้ซึ่งใช้ชื่อสมมติว่า “คาร์ล” มีอาการดังกล่าวต่อเนื่องนานถึง 2 ปี หลังจากที่เขาเข้ารับการผ่าตัดนำกลุ่มหลอดเลือดที่พันกันผิดปกติซึ่งเสี่ยงต่อภาวะเลือดออกในสมอง (Arteriovenous Malformation หรือ AVM) ออกไป โดยรายงานนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคอร์เท็กซ์ โดยทีมนักวิจัยจากวิทยาลัยดาร์ทมัธและโรงพยาบาลบริกแฮมแอนด์วีเมนส์ในสหรัฐ
ทีมนักวิจัยระบุว่าอาการดังกล่าวมักเกิดขึ้นต่อเนื่องนานหลายชั่วโมงหรืออาจเป็นตลอดทั้งวัน ความน่าทึ่งคือองค์ประกอบที่ถูกย้ายมาจะผสานเข้ากับใบหน้าที่มองเห็นได้อย่างแนบเนียนและสมจริง ไม่ได้ดูเหมือนภาพซ้อนทับลอยๆ อีกทั้งยังเปลี่ยนแปลงไปตามมุมมองหรือระยะห่างได้อย่างเป็นธรรมชาติ

ในทางวิทยาศาสตร์ อาการนี้เรียกว่าภาวะเห็นภาพติดตา (Palinopsia) หรือการที่สิ่งที่เคยมองเห็นกลับมาปรากฏซ้ำในภายหลัง แต่สำหรับกรณีเฉพาะของคาร์ลนั้นเรียกว่า ภาวะการรับรู้ใบหน้าบิดเบี้ยว (Prosopometamorphopsia) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการประมวลผลใบหน้าโดยตรงที่ต้องพึ่งพาสมองกลีบขมับซีกขวา อันเป็นส่วนที่ถูกตัดออกไปบางส่วนในระหว่างการผ่าตัดของคาร์ล
แบรด ดูเชน นักวิทยาศาสตร์ด้านสมองจากวิทยาลัยดาร์ทมัธ อธิบายว่ากรณีนี้แสดงให้เห็นว่าองค์ประกอบย่อยๆ สามารถถูกดึงออกมาจากความทรงจำและเข้ามามีอิทธิพลต่อการรับรู้ตรงหน้าได้
เพื่อทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น ดูเชนและคาร์ลจึงร่วมกันใช้ปัญญาประดิษฐ์สร้างภาพจำลองอาการดังกล่าว ซึ่งนักวิจัยมองว่าเครื่องมือเอไอรุ่นใหม่เป็นก้าวสำคัญทางการแพทย์ เพราะช่วยให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการสร้างและปรับแต่งภาพให้ตรงกับสิ่งที่เห็นในมโนภาพได้ภายในไม่กี่วินาที เมื่อแพทย์เห็นภาพจำลองที่แม่นยำก็จะสามารถศึกษาและหาวิธีควบคุมอาการได้ดียิ่งขึ้น
เหตุการณ์ลักษณะนี้เคยเกิดขึ้นมาก่อนในรายงานของวารสารคอร์เท็กซ์เมื่อปีค.ศ. 1986 โดยหญิงวัย 58 ปีที่ป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมองมองสุนัขพันธุ์พุดเดิ้ลบนรถโดยสารประจำทาง ก่อนจะหันไปเห็นผู้โดยสารคนอื่นๆ มีใบหน้าเป็นสุนัขตัวนั้นทั้งหมด ซึ่งสมองที่เสียหายของเธอยังส่งผลให้เธอจำหน้าคนรู้จักและอพาร์ตเมนต์ของตัวเองไม่ได้ด้วย
ทั้งกรณีของสุนัขพุดเดิ้ลและแมวต่างชี้ให้เห็นว่า สมองของเราประมวลผล “ใบหน้า” แตกต่างจากวัตถุอื่นๆ เพราะลักษณะของสัตว์ไปปรากฏอยู่แค่บนใบหน้าคนเท่านั้น ไม่ได้ไปปรากฏบนต้นไม้หรือเฟอร์นิเจอร์

สิ่งนี้ยืนยันว่าสมองไม่ได้รับภาพตามที่ตาเห็นเพียงอย่างเดียว แต่กำลังผสมผสานข้อมูลส่วนอื่นเข้าไปด้วย ซึ่งทีมนักวิจัยทิ้งท้ายว่าการเจาะลึกความผิดปกติทางการรับรู้เหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยกรณีศึกษาเพิ่มเติม และภาพจำลองที่สมจริงจากเอไอจะกลายเป็นเครื่องมือที่ทรงคุณค่ามากขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคต
เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ
ที่มา : sciencealert.com
เครดิตภาพ : Duchaine et al. ‘Cortex,’ 2026 / Dartmouth College



