ในโอกาสที่วันที่ 1 กรกฎาคม 2568 ที่ใกล้จะมาถึงนั้นเป็นวาระ ครบรอบ 50 ปี ความสัมพันธ์การทูตอย่างเป็นทางการ “ไทย–จีน” ทาง “ทีมสกู๊ปเดลินิวส์” ขอนำเสนอแง่มุม ’ความสัมพันธ์เชิงวัฒนธรรม…คนไทย–คนจีน“ ในส่วนที่เป็น ’วัฒนธรรมอาหาร“ขอสะท้อนต่อข้อมูลจากบทความโดย อ.อานง ใจแน่น, อ.จาตุรงค์ แก้วสามดวง, อ.ฐิติวรฎา ใยสำลี โรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์ลำปาง บทความ’อาหารจีนในประเทศไทยกับความหลากหลายทางวัฒนธรรมอาหาร“ ที่มีการเผยแพร่ไว้ทาง วารสารวัฒนธรรมอาหารไทย ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 ซึ่งโดยสังเขปนั้นมีดังนี้…
อย่างที่ทราบ ๆ กัน… จีนเป็นประเทศที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ไพศาล ที่ประกอบด้วยมณฑลต่าง ๆ ซึ่ง “อาหารจีน” ในพื้นที่แต่ละมณฑลก็จะมีทั้งความเหมือน และความต่าง…ที่จะเรียกว่า ’มณฑลสไตล์“ก็ว่าได้ ดังข้อมูลในบทความดังกล่าวที่ระบุถึงแต่ละมณฑลไว้ว่า… อาหารชานตง มีจุดเด่นคือ เน้นแฝงสรรพคุณรักษาโรค เน้นปรุงกลิ่นรสอาหารที่กลมกล่อมด้วยรสชาติของ ต้นหอม ขิง กระเทียม ถัดมา…อาหารกวางตุ้ง มีจุดเด่นที่การ ใช้วัตถุดิบกับเครื่องปรุงที่หลากหลายตามฤดูกาล และมีเทคนิคเด่นในเรื่องการปรุงโดย คงความสดใหม่ ของอาหาร รวมถึงมักใช้ น้ำมันหอย และ ผัก ในการทำเมนูอาหาร
อาหารเสฉวน มีจุดเด่นคือเน้นรสชาติเข้มข้นด้วยเครื่องปรุง มัก มีความเผ็ดจากการใช้พริก เช่น พริกหอม พริกแดง พริกไทย เพื่อให้ได้อาหารที่ มีรสจัดและความเผ็ดร้อน และมักมีความมันจากการใช้น้ำมันในปริมาณมาก, อาหารเจียงซู มีจุดเด่นที่ ใช้วัตถุดิบสดใหม่ ในการปรุงอาหาร โดยเฉพาะ อาหารทะเล เพราะมีพื้นที่อยู่ชายฝั่งทะเล การประกอบอาหารจะ เน้นการตุ๋น นึ่ง ผัด และจะมีการให้ความสำคัญกับน้ำซุป มีความเข้มข้นแต่ไม่มันเลี่ยน เน้นรสเค็มนำหวานตาม
ต่อด้วย… อาหารเจ้อเจียง มีจุดเด่นที่ เน้นคงรสชาติวัตถุดิบ ให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะอาหารทะเล จะมีการปรุงรสแค่เล็กน้อย, อาหารอันฮุย มีจุดเด่นเน้นใช้ไฟหรือระดับความแรงของไฟในการปรุงอาหาร เน้นรสชาติอาหารที่กลมกล่อม โดยมักจะเลือกใช้วัตถุดิบที่หาได้ง่าย, อาหารหูหนาน มีจุดเด่นที่การ มีความหลากหลายของวัตถุดิบ และสีสันของอาหาร ที่ได้จากการใช้น้ำมันที่มาจากการใช้ พริกแดง และการรมควัน โดย เน้นรสชาติเผ็ด เปรี้ยว และปิดท้าย…อาหารฮกเกี้ยน เน้นจุดเด่นที่การ ใช้วัตถุดิบของป่า เช่น เห็ด หน่อไม้ อาหารมักมีรสชาติไม่จัด แต่มีสีสันสดใส และจะเด่นเรื่องน้ำซุปด้วย
จากข้อมูลนี้…คงคุ้น ๆ กับอาหารไทย
ในบทความ “อาหารจีนในประเทศไทยกับความหลากหลายทางวัฒนธรรมอาหาร” ก็มีข้อมูลบางช่วงบางตอนที่ระบุไว้ว่า… เมื่อชาวจีนอพยพมาตั้งรกรากในประเทศไทยนับตั้งแต่ในสมัยโบราณ ก็ได้นำวัฒนธรรมอาหารติดตัวมาด้วย โดยชาวจีนที่มาจากแต่ละมณฑลก็จะมีการใช้วัตถุดิบที่ต่างกันไปตามแต่ละพื้นที่…ซึ่งจากข้อมูลในส่วนนี้ก็คง ’ฉายภาพการคุ้น ๆ กับจุดเด่นอาหารจีนมณฑลต่าง ๆ ในอาหารที่มีในไทย“ นอกจากนี้ จาก
ข้อมูลอาหารจีนแต่ละมณฑลที่ต่างก็มีจุดเด่นแตกต่างกันในแต่ละมณฑลสไตล์ นี่ก็น่าจะ ’ฉายภาพความหลากหลายทางอาหารที่มีในไทย“ ด้วย
และจากข้อมูลบางช่วงบางตอนในแหล่งข้อมูลดังกล่าวที่ระบุไว้ว่า… อาหารไทยมีจุดเด่นมาจากการรับวัฒนธรรมจากจีน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็น ’อาหารจีนของไทย“ ซึ่งมีความกลมกลืนของรสชาติที่ถูกปากคนไทย มาจากวัตถุดิบที่มีในไทย …นี่ก็ ’ฉายภาพกรณีถ่ายทอดวัฒนธรรมอาหารจากจีนสู่ไทย“ โดยมีการปรับตามรสนิยมคนไทย
สำหรับคำว่า “อาหารจีนของไทย” ดังที่ระบุข้างต้น ในบทความโดยคณาจารย์โรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์ลำปาง ยังมีส่วนที่ระบุไว้ว่า… อาหารจีนของไทยเกิดจากความหลากหลายของวัฒนธรรม ซึ่งเป็นอาหารต่างชาติที่เข้ามาในไทยพร้อมกับการอพยพเคลื่อนย้ายของกลุ่มชาวจีนที่เข้ามาค้าขาย และตั้งถิ่นฐานอยู่ในไทย เกิดการเปลี่ยนแปลงทางมิติสังคมในด้านเศรษฐกิจ มีการปฏิสัมพันธ์กับคนไทย ทำให้ เกิดความกลมกลืนทางวัฒนธรรมและการยอมรับเชิงการบริโภคของคนไทยในด้านวัฒนธรรมอาหารจีน ตั้งแต่การเลือกวัตถุดิบ วิธีการปรุง การใช้อุปกรณ์เครื่องมือ ที่มีการปรับเปลี่ยนวิธีการ รสชาติ ให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภค พร้อมทั้งถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ส่งผลทำให้เกิดการยอมรับวัฒนธรรมอาหารของจีนในไทย …นี่ก็ฉายภาพสัมพันธ์ 2 ดินแดน
“สัมพันธ์ไทย–จีน” นั้น ก็ฉายชัดผ่านวัฒนธรรมอาหารที่มีการถ่ายทอดจากจีนสู่ไทย โดยที่ ไทยมีการปรับประยุกต์วัฒนธรรมอาหารจีนให้สอดรับกับวิถีคนไทย ซึ่งเมนูอาหารที่เป็น ’เครื่องชี้ชัดสัมพันธ์ไทยกับจีนผ่านทางอาหาร“มีอยู่หลากหลายมากมายจนมิอาจแจกแจงได้ครบถ้วนด้วยเนื้อที่อันจำกัด โดย แกงจืดวุ้นเส้น ที่คนไทยสมัยก่อนเรียก “แกงร้อน” นี่ก็ใช่ หรือแม้แต่ “เมนูเส้นที่มีคำว่าไทย” อย่าง ผัดไทย นี่ก็เป็นหนึ่งในหลักฐานที่ดีของ อาหารข้ามวัฒนธรรมจีน–ไทย
หรือเมนู ไข่เจียว ที่คนไทยชื่นชอบกันโดยทั่วไป รากศัพท์คำว่า ’เจียว“ นั้นทาง อาศรมสยาม-จีนวิทยา ระบุไว้ว่า เจียวเป็นคำคุณศัพท์จีนแต้จิ๋ว ขณะที่การเจียวนั้นจะให้เด็ดก็ต้องใช้’กระทะเหล็ก“ซึ่งก็มีข้อมูลหลักฐานว่า กระทะเหล็กเป็นกระทะแบบจีน หรือกับ’ตะเกียบ“ก็ดังที่ทราบ ๆ ว่าเป็น อุปกรณ์กินอาหารแบบจีน ที่คนไทยก็มีการใช้กันโดยทั่วไป
ทั้งนี้จากเพียงไม่กี่ตัวอย่างดังที่ “ทีมสกู๊ปเดลินิวส์” สะท้อนต่อข้อมูลมาโดยสังเขป ก็ฉายชัดแล้วถึง ความสัมพันธ์เชิงวัฒนธรรม ’คนไทย-คนจีน“ผ่านทางอาหารขณะที่ อ.อานง ใจแน่น, อ.จาตุรงค์ แก้วสามดวง, อ.ฐิติวรฎา ใยสำลี โรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์ลำปาง ยังได้ระบุในส่วนสรุป ในบทความ’อาหารจีนในประเทศไทยกับความหลากหลายทางวัฒนธรรมอาหาร“ ไว้ด้วยว่า… มีการบันทึกการเข้ามาของอาหารจีนในไทยตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา อาหารจีนในประเทศไทยได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย เป็นอาหารที่คุ้นชิน และอยู่คู่กับสังคมไทยมาอย่างยาวนาน
และ… อาหารจีนในไทยมาจากจีนหลายกลุ่มที่มาอยู่อาศัยร่วมกัน ทำให้ อาหารจีนบางชนิดเปลี่ยนจากชื่อจีนเป็นชื่อไทย หรือสำรับอาหารไทยในบางรายการได้รับอิทธิพลมาจากวัฒนธรรมอาหาร และการทำครัวแบบจีน เช่น แกงจืด ต้มจืด ที่เป็นอาหารประเภทแกงใส ล้วนผสมผสานวัฒนธรรมอาหารเข้าด้วยกันอย่างแนบเนียนเป็นหลักฐานที่ ทำให้เห็นประจักษ์ถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่ลงตัว …นี่ก็อีกหลักใหญ่ใจความในข้อมูลวิชาการชุดดังกล่าวนี้
เร็ว ๆ นี้ ’กึ่งศตวรรษสัมพันธ์การทูต“
กับ ’สัมพันธ์ทางวัฒนธรรมยาวนาน“
ที่ “รวมถึงผ่านทางอาหารจีนสู่ไทย“.
