มองผ่านเลนส์เสน่ห์ภาพ ‘มาโคร’ มิติน่าทึ่งจากสิ่งเล็กๆ รอบตัว

การถ่ายภาพที่มีมนต์เสน่ห์อีกประเภทหนึ่งที่นอกจากความสวยงาม แปลกตา “การถ่ายภาพมาโคร” ยังเป็นกุญแจเผยความลับของรายละเอียดที่ซ่อนอยู่ บอกเล่าความน่าทึ่ง ชวนหลงใหล วาไรตี้นำเรื่องน่ารู้พาสัมผัสเสน่ห์ภาพถ่ายมาโคร เปิดประตูสู่โลกใบจิ๋วที่อาจไม่เคยมองเห็นจากสรรพสิ่งรอบตัว โดย อาจารย์ บุรณี อดิศรพันธ์กุล อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพให้ความรู้ พาสัมผัสเสน่ห์ภาพถ่ายมาโครในประเด็นนี้ว่า ภาพถ่ายมาโคร (Macro Photography) การถ่ายภาพในประเภทนี้ไม่ใช่แค่การถ่ายภาพให้ดูใหญ่ขึ้น แต่คือการสำรวจรายละเอียดที่ซ่อนอยู่ในสิ่งที่ธรรมดา

อย่างเช่น กลีบดอกไม้ หรือปีกแมลงที่พบเห็น เมื่อส่องด้วยเลนส์มาโครจะเห็นรายละเอียดที่น่าทึ่ง ไม่ว่าจะเป็นละอองเกสรเล็กๆ หรือแม้แต่หยดน้ำที่มีภาพสะท้อนอยู่ และด้วยการถ่ายระยะใกล้ การถ่ายมาโครต้องจ่อเลนส์ใกล้กับวัตถุ ทำให้เกิดระยะชัดที่แคบ ฉากหลังละลายกลายเป็นสีนุ่มนวล ขับเน้นให้ตัวแบบโดดเด่นซึ่งก็บอกเล่าเรื่องได้คมชัด โดดเด่น   

“การถ่ายภาพมาโคร หากถามถึงความมีเสน่ห์มีอยู่ไม่น้อย โดยภาพสามารถบอกเล่าเรื่อง สื่อความหมายลึกซึ้งยิ่งขึ้น อย่างเช่น การถ่ายภาพสารคดีที่เกี่ยวกับสัตว์ “ถ่ายภาพแมงมุม” จากที่มองเห็นภายนอก ในภาพกว้าง เห็นส่วนประกอบต่างๆ แต่ในบางจังหวะ หากถ่ายภาพมาโครจะขยายให้เห็นรายละเอียด เห็นผิวหนัง เห็นดวงตา ฯลฯ ชัดละเอียดยิ่งขึ้นอีก ต่างจากที่ได้เห็นจากระยะไกลทั่วไป อย่างเช่นดวงตาแมลง จากที่เห็นเป็นสีดำ จะมีรายละเอียดเพิ่มขึ้น หรือในบางมุมที่มองไม่เห็น ก็จะได้เห็นชัดเจนขึ้น โดยอาจนำมาใช้ประกอบอ้างอิงทางวิชาการได้ภาพมาโครเป็นอีกประเภทการถ่ายภาพที่มีพลัง พร้อมกับการเปิดมุมมองในสิ่งที่ไม่เคยให้ได้เห็น และบอกเล่าเรื่อง เน้นอารมณ์ความรู้สึกได้มาก

“หากย้อนถึงจักรวาลการถ่ายภาพ มาโครเป็นการถ่ายภาพประเภทหนึ่ง ที่ไม่เพียงมีเสน่ห์ ท้าทายนักถ่ายภาพ ภาพมาโครยังนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลายมิติ ทั้งทางด้านการแพทย์ งานวิจัย อาหาร หรือทางด้านศิลปะ ฯลฯ สามารถต่อยอดต่อไปได้อีกมากมาย” อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อาจารย์ บุรณี อธิบายเพิ่มเติมอีกว่า การถ่ายภาพมีหลายประเภท ผลงานภาพถ่ายที่จัดแสดงหรือการทำงานของช่างภาพ ศิลปิน ก็ไม่หยุดนิ่ง มีผลงานภาพ ถ่ายที่น่าประทับใจให้ติดตามมาโดยตลอด

ขณะที่ ภาพถ่ายสารคดี ถ่ายภาพมาโครก็เช่นกันยังคงมนต์เสน่ห์ มีกลุ่มคนที่ชื่นชอบ มีผลงานที่เจาะจงและผสานอยู่กับการถ่ายภาพที่ต้องการเน้นการเล่าเรื่องให้รายละเอียดที่ลึกยิ่งขึ้น อย่างเช่น การถ่ายภาพอาหาร สามารถถ่ายโครถ่าย โดยเจาะเน้นไปยังส่วนประกอบ ส่วนที่อยากให้เด่นชัดขึ้น ฯลฯ

“ภาพถ่ายมาโคร แต่เดิมอาจจะเห็นคุ้นชินอยู่กับงานสารคดี การถ่ายภาพธรรมชาติ เจาะเน้นดอกไม้ เกษรดอกไม้ แมลง หรือดวงตาสัตว์ ฯลฯ แต่ปัจจุบันการถ่ายภาพประเภทนี้สามารถแทรกอยู่ในทุกๆงานภาพ มีมิติความหลากหลายในการใช้งาน ทั้งนี้อยู่ที่ความต้องการของผู้ถ่ายภาพ ต้องการจะสื่อสารอะไร อย่างเช่น ภาพอาหาร นอกจากความน่ากิน ยังมีรายละเอียดอื่นๆ อย่างเช่น ส่วนประกอบอาหาร ผักต่างๆ ถ่ายมาโครเพื่อนำไปเสริมให้ภาพเพื่อมีเรื่องราวมากขึ้น ”

อาจารย์บุรณี ให้มุมมองอีกว่า การถ่ายภาพมาโครแม้จะมีเลนส์เฉพาะสำหรับถ่ายภาพ แต่อย่างไรแล้วก็ขึ้นอยู่ผู้ถ่าย ต้องการกำลังขยายเท่าไร จะหนึ่งต่อหนึ่ง หรือหนึ่งต่อสอง ฯลฯ ต้องศึกษาเพื่อให้มีความเหมาะสมและคุ้มค่ากับการใช้อุปกรณ์ กรณีที่ต้องการซื้อเลนส์ สำหรับมือใหม่ที่สนใจถ่ายภาพ หากพูดถึงอุปกรณ์ จากที่กล่าวต้องเลือกระยะเลนส์ที่เหมาะสม เพื่อให้ได้ภาพถ่ายที่ตรงใจผู้ถ่าย ต่อมาต้องทราบว่าจะถ่ายอะไร สื่อสารเล่าเรื่องอะไร เพื่อให้ผู้ชมภาพมีความเข้าใจ แต่ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายประเภทไหน สามารถเริ่มต้นได้จากที่กล่าวมา

“ภาพมาโครดังที่ทราบคือการขยาย อย่างในงานสารคดี การถ่ายภาพประเภทนี้ค่อนข้างตอบโจทย์ โดยเฉพาะสายธรรมชาติ สายศิลปะ ภาพมาโครบอกเล่าเรื่องได้อย่างโดดเด่น อีกทั้งยังมีความชาเลนท์ให้กับผู้ถ่าย อย่างเช่น ถ่ายภาพธรรมชาติ ถ่าผึ้ง ถ่ายแมลง ถ้ายิ่งเข้าไปใกล้ก็อาจบินหนีไป จึงต้องเตรียมตัว จับจังหวะให้ดี เพื่อให้ได้ภาพที่สมบูรณ์ อีกทั้งยังมีแสง เงาที่มาเติมเต็มภาพให้ภาพมีมิติเพิ่มขึ้น “

ภาพหยดน้ำ ก็มีความท้าทายให้กับผู้ถ่ายภาพ นอกจากจะเป็นหยดเล็กแล้ว เงาสะท้อนในหยดน้ำยังมีเสน่ห์ บอกเล่าเรื่องชวนติดตาม ที่ผ่านมากมีผลงานนักศึกษา นำเสนอภาพถ่ายมาโคร โดยถ่ายหยดน้ำที่แต่ละภาพเงาสะท้อนในหยดน้ำบอกเล่าเรื่องต่างกัน ฯลฯ อีกไอเดียถ่ายภาพที่น่าสนใจ

หากถามถึงแนวทางการถ่ายภาพที่ได้รับความสนใจ อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์ อาจารย์บุรณี ให้มุมมองประเด็นนี้ว่า ภาพแนวสตรีท (Street Photography)การถ่ายภาพที่จับจังหวะบันทึกชีวิตประจำวันของผู้คนและบรรยากาศบนพื้นที่สาธารณะก็เป็นที่สนใจ ขณะที่ กล้องฟิล์ม การถ่าภาพด้วยฟิล์ม ก็ได้รับความสนใจในกลุ่มคนรุ่นใหม่ปัจจุบัน 

“การถ่ายสร้างสรรค์ขึ้นได้หลากหลายรูปแบบ การถ่ายภาพเป็นเรื่องของการถ่ายทอดมุมมองผ่านสายตา ใช้เครื่องมืออุปกรณ์ซึ่งก็คือกล้องถ่ายภาพ เพื่อสื่อสาร บอกเล่า การถ่ายภาพในปัจจุบันอาจไม่ยุ่งยากเหมือนยุคก่อนๆ ปัจจุบันมีกล้องดิจิทัล กล้องจากสมาร์ทโฟนซึ่งสามารถใช้ถ่ายภาพได้ การถ่ายภาพจึงเป็นการใช้มุมมองของเราถ่ายทอดเรื่องราว สิ่งต่างๆออกมา สามารถถ่ายทอดได้หลากหลายรูปแบบ”

หากกำลังเริ่มต้น หรือมีความสนใจถ่ายภาพ อาจเริ่มด้วยการใช้กล้องที่มีถ่ายภาพ ถ่ายสิ่งต่างๆที่มองเห็น ฝึกฝน ทดลองเพื่อเพิ่มพูลทักษะ และด้วยการถ่ายภาพคือการบันทึกแสงก็ต้องเรียนรู้ ปรับแสงเพื่อให้ได้แสงตามที่ต้องการ อีกรายละเอียด มีหลักการที่ต้องศึกษา ส่วนการถ่ายภาพมาโคร การถ่ายภาพที่มีลักษณะเข้าไปในระยะใกล้ ในหลักการอาจต้องอาศัยอุปกรณ์ซึ่งก็คือเลนส์มาโคร เลนส์ที่มีความต่างจากทั่วไปจึงต้องศึกษา ทั้งนี้การถ่ายภาพมาโครสามารถถ่ายได้ในทุกที่ ไม่ว่าจะเป็นในสตูดิโอ สวนรอบบ้าน ในสถานที่ต่างๆ การถ่ายภาพแนวนี้ต้องอาศัยการสังเกต โดยจะเห็นรายละเอียดของสรรพสิ่งต่างๆ ได้มากกว่าที่ตาเรามองเห็น เป็นอีกส่วนหนึ่งบอกเล่าการถ่ายภาพ เสน่ห์ภาพมาโคร ภาพแปลกตา น่าหลงใหล

พงษ์พรรณ บุญเลิศ