เมื่อวันที่ 10 พ.ย. 69 นายสุชาติ ชมกลิ่น รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) แสดงความห่วงใยสถานการณ์คุณภาพน้ำแม่น้ำสาย อ.แม่สาย จ.เชียงราย หลังพบความขุ่นสูงผิดปกติ และตรวจพบสารหนูปนเปื้อน ส่งผลกระทบต่อระบบผลิตน้ำประปาและประชาชนในพื้นที่ 14 หมู่บ้าน สั่งการกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด พร้อมประสาน จ.เชียงรายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งวางมาตรการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน เตรียมแหล่งน้ำสำรองรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน และตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ เพื่อแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ ยืนยันให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของประชาชน และการเข้าถึงน้ำสะอาดอย่างเพียงพอ

นายสุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดี คพ. เปิดเผยว่า จากการติดตามตรวจสอบของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (สคพ.1 เชียงใหม่) เมื่อวันที่ 5 พ.ย. 2569 พบแม่น้ำสายบริเวณชุมชนหัวฝาย อ.แม่สาย มีน้ำสีน้ำตาลแดง ขุ่นเข้ม และมีตะกอนโคลนจำนวนมากผิดปกติ โดยตรวจวัดค่าความขุ่นได้สูงถึง 14,000 NTU เกินขีดความสามารถของระบบกรองน้ำประปา กปภ. สาขาแม่สาย ซึ่งรองรับได้ประมาณ 6,000 NTU ประกอบกับตรวจพบสารหนูในน้ำดิบ ส่งผลให้ต้องหยุดผลิตและจ่ายน้ำประปาชั่วคราว กระทบประชาชนในตำบลแม่สายและตำบลเวียงพางคำ รวม 14 หมู่บ้าน

ต่อมาเมื่อวันที่ 6 พ.ย. 2569 เจ้าหน้าที่ตรวจสอบบริเวณบ้านหัวฝาย พบว่าน้ำยังคงมีสีน้ำตาลแดงและขุ่น โดยผลตรวจคัดกรองสารหนูเบื้องต้นพบความเข้มข้น 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร (มก./ล.) สูงกว่าค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มก./ล. ถึง 25 เท่า จึงเก็บตัวอย่างน้ำจากแม่น้ำสาย 3 จุด ได้แก่ บ้านหัวฝาย สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 และบ้านป่าซางงาม ต.เกาะช้าง ส่งตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพื่อยืนยันการปนเปื้อน สารหนูและโลหะหนัก พร้อมประเมินแนวโน้มคุณภาพน้ำสำหรับกำหนดมาตรการแก้ไข

นายสุรินทร์ กล่าวต่อว่า อย่างไรก็ตาม ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 7 พ.ย. 69 กปภ. สามารถกลับมาผลิตและจ่ายน้ำได้ตามปกติแล้ว โดยตรวจพบค่าความขุ่นในน้ำดิบ 1,164 NTU และสารหนู 0.05 มก./ล. แม้ค่าความขุ่นจะลดลง แต่ยังพบสารหนูสูงกว่าค่ามาตรฐาน จึงต้องเฝ้าระวังและตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

นายสุรินทร์ กล่าวต่อไปว่า สำหรับมาตรการรับมือ จ.เชียงราย ได้กำหนดแนวทางดำเนินงาน 3 ระยะ โดยระยะเร่งด่วน ให้ตรวจสอบสารหนูและโลหะหนักในน้ำดิบ ก่อนเข้าสู่ระบบผลิตประปา หากค่าความขุ่นเกิน 6,000 NTU ให้หยุดผลิตทันที พร้อมเตรียมแหล่งน้ำสำรองจากระบบประปา ตำบลเกาะช้าง 1 แห่ง และแหล่งน้ำขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) อีก 5 แห่ง รวมถึงรถบรรทุกน้ำ รถผลิตน้ำดื่มเคลื่อนที่ และชุดผลิตน้ำประปาสนาม เพื่อให้ความช่วยเหลือประชาชนหากเกิดเหตุฉุกเฉิน

อธิบดี คพ. กล่าวต่อว่า ส่วนระยะกลาง จะเร่งพัฒนาแหล่งน้ำดิบจาก อ.เชียงแสน เพื่อสนับสนุนการผลิตน้ำประปาใน อ.แม่สาย ควบคู่กับการพัฒนาระบบน้ำบาดาล และถังเก็บน้ำสำรอง ขณะที่ระยะยาวจะพัฒนาแหล่งน้ำสำรองเพิ่มเติม อาทิ อ่างเก็บน้ำดอยหัวแม่คำ เพื่อลดการพึ่งพาน้ำจากแม่น้ำสายเพียงแหล่งเดียว พร้อมเสนอให้ติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติ ในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวังและแจ้งเตือน รวมถึงประสานความร่วมมือกับประเทศเมียนมา ในการตรวจสอบและแก้ไขปัญหามลพิษข้ามพรมแดน

ทั้งนี้ ทส. จะติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด บูรณาการความร่วมมือกับทุกหน่วยงาน เพื่อเร่งคลี่คลายปัญหามลพิษและสร้างความมั่นคงด้านแหล่งน้ำสะอาด โดยคำนึงถึงความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตของประชาชนเป็นสำคัญ