เมื่อเวลา 15.30 น. วันที่ 10 พ.ย.69 ที่ห้องประชุมดำรงธรรม กระทรวงมหาดไทย นายพลพีร์ สุวรรณฉวี รมช.มหาดไทย เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางการกำกับดูแลและจัดระเบียบการดำเนินกิจการสมาคม/มูลนิธิ โดยมี นายอนุพงศ์ สุขสมนิตย์ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย หัวหน้ากลุ่มภารกิจด้านกิจการความมั่นคงภายใน นายกิตติวัฒน์ ปัจฉิมนันท์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า นายวิรุฬห์ สิทธิวงศ์ รองอธิบดีกรมการปกครอง นางสาววีราภรณ์ เกียรติชัยพัฒน ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย พร้อมด้วยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมหารือ
นายพลพีร์ เปิดเผย ภายหลังเสร็จสิ้นการประชุมว่า การประชุมในวันนี้ ได้มีการหารือเรื่องการวางระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาอนุญาตจัดตั้ง และการกำกับดูแลกิจการสมาคม/มูลนิธิที่ได้รับอนุญาตจัดตั้ง โดยในเรื่องแรก คือ การแก้ไขกฎหมาย ซึ่งในปัจจุบัน กฎหมายให้อำนาจกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้ที่ตรวจสอบเอกสารและพิจารณาอนุญาตในการจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ/สมาคม แต่ไม่มีบทบัญญัติที่สามารถเพิกถอนหรือลงโทษสมาคม/มูลนิธิที่ดำเนินกิจการไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์การจัดตั้ง มีเพียงฐานความผิดที่เกี่ยวกับบทลงโทษทางแพ่งและทางอาญา นอกจากนี้ กฎหมายบางฉบับได้ใช้บังคับมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2470 ซึ่งโทษปรับไม่เป็นไปตามสภาวการณ์ปัจจุบัน โดยมอบหมายให้ นายอนุพงศ์ สุขสมนิตย์ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย หัวหน้ากลุ่มภารกิจด้านกิจการความมั่นคงภายใน เป็นหัวหน้าทีมในการดำเนินการเรื่องดังกล่าว ซึ่งขณะนี้ (ร่าง) แก้ไขกฎหมายของกระทรวงมหาดไทยได้ดำเนินการเสร็จแล้ว ขณะเดียวกัน รัฐบาลได้มอบหมายให้ นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เป็นหัวหน้าทีมของรัฐบาลพิจารณาร่างกฎหมาย จึงมีกำหนดจะหารือกับรองนายกรัฐมนตรี ในวันที่ 17 พ.ย. 69 นี้ โดยเราได้พิจารณาแล้วว่า หากแก้ตัว พ.ร.บ.อาจต้องใช้เวลานานถึง 2 ปี แต่เพื่อให้การดำเนินการสอดรับกับบริบทเรื่องเวลา เราจึงกำลังพิจารณาร่างกฎกระทรวง และระเบียบ/คำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อบังคับใช้ไปพลางก่อนในระหว่างทางที่กำลังพิจารณาแก้กฎหมายหลัก
นายพลพีร์ กล่าวต่อว่า ในส่วนกรณีของมูลนิธิที่เป็นประเด็นในสังคมที่ผ่านมานี้ หากไม่มีการยื่นเอกสารเพิ่มเติมตามที่กระทรวงมหาดไทยได้มีหนังสือแจ้งขอข้อมูลตามเงื่อนเวลาที่กำหนดต่อผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานีในฐานะนายทะเบียนมูลนิธิ ก็จะมีการดำเนินคดีต่อไป โดยกรมการปกครองได้ประสานไปที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติแล้ว เพื่อขอพยานหลักฐานเพิ่มเติมว่า วัตถุประสงค์ของมูลนิธินี้ได้ทำผิดวัตถุประสงค์หรือไม่ นอกจากนี้ กระทรวงมหาดไทยก็ได้ฟังการแถลงการณ์ของเจ้าหน้าที่ตำรวจมาเป็นระยะ ซึ่งในถ้อยแถลงนั้นได้มีการพูดถึงในการทำผิดวัตถุประสงค์ด้วย เราก็จะขอเอกสารหลักฐานนั้นมาเพื่อแนบในการที่เสนอเรื่องต่อศาลในการเพิกถอนใบอนุญาตทันที
“นอกจากนี้ เราอยู่ระหว่างการตรวจมูลนิธิทั้งหมด โดยจากรายงานตัวเลขเบื้องต้นที่เราตรวจสอบมีประมาณ 14,300 กว่ามูลนิธิ แต่จากการตรวจสอบอีกครั้งทั้งระบบ Paper และระบบ Online ต่าง ๆ คาดว่าตัวเลขทั้งหมดอาจจะมีมากถึง 17,500 แห่ง และตอนนี้กำลังรอของทางกรุงเทพมหานครจัดส่งรายชื่อมูลนิธิมาเพิ่มเติมให้ครบถ้วน เพื่อตรวจสอบทั้งหมดทั้ง 2 ระบบ ว่ามีเนื้อหาตรงกันหรือไม่ และรายละเอียดที่แจ้งมาต่าง ๆ เป็นไปตามวัตถุประสงค์ตามกฎหมายหรือไม่ กำหนดดำเนินการภายใน 30 วัน แต่หากต้องใช้เวลาเพิ่มเติม ก็จะได้นำกราบเรียนรายงานข้อมูลกับนายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย เป็นระยะ” รมช.มหาดไทย กล่าว
นายพลพีร์ กล่าวอีกว่า ที่ผ่านมา กระทรวงมหาดไทยได้มีระบบตรวจสอบที่ดีในระดับหนึ่ง อย่างเช่นการตรวจสอบทุนต่างชาติโดยที่ทำธุรกรรมผ่านมูลนิธิต่าง ๆ กระทั่งไปเจอสัดส่วนของนอมินี แล้วก็ดำเนินการในหลาย ๆ คดีที่เป็นนอมินีครั้งนี้ ก็มีหลายมูลนิธิที่ต่างชาติมาเป็นผู้บริหาร แล้วต่างชาติเอาเงินเข้ามา แล้วก็ไปซื้อที่ดิน ไปจัดการในสินทรัพย์ต่าง ๆ และเป็นชื่อของเอกชนไม่ใช่ของมูลนิธิ ดังนั้น หลาย ๆ มูลนิธิที่มีผู้ร้องเรียนเข้ามา เราก็ตรวจสอบอย่างเข้มข้นต่อเนื่อง แต่เนื่องจากมีจำนวนมาก จึงยังไม่เสร็จสิ้นสมบูรณ์ ซึ่งทางกรมการปกครองเองก็จะทำเรื่องประสานงานไปที่ ปปง. เพื่อไปสอบเส้นทางทางการเงิน เพราะกระทรวงมหาดไทยไม่สามารถไปตรวจสอบเส้นเงินได้ด้วยตัวเอง ต้องใช้อำนาจของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามหน้าที่ แต่ทว่า ร่างกฎหมายที่กระทรวงมหาดไทยได้ยกร่าง ก็ได้มีการพิจารณาถึงการเพิ่มอำนาจหน้าที่ให้ทางกรมการปกครองได้มีอำนาจในการที่จะไปเช็คเส้นเงินต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิและสมาคมด้วย
รมช.มหาดไทย กล่าวต่อว่า จริง ๆ ความเข้มงวดของการจัดตั้งมูลนิธิมีอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นเอกสารที่แสดงสถานะการเงิน ผู้ก่อตั้งหรือว่ากรรมการมูลนิธิ วัตถุประสงค์ รอบคอบอยู่แล้ว แต่ตอนนี้กลับกลายเป็นว่า มีคนไปหักหลังคนที่มีจิตใจศรัทธาในการที่จะช่วยเหลือพี่น้องประชาชนในการบริจาค ถึงแม้แต่เราจะเขียนกฎหมายดีแค่ไหน แต่เราไม่สามารถไปแก้หรือไปบังคับวัตถุประสงค์ของแต่ละมูลนิธิได้ เพราะเป็นงานที่กำหนดโดยคณะกรรมการแต่ละมูลนิธิไป แต่เราก็จะเอาเทคโนโลยีหรือระบบแทรคกิ้งมามอนิเตอร์มากขึ้น เพื่อเราก็สามารถที่จะไปดูได้ว่าเงินที่เข้ามาในมูลนิธิใช้ไปทำกิจการอะไรบ้าง และผิดวัตถุประสงค์หรือไม่ โดยได้ย้ำกับกระทรวงมหาดไทยในการนำระบบการจดนิติบุคคลของกระทรวงพาณิชย์มาเป็นต้นแบบ ต้องสามารถตรวจสอบการโอนหุ้น เปลี่ยนผู้บริหาร เพราะกระทรวงมหาดไทยมีอำนาจในการพิจารณาอนุญาตจัดตั้ง จึงจำเป็นต้องมีอำนาจในการตรวจสอบเชิงลึกด้วย
รมช.มหาดไทย กล่าวต่อว่า และอีกเรื่องนึงที่คิดว่าจะเป็นปัญหาในอนาคต ก็คือ เงินที่พี่น้องประชาชนนั้นมีความตั้งใจจะบริจาคเพื่อไปช่วยเหลือประชาชนด้วยกันเอง” ถ้าเป็นการบริจาคเป็นเงินสดแล้วเราจะทำอย่างไร เพราะว่าวันนี้ตัวเลขที่ออกมาแต่ละที่จะเป็นการตรวจสอบเส้นเงินที่มีการโอนผ่านทางธนาคาร มี bank statement, bank transaction เท่านั้น แต่ว่าจะไม่มีเรื่องของบริบทของเงินสดเลย ซึ่งเหตุการณ์แบบนี้เราเจอจริงตอนที่พวกเราลงไปช่วยน้ำท่วม ก็จะมีคนเดินมาบริจาคเงินสดบ้าง เพราะฉะนั้นเงินสดตรงนี้มันจะบริหารหรือ Monitor อย่างไร บางสมาคมที่เพิ่งมาจัดตั้ง แต่ว่าคุณทำการกุศลมาแล้วเป็น 10 ปี และโอนเข้าบัญชีส่วนตัว โอนเงินเข้าบัญชีภรรยา อย่างนี้จะออกมาแสดงความโปร่งใสให้พี่น้องประชาชนได้ตรวจสอบอย่างไร นี่ก็เป็นมาตรฐานอีกมาตรฐานหนึ่งที่วันนี้กระทรวงมหาดไทยได้หารือกันว่าเราจะมีมาตรการผ่านการปรับปรุงกฎหมายที่ครอบคลุมเพื่อปกป้องประชาชนที่มีจิตใจช่วยเหลือพี่น้องประชาชน
นายพลพีร์ กล่าวว่าตนคิดว่าการที่จะไปหยุดเงินบริจาคเพื่อให้เข้ามาในมูลนิธิอาจจะเป็นเรื่องที่ยาก แต่การตรวจสอบเป็นเรื่องที่ง่าย แต่ทว่า วันนี้เราต้องหาวิธีการให้กระทรวงมหาดไทยสามารถตรวจสอบได้ด้วยตัวเอง ผ่านกระบวนการแก้ไขกฎหมาย ไม่งั้นกระทรวงมหาดไทยก็ไม่สามารถที่จะทำงานได้ทันเวลาเลย จึงต้องมีการแก้ไขกฎหมายและประชาสัมพันธ์ให้พี่น้องประชาชนได้เข้าใจว่าบริบทหน้าที่กฎหมายที่กระทรวงมหาดไทยมีในเรื่องนี้มีอะไรบ้าง.
