การขยายตัวของเทคโนโลยี AI และเศรษฐกิจดิจิทัล ส่งผลให้ “Data Center (ดาต้าเซ็นเตอร์)” กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่เนื้อหอมที่สุดในกลุ่มนักลงทุนทั่วโลก

ดาต้าเซ็นเตอร์ ถือเป็นกิจการที่ใช้พลังงานไฟฟ้าและทรัพยากรน้ำมหาศาล ที่ผ่านมาประเทศไทยยังขาดกติกาที่ชัดเจน ทำให้เกิดการยื่นขออนุมัติอย่างกระจัดกระจาย และมีปัญหาการกักตุนไฟฟ้าเพื่อนำไปเล็งขายต่อ (Power Broker)

ล่าสุด ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบ “นโยบายและมาตรการกำกับดูแลกิจการ Data Center” เพื่อสร้างมาตรฐานสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจน สร้างความแน่นอนให้นักลงทุน และคุมเข้มให้การลงทุนเกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยมากที่สุด

รัฐบาลจัดระเบียบ Data Center เพื่ออะไร?

การวางกติกากำกับดูแลดาต้าเซ็นเตอร์ในครั้งนี้ครอบคลุม 3 เป้าหมายหลัก

1.สร้างความสบายใจให้ประชาชน กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำด้านสิ่งแวดล้อม เสียง อุณหภูมิ การใช้ไฟฟ้า น้ำ และผังเมืองที่ชัดเจน

2.สร้างความแน่นอนให้นักลงทุน เคลียร์สิทธิ์ให้ผู้ประกอบการที่ดำเนินการถูกต้องเดินหน้าต่อได้ทันที ส่วนกลุ่มที่จองสิทธิ์กักตุนไฟฟ้าไปขายต่อจะถูกตัดทิ้ง

3.สร้างประโยชน์สูงสุดให้ประเทศ ปรับรูปแบบสู่การเปิดแข่งขันยื่นข้อเสนอ (แบบเดียวกับสิงคโปร์) โดยพิจารณาจากการจ้างงาน การพัฒนาทักษะคนไทย การสร้างซัพพลายเชนในประเทศ และการใช้พลังงานสะอาด

เงื่อนไขและเกณฑ์การจัดตั้ง Data Center แบ่ง 7 ระดับตามกำลังไฟฟ้า

กฎระเบียบใหม่จะครอบคลุม Data Center ที่มีขนาดกำลังไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 เมกะวัตต์ (MW) ขึ้นไป (หากต่ำกว่า 0.5 MW จะถือเป็น Data Center ภายในองค์กร เช่น ธนาคาร ไม่เข้าข่ายต้องควบคุม)

การจัดกลุ่มตามขนาดกำลังไฟฟ้า (7 ระดับ)

  • ระดับ 1 กำลังไฟ 0 – < 0.5 MW | Data Center องค์กร (ได้รับการยกเว้น)
  • ระดับ 2 กำลังไฟ 0.5 – < 5 MW | ตั้งในเขตพาณิชยกรรมได้ (ต้องปฏิบัติตาม Code of Practice)
  • ระดับ 3 กำลังไฟ 5 – < 10 MW | ตั้งในเขตพาณิชยกรรมได้ (ต้องปฏิบัติตาม Code of Practice)
  • ระดับ 4 กำลังไฟ 10 – < 20 MW | ตั้งในเขตพาณิชยกรรมได้ (ต้องปฏิบัติตาม Code of Practice)
  • ระดับ 5 กำลังไฟ 20 – < 50 MW | ตั้งในพื้นที่อุตสาหกรรมเท่านั้น
  • ระดับ 6 กำลังไฟ 50 – < 200 MW | ตั้งในพื้นที่อุตสาหกรรมเท่านั้น
  • ระดับ 7 กำลังไฟ 200 MW ขึ้นไป | ตั้งในพื้นที่อุตสาหกรรมเท่านั้น

เกณฑ์ผังเมืองและข้อกำหนดพื้นที่

  • ขนาดต่ำกว่า 20 MW: สามารถจัดตั้งในพื้นที่เขตพาณิชยกรรมได้ แต่ต้องปฏิบัติตามแนวทางปฏิบัติด้านสิ่งแวดล้อม (Code of Practice) อย่างเคร่งครัด ทั้งเรื่องระดับเสียง อุณหภูมิ และประสิทธิภาพการใช้น้ำ/ไฟฟ้า
  • ขนาด 20 MW ขึ้นไป: กำหนดให้ต้องตั้งอยู่ใน พื้นที่อุตสาหกรรมเท่านั้น เพื่อป้องกันผลกระทบต่อชุมชนเมือง
  • มาตรฐานสิ่งแวดล้อม: ไม่ต้องทำ EIA แต่ใช้ Code of Practice คุมเข้ม

แม้ Data Center ไม่จำเป็นต้องทำรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) เนื่องจากอุปกรณ์หลักคือเครื่องเซิร์ฟเวอร์คอมพิวเตอร์ ซึ่งไม่มีมลพิษรุนแรงแบบโรงงานอุตสาหกรรมหนัก แต่รัฐบาลได้กำหนดแนวทางปฏิบัติด้านสิ่งแวดล้อม (Code of Practice) เพื่อควบคุมผลกระทบข้างเคียง ได้แก่

  • ระดับเสียง: เสียงจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองต้องไม่เกิน 70 เดซิเบล บริเวณรั้วโครงการ
  • อุณหภูมิ: ควบคุมการแผ่ความร้อน โดยอุณหภูมิที่กระทบต่อดินโดยรอบต้องไม่เกิน 1–2 องศาเซลเซียส
  • คุณภาพน้ำ: ตรวจสอบและควบคุมคุณภาพน้ำในระบบระบายความร้อนหมุนเวียนอย่างสม่ำเสมอ

แนวทางจัดการผู้ประกอบการ 3 กลุ่ม ในช่วงเปลี่ยนผ่าน

เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้ลงทุนเดิม รัฐบาลได้แบ่งการดูแลผู้ประกอบการออกเป็น 3 กลุ่ม

1.กลุ่มที่ได้รับใบอนุญาตก่อสร้างก่อน 14 ส.ค.2569 (วันประกาศระเบียบในราชกิจจานุเบกษา): ให้ดำเนินโครงการต่อได้ โดย Data Center One Stop Service (OSS) จะตรวจสอบความถูกต้อง และให้ระยะเวลาปรับตัวเข้าสู่มาตรฐานสิ่งแวดล้อมใหม่ภายใน 1 ปี

2.กลุ่มที่ขอใบอนุญาตหลัง 14 ส.ค.2569: ต้องผ่านการคัดกรองจากคณะกรรมการกลั่นกรอง เพื่อสแกนและตัดกลุ่มโบรกเกอร์ที่เข้ามาขอจองไฟฟ้าและน้ำเพื่อกักตุนออกไป

3.กลุ่มผู้ลงทุนรายใหม่: ต้องยื่นผ่านระบบ OSS และผ่านการอนุมัติจากคณะกรรมการกลั่นกรอง เพื่อประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและการสร้างประโยชน์ให้ประเทศก่อนออกใบอนุญาต

สแกนโบรกเกอร์กักตุนไฟ สถิติการลงทุน BOI ล่าสุด

ที่ผ่านมามีคำขอจัดตั้ง Data Center รวมกว่า 110 ราย ความต้องการไฟสูงถึง 30,000 MW แต่พบว่าผู้พัฒนาโครงการจริงมีเพียงประมาณ 1 ใน 4 เท่านั้น เนื่องจากมีหลายรายยื่นขอไฟฟ้าซ้ำซ้อนให้แก่เจ้าของแพลตฟอร์มเดียวกัน กลไกใหม่นี้จะใช้คณะกรรมการกลั่นกรองและการวางหลักประกันทางการเงินเข้ามาดัดหลังกลุ่มกักตุนไฟ

สรุปสถานะการลงทุน Data Center ผ่าน BOI ล่าสุด (ณ เม.ย.2569)

  • อนุมัติแล้วทั้งหมด 57 โครงการ
  • เปิดดำเนินการแล้ว 17 โครงการ
  • ได้รับใบอนุญาตก่อสร้าง / กำลังสร้าง 20 โครงการ
  • อยู่ระหว่างเตรียมการลงทุน 20 โครงการ

ดาต้าเซ็นเตอร์ ของ BOI รายเดิม ทำอย่างไร?

โครงการที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างและเตรียมการลงทุนทั้งหมดจะถูกนำเข้าสู่ระบบ Data Center One Stop Service (OSS) ที่ดูแลโดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) ทันที เพื่อให้การเติบโตของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลในประเทศไทยเป็นไปอย่างมีทิศทาง สมดุล และยั่งยืน

การกำกับดูแล Data Center ฉบับใหม่นี้ ไม่เพียงแต่ช่วยขจัดปัญหาการกักตุนทรัพยากรและลดผลกระทบต่อชุมชนรอบข้าง แต่ยังเป็นการยกระดับประเทศไทยสู่การเป็น ศูนย์กลาง AI และเศรษฐกิจดิจิทัล (AI Hub) ของภูมิภาค โดยดึงดูดเงินลงทุนคุณภาพสูงที่ใช้พลังงานสะอาดและช่วยสร้างงานทักษะสูงให้แก่คนไทยอย่างแท้จริง