โดยมีโจทย์ 3 ข้อเป็นกรอบ 1.ปีนี้มีอะไรใหม่ ทิศทางความยั่งยืนมีเทรนด์ไปทางไหน 2.องค์กรต่าง ๆ ที่ออกงานเขาทำจริงแค่ไหน หรือฟอกเขียว และ 3.มีอะไรที่นักศึกษาต้องเตรียมพร้อม เพื่อเข้าสู่งานสาย CSR และความยั่งยืน
นักศึกษาเริ่มทยอยไปงานตั้งแต่วันที่ 6 แล้วเริ่มส่งข้อความ ส่งเสียงสะท้อนมาให้ พอรวบรวมได้เบื้องต้นดังนี้
ความรู้สึกหลังจากได้เดินเล่นในงาน
ส่วนใหญ่บอกว่าเป็นการเปิดโลกทัศน์ เห็นว่าความยั่งยืนครอบคลุมมิติที่กว้างขวางกว่าที่คิด เป็นเรื่องรอบ ๆ ตัว ใกล้ตัวมาก เป็นเรื่องสำคัญ และมีผู้คนมากมายหลากหลายสาขาวิชาชีพ หลากหลายองค์กร กำลังทำสิ่งดี ๆ เพื่อรักษาโลกใบนี้ไว้ เพื่อส่งต่ออนาคตที่ยั่งยืนให้คนในรุ่นต่อไป บางคนบอกว่างานใหญ่มากเดินเพลิน เหนื่อยก็หยุดฟังตามเวทีต่าง ๆ ที่มีคนทำงานจริงมาเล่าประสบการณ์ ได้ความรู้มากกว่าที่เรียนในห้องจริง ๆ พอเขาพูดจบ นักศึกษาก็มีโอกาสไปพูดคุยเจาะลึกอย่างสนุกสนาน บางโซนมี workshop ให้ลองทำกิจกรรม และบางโซนมีนักศึกษามหาวิทยาลัยต่าง ๆ มาแสดงผลงานความยั่งยืน เปิดมุมมองใหม่ว่า เดี๋ยวนี้ไม่ว่าคณะไหนก็ต้องเรียนรู้เรื่องนี้ ไม่ว่าจะเป็นวิศวกรรม สถาปัตยกรรม บริหาร การเงิน รัฐศาสตร์ นิติศาสตร์ แม้แต่แพทย์ ความยั่งยืนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในคณะทางสังคม
โจทย์ข้อที่หนึ่ง “เทรนด์ความยั่งยืน”
นักศึกษาเห็นว่าเกือบทุกองค์กรพูดเรื่องคาร์บอน การรู้ ลด และชดเชย รวมถึงเรียนรู้เรื่องกฎระเบียบใหม่ ๆ ที่ออกมาบังคับใช้ทำให้องค์กรต่าง ๆ ต้องเร่งปรับตัว หลายองค์กรโชว์ผลงานเรื่องเศรษฐกิจหมุนเวียน Circular Economy เพื่อใช้ทรัพยากรที่มีจำกัดให้คุ้มค่าที่สุด ในงานได้เรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปในยุคโลกเดือด ความหลากหลายทางชีวภาพที่ลดลง วิกฤติภัยพิบัติต่าง ๆ ที่รุนแรงขึ้น มีผลงานการดูแลสิ่งแวดล้อมมากมายเป็นตัวอย่าง และในด้านสังคมก็มีเรื่องดี ๆ มากมายที่องค์กรดูแลชุมชนรอบ ๆ กิจการ ช่วยเหลือสังคมที่เดือดร้อน ช่วยคนด้อยโอกาสที่ถูกทิ้งไว้ด้านหลัง เรื่องราวเหล่านี้กระตุ้นจิตอาสา และปลุกไฟการทำงานเพื่อสังคมให้ลุกโชนขึ้นมา สร้างแรงบันดาลใจให้นักศึกษา
โจทย์ข้อที่สอง “ทำจริง หรือ ฟอกเขียว”
นักศึกษาได้พูดคุยกับหน่วยงานต่าง ๆ เห็นผลงาน และพยายามเข้าใจความคิดว่าเขาทำทำไม เขาคิดอย่างไร เขาขยายผลอย่างไร นักศึกษาบอกว่าส่วนใหญ่ตั้งใจจริง ทำได้ดี กำลังขยายผลไปเรื่อย ๆ หลายองค์กรสามารถสร้างอิมแพ็กได้ ถ้าขยายงานเชื่อมโยงเครือข่ายธุรกิจ ร่วมมือกับภาครัฐ และประชาสังคม หลายองค์กรยังขาดขบวนการคิดวิเคราะห์ และพัฒนายุทธศาสตร์ความยั่งยืนที่นักศึกษาเพิ่งเรียนไป เขาคิดว่าถ้าได้ไปทำงานในองค์กรเหล่านั้นจะนำความรู้ไปต่อยอดได้ และนักศึกษาบางคนบอกว่ามีบางองค์กรตอบคำถามได้ไม่ชัด แม้ลงทุนจัดบูธสวยงามมีกิจกรรมโปรโมต แต่ไม่สะท้อนความยั่งยืนที่ผู้มีส่วนได้เสียคาดหวัง เขาตีความว่าเป็นการฟอกเขียว ผมถามหลังไมค์ว่าองค์กรไหน แต่นักศึกษาไม่บอก บางทีองค์กรนั้น ๆ ยังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านจากการฟอกเขียวสู่การสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนที่แท้จริงก็ได้
โจทย์ข้อที่สาม “นักศึกษาต้องเตรียมตัวอย่างไร เพื่อเข้าสู่อาชีพนัก CSR และพัฒนาที่ยั่งยืน”
หลังจากได้พูดคุยกับพี่ ๆ ที่มาออกงาน นักศึกษาตระหนักว่า คนทำงานสายงานนี้กำลังเป็นที่ต้องการ AI ยังแทนที่ไม่ได้ งานความยั่งยืนเป็นหน่วยงานสำคัญขององค์กรสมัยใหม่ และองค์กรที่ต้องทำกิจการในระดับนานาชาติ เนื่องจากนักศึกษาเป็นสายสังคม เขาจึงต้องเติมความรู้เรื่องการบริหาร การจัดการธุรกิจ และต้องหาความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมที่เป็นเทรนด์ โดยเฉพาะการคำนวณคาร์บอน หาวิธีลด และพัฒนาโครงการชดเชย ที่สำคัญนักศึกษาบอกว่าพี่ ๆ ต้องการคนไปช่วยทำ SD Report ซึ่งเป็นโปรเจกต์ที่นักศึกษากำลังทำอยู่พอดี น่าจะเป็น Portfolio ตอนไปสมัครงานได้
ที่จริงแล้ว นักศึกษาส่งข้อมูลของโจทย์ทั้ง 3 ข้อมาไม่มากนัก แต่ส่งรูปกิจกรรมที่สนุกสนานกว่า เช่น ลานกิจกรรม โชว์รูปสินค้าความยั่งยืนที่ไปซื้อกันมา โชว์รูปอาหารจานเด็ดจากเชฟยั่งยืน ถ่ายรูปสร้างภาพไปทำกิจกรรมรีไซเคิล และรูปถ่ายกับพี่ ๆ ที่ทำงานสายความยั่งยืนตามบูธต่าง ๆ สนุกสนานและได้เปิดโลกทัศน์ความยั่งยืนไปพร้อมกัน
ผมคิดว่านักศึกษาได้เรียนรู้อะไรมากมายจากงาน SX มากกว่าที่ผมสอนในห้องเรียน ที่สำคัญพวกเขารู้ว่าความยั่งยืนเป็นเรื่องสำคัญใกล้ตัว สิ่งที่พวกเขาเรียนเป็นอาชีพที่ตลาดแรงงานต้องการ ที่สำคัญกว่านั้นผมรู้สึกได้ว่า “นักศึกษาได้แรงบันดาลใจ และเติมไฟ” ในการเป็นพลเมืองดี ใครที่ยังไม่ได้ไปงาน SX 2026 เขาจัดถึงวันที่ 15 นี้นะครับ.
