แคลิฟอร์เนียเร่งอุดช่องโหว่กฎหมายพลาสติก หลังขยะเพิ่มสวนทางเป้าหมาย

แคลิฟอร์เนียเป็นรัฐผู้นำด้านสิ่งแวดล้อมของสหรัฐมานาน และเป็นรัฐแรกที่ออกกฎหมายห้ามใช้ถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทั่วทั้งรัฐ แต่ผลการดำเนินงานตลอดกว่าทศวรรษกลับไม่เป็นไปตามเป้าหมาย เมื่อขยะพลาสติกบางประเภทเพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง สะท้อนข้อจำกัดของมาตรการที่ยังมีช่องโหว่และการบังคับใช้ล่าช้า

ย้อนกลับไปเมื่อปี 2557 รัฐแคลิฟอร์เนียประกาศใช้กฎหมาย เอสบี270 ห้ามร้านค้าแจกถุงพลาสติกแบบบาง แต่ยังอนุญาตให้จำหน่ายถุงพลาสติกชนิดหนาที่สามารถนำกลับมาใช้ซ้ำได้ในราคาอย่างน้อย 10 เซนต์ (ราว 3.38 บาท)

ต่อมาในปี 2565 รัฐยกระดับมาตรการด้วยกฎหมาย เอสบี54 กำหนดให้ผู้ผลิตลดบรรจุภัณฑ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวลง 25% และทำให้บรรจุภัณฑ์ทั้งหมดสามารถรีไซเคิลหรือย่อยสลายได้ภายในปี 2575

อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์จากมาตรการชุดแรกกลับน่าผิดหวัง เนื่องจากถุงพลาสติกชนิดหนาที่ออกแบบให้ใช้ซ้ำจำนวนมากถูกนำไปใช้เพียงครั้งเดียว แต่กลับมีปริมาณพลาสติกมากกว่าถุงแบบบางหลายเท่า รายงานของกลุ่มนักสิ่งแวดล้อมท้องถิ่นระบุว่า ปริมาณขยะถุงพลาสติกเพิ่มจากประมาณ 157,000 ตันในปี 2557 เป็นมากกว่า 231,000 ตัน เมื่อปี 2564 สะท้อนว่าการลดจำนวนถุง ไม่ได้หมายถึงการลดปริมาณพลาสติกที่กลายเป็นขยะจริง

California's new law restricting creatine sales to minors sparks backlash https://t.co/hLtbJbG7XD

— Off The Press (@OffThePress1) November 12, 2026

อีกปัญหาคือบรรจุภัณฑ์ที่ระบุว่าสามารถรีไซเคิลได้ แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่มีโรงงานหรือระบบรองรับอย่างเพียงพอ เนื่องจากต้นทุนการคัดแยกและรีไซเคิลสูงกว่ามูลค่าของวัสดุ ทำให้บรรจุภัณฑ์จำนวนมากยังคงถูกกำจัดเป็นขยะ

ขณะเดียวกัน การบังคับใช้กฎหมายเอสบี54 เผชิญกับความล่าช้า โดยเมื่อเดือน มี.ค. 2568 นายกาวิน นิวซัม ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนีย ไม่อนุมัติร่างกฎระเบียบฉบับแรก เนื่องจากกังวลเรื่องต้นทุน ก่อนที่กฎหมายจะเริ่มดำเนินการระยะแรกเมื่อวันที่ 1 มิ.ย. 2569 ซึ่งยังเน้นเพียงการลงทะเบียนและรายงานปริมาณบรรจุภัณฑ์ของบริษัทต่าง ๆ โดยยังไม่มีข้อบังคับให้ลดการใช้พลาสติกอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากนี้ กฎหมายยังเผชิญการฟ้องร้องจากทั้งสองฝ่าย โดยกลุ่มสิ่งแวดล้อมอย่างโอเชียนาและเอ็นอาร์ดีซีมองว่า กฎระเบียบมีข้อยกเว้นสำหรับบรรจุภัณฑ์หลายประเภทมากเกินไป ขณะที่อัยการสูงสุดจาก 17 รัฐ ยื่นฟ้องเพื่อคัดค้านการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว ท่ามกลางภาระค่าใช้จ่ายที่เทศบาลต่าง ๆ ของแคลิฟอร์เนีย ต้องใช้ในการจัดเก็บและกำจัดขยะ ซึ่งประเมินไว้สูงถึงปีละ 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 33,770 ล้านบาท)

ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมจึงเสนอว่า การแก้ปัญหาต้องวัดผลจากน้ำหนักพลาสติกที่ลดลงจริง ไม่ใช่เพียงจำนวนถุงหรือบรรจุภัณฑ์ โดยกฎหมาย เอสบี1053 ที่เริ่มห้ามจำหน่ายถุงพลาสติกทุกชนิด ณ จุดชำระเงินในปี 2569 ถือเป็นความพยายามปิดช่องโหว่จากมาตรการเดิม

นอกจากนี้ รัฐต้องทำให้ผู้ผลิตรับผิดชอบต่อขยะที่เกิดจากสินค้าของตนอย่างจริงจัง จำกัดข้อยกเว้นของกฎหมายเอสบี54 และกำหนดกรอบเวลาที่ชัดเจนในการเปลี่ยนจากการรายงานข้อมูลไปสู่การลดพลาสติกจริง ควบคู่กับการลงทุนในระบบบรรจุภัณฑ์หมุนเวียน สถานีเติมสินค้า และระบบมัดจำคืนภาชนะ รวมถึงควบคุมการใช้ฉลากรีไซเคิลให้สอดคล้องกับระบบจัดการขยะที่มีอยู่จริง

กรณีของรัฐแคลิฟอร์เนียสะท้อนว่า การออกกฎหมายเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการแก้ปัญหาพลาสติก หากยังมีช่องโหว่ ขาดระบบรองรับ และไม่สามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การลดขยะอย่างยั่งยืนจึงต้องเริ่มตั้งแต่ต้นทาง โดยให้ผู้ผลิตรับผิดชอบต่อปริมาณพลาสติกที่สร้างขึ้น พร้อมมีมาตรการต่อเนื่องและเจตจำนงทางการเมืองที่ชัดเจน ซึ่งเป็นบทเรียนสำหรับประเทศต่าง ๆ รวมถึงประเทศไทยที่กำลังเผชิญปัญหาขยะพลาสติกเช่นเดียวกัน.

เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ

เครดิตภาพ : GETTY IMAGES