ปัจจุบัน ภาพยนตร์สั่น (หนังสั้น) รวมถึง วีดีโอสั้น (คลิปสั้น) กำลังเป็นที่นิยมของคนไทย โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กยาวชนคนรุ่นใหม่ ที่ยู่ใช้ชีวิตออนไลน์วันละหลายชั่วโมง ทำให้ สื่อดังกล่าวสามารถเข้าถึงกลุ่มเยาวชนได้ง่าย จึงสามารถนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการสื่อสารเรื่องต่างๆได้
บนเวที SX TALK STAGE เรื่อง Science short Films หัวข้อ “AI See the Future” ภายในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 7 ภายใต้แนวคิด ‘พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก’ ได้มีการนำเสนอผลงาน และเบื้องหลัง ความสำเร็จของเยาวชนไทย 2 ทีมผู้ชนะเลิศจากการประกวด ในการแข่งขันโครงการ ภาพยนตร์สั้น/คลิปสั้นวิทยาศาสตร์ ของ NSM และยังสามารถ ก้าวไกลไปคว้ารางวัลในเวทีระดับนานาชาติที่ประเทศจีน ด้วย
คือ โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย พิษณุโลก ผู้ชนะรางวัลชนะเลิศ คลิปสั้น และ โรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ผู้ชนะรางวัลชนะเลิศ หนังสั่น ซึ่งไม่เพียงถ่ายทอดทักษะการผลิตสื่อสร้างสรรค์ แต่ยังสะท้อนมุมมองที่เฉียบคมของคนรุ่นใหม่ต่อการอยู่ร่วมกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) อย่างมีสติและยั่งยืน
เริ่มกันที่ โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย พิษณุโลก ผลงานที่ได้้รับรางวัล ได้ หยิบเรื่องใกล้ตัว ‘สั่งของออนไลน์-คาร์บอนฟุตพรินต์’ มานพเสนอสู่คลิปสั้น 1 นาที
น้องตัวแทนจาก โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย พิษณุโลก บอกว่า ผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นมา ได้รับรางวัล งรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 ประเภทคลิปสั้น 1 นาทีระดับประเทศ และรางวัลอันดับ 2 จากการแข่งขันที่ประเทศจีน โดย ที่มาของไอเดีย หรือแนวคิดผลงาน มาจาก ทีมต้องการนำเสนอความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และ AI ที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันโดยไม่น่าเบื่อ จึงหยิบยกพฤติกรรมใกล้ตัวของนักเรียนประจำ อย่าง “การสั่งซื้อสินค้าออนไลน์” มาตีแผ่ให้เห็นถึงการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือคาร์บอนฟุตพรินต์ (Carbon Footprint) ที่หลายคนมองข้าม โดนเฉพาะพวกเราเป็นนักเรียนประจำ ซึ่งมีการสั่งซื้อของออนไลน์บ่อยอยู่แล้ว
แม้จะต้องเผชิญกับข้อจำกัดด้านเวลาเพียง 1 นาที ทำให้ต้องปรับแก้บทหลายครั้ง รวมถึงอุปสรรคเรื่องเสียงรบกวนจากการก่อสร้างในโรงเรียนช่วงเย็นที่ต้องอาศัยการจับจังหวะถ่ายทำอย่างรวดเร็ว แต่ทีมก็สามารถถ่ายทอดเนื้อหาที่กระตุกต่อมคิดให้ผู้ชมตระหนักถึงการบริโภคอย่างคุ้มค่าและการใช้ AI วิเคราะห์ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมได้สำเร็จ
น้องๆ จาก โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย พิษณุโลก บอกอีกว่า ในการถ่ายทำไเด้ใช้อุปกรณ์ง่ายๆ ที่ติดตัว คือ ‘สมาร์ทโฟน’ ถ่ายทำ ไม่ต้องใช้งบในการจัดซื้อ ส่วนบทก็ช่วยกันคิด รวมถึงการตัดต่อ ทำกันเองทุกขั้นตอนทั้งหมด มีโดยอาจารย์ที่โรงเรียนคอยให้ตำปรึกษา
สำหรับสิ่งที่เ น้องๆจาก โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย พิษณุโลก คาดหวังจากผู้ชมหลังจากได้รับชมผลงานแล้ว คือ ต้องการให้คลิปสั้นของทีมเข้าไปอยู่ในความทรงจำของผู้ชม เพื่อกระตุกต่อมคิดในชีวิตประจำวัน เช่น เวลาจะกดสั่งซื้อสินค้าออนไลน์ ให้ฉุกคิดทบทวนถึงความคุ้มค่าหรือการสั่งร่วมกันเพื่อช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
ขณะที่อีกหนึ่งผลงานจาก น้องๆ จาก โรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เจ้าของรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 ประเภทภาพยนตร์สั้นระดับประเทศ และรางวัลอันดับ 3 จากเวทีประเทศจีน เล่าถึงเบื้องหลังผลงานเรื่อง “Pluto Protocol” ว่า ทีมได้มีโอกาสเข้าร่วมสร้างสรรคผลงานเข้าร่วมประกวดตั้งแต่ปีก่อน โดยได้อันดับ 2 มาในปีนี้ จึงต้องการแแก้ตัว โดยต้องการยำเสนอผลงานและแนวคิด ที่แตกต่างจากเดิม ด้วยการหยิบยกสถานที่สำคัญทางวิทยาศาสตร์ของจังหวัดที่เรียนอยู่ ย่าง “อุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอ”ซึ่งเป็นสถานที่สำคัญทางวิทยาศาสตร์ของไทย มาเป็นสถานที่ในการถ่ายทำ และผสมผสานกับแรงบันดาลใจจากซีรีส์แนวตั้ง ที่กำลังเป็นที่นิยม โดยมีแนวคิด เปรียบเทียบตัวละคร 9 คนกับระบบสุริยะ โดยให้ดาวพลูโต (ดาวดวงที่ 9) เป็นตัวแทนของ AI ที่คอยช่วยเหลือดางดาวอื่นๆ
จุดเด่นของทีมนี้คือการใช้อุปกรณ์ที่มีอยู่อย่างจำกัดด้วยการใช้ “โทรศัพท์มือถือ” เพียงอย่างเดียวในการถ่ายทำ เพื่อใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้คุ้มค่าที่สุด ท่ามกลางความท้าทายทั้งการแก้บทหน้ากองถ่าย จนสมาชิกที่เป็นผู้กำกับ ถึงกับร้องไห้เสียน้ำตา โดยที่เพื่อนๆทุกคนไม่มีใครรู้ และยังมีอุปสรรค การจัดแสงในห้องดาราศาสตร์ที่มืดสนิท ถ่ายออกมาแล้วหน้ามืด จึงต้องจัดแสงใหม่เพื่อให้ถ่ายทำได้ รวมถึงมีการใช้ AI ช่วยฝึกออกเสียงภาษาอังกฤษให้แม่นยำ
“การถ่ายทำต้องแข่งกับเวลา โดยใช้เวลาถ่ทยทำทั้งหมด 5 ชั่วโมง ซึ่งต้องขอบคุณพี่ๆ เจ้าหน้าที่ของ “อุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอ” ที่ช่วยดูแลแม้จะเลยเวลา และขอบคุณเพื่อนๆในทีมที่แบ่งหน้าที่กันทำ จนผลงานสำเร็จ ทั้ง ทีมงานเบื้อหน้า นักแสดง และผู็ที่อยู้เบื้องหลังในการถ่ายทำ รวมถึงอาจารย์ และโรงเรียนที่สนับสนุน”
สำหรับสิ่งที่อยากให้คนดูได้หลังได้ชมผลงานของทีมนั้น น้องๆ ร่วมกันบอกว่า คาดหวังให้ผู้ชมได้รับความสุขและความประทับใจจากผลงานที่ตั้งใจสร้างสรรค์ ควบคู่ไปกับการตระหนักรู้ถึงบทบาทที่แท้จริงของ AI ว่ามีไว้เพื่อเป็น “ตัวช่วย” เท่านั้น แต่สุดท้ายมนุษย์ยังคงต้องใช้หัวใจ ความรู้สึก และความเป็นมนุษย์ในการตัดสินใจเรื่องต่างๆ ด้วยตนเอง และอยากเชิญชวนให้ผู้สนใจเดินทางไปท่องเที่ยวและเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์ที่อุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ด้วย
สุกท้าย น้องๆ ทั้งสองโรงเรียน ได้ฝากข้อคิดถึงสังคม ในการใช้ AI ในชีวิติประจำวันยุคปัจจุบัน ว่า AI เป็นเพียงเครื่องมือช่วยไกด์แนวทางและเพิ่มความสะดวกสบาย แต่ไม่สามารถแทนที่ความรู้สึก ความคิดสร้างสรรค์ และความเป็นมนุษย์ได้
ไม่พึ่งพา AI จนเสียทักษะ : ตัวแทนเยาวชนสะท้อนจากประสบการณ์ตรงว่า หากใช้ AI ทำการบ้านหรือคิดแทนทั้งหมด จะทำให้ทักษะการคิดและการเขียนของมนุษย์ลดลง จึงควรใช้ AI เป็นผู้ช่วยพัฒนาตัวเองมากกว่าการทำแทน
มีสติและตรวจสอบข้อมูลเสมอ : ผู้ใช้งานควรทำความเข้าใจพื้นฐานการทำงานของ AI และไม่ควรเชื่อข้อมูลจาก AI 100% ต้องนำมาไตร่ตรองและตรวจสอบความถูกต้องกับแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือควบคู่ไปกับการใช้ทักษะการคิดวิเคราะห์ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดอย่างแท้จริง.
