เมื่อ กลางสัปดาห์ที่ผ่านมา ประเทศไทย ได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพ ประชุม Global Anti-Scam Summit Asia 2026 โดยพันธมิตรองค์กรต่อต้านกลโกงระดับโลก (Global Anti-Scam Alliance) หรือ GASA โดยมีผู้นำองค์กรภาครัฐและเอกชนจากทั่วภูมิภาคกว่า 800 คน เข้าร่วมการประชุม เพื่อหารือแนวทางรับมือภัยจากสแกมเมอร์ที่ทวีความรุนแรงขึ้น พร้อมแลกเปลี่ยนแนวทางส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศ
เรื่อง “ภัยสแกมเมอร์” กำลังเป็นปัญหาที่ทั่วโลกกำลังเผชิญ ไม้เพียงเฉพาะไทยเท่านั้น ซึ่งทาง คอลัมน์ “ชีวิตติด TECH” มีข้อมูลในงานครั้งนี้ที่น่าใจสนใจมาเสนอ
เริ้มกันที่ “ไชยชนก ชิดชอบ” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) บอกถึงการแก้ปัญหาสแกมเมอร์ ของไทยว่า ภัยคุกคามจากมิจฉาชีพและแก๊งคอลเซ็นเตอร์ในปัจจุบันไม่ใช่คดีอาชญากรรมเล็กๆ แต่เป็นอุตสาหกรรมอาชญากรรมข้ามชาติที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในการทำลาย “ความเชื่อมั่น” ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล
โดยที่ผ่านมาประเทศไทยได้แสดงภาวะผู้นำในการแก้ไขปัญหาผ่าน 3 ยุทธศาสตร์หลัก ได้แก่ การทลายข้อจำกัดระหว่างหน่วยงาน, การวัดผลด้วยผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และการสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ
ยุทธศาสตร์แรกคือการบูรณาการทำงานร่วมกันภายใต้ศูนย์ AOC 1441 ตามพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เชื่อมโยงข้อมูลระหว่าง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ, กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI), สำนักงาน ปปง., ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และ ก.ล.ต. ซึ่ง กฎหมายใหม่ช่วยให้ระงับบัญชีต้องสงสัยและหยุดการโอนเงินได้เกือบทันที ส่งผลให้ล่าสุดสามารถอายัดบัญชีม้าใหม่ไปแล้วมากกว่า 1.5 ล้านบัญชี
สำหรับผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม พบว่า ยอดความเสียหายจากภัยออนไลน์ในประเทศไทยจากช่วงมกราคม–พฤษภาคม 69 ที่เคยสูงถึง 6.6 พันล้านบาท ได้ลดลงเหลือ 3.8 พันล้านบาท ในช่วงมิถุนายน–ตุลาคม 69 คิดเป็นสัดส่วนความเสียหายที่ลดลงกว่า 42% สามารถปกป้องเงินในกระเป๋าของคนไทยได้เกือบ 2.8 พันล้านบาท
ในการประชุมครั้งนี้ทาง รมว.ดีอี ได้ เสนอ 4 พันธสัญญา กับแก่ผู้แทนจากนานาประเทศ เพื่อ ขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหา “สแกมเมอร์”ในระดับโลก ประกอบด้วย
1.แชร์ข้อมูลให้เร็วขึ้น (Share Faster) : เร่งสร้างช่องทางแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรองและอายัดเงินข้ามแดนให้ได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง
2.ใช้เทคโนโลยีเหนือกว่าอาชญากร (Out-innovate the Criminal): ในเมื่อมิจฉาชีพใช้ AI แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย และระบบสื่อสาร เราต้องใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นให้เหนือกว่า เพื่อตรวจจับ คาดการณ์ และบล็อกอย่างมีความรับผิดชอบ
3.ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง (Put People First): ทุกคนต้องได้รับความรู้เตือนภัย และผู้เสียหายทุกคนต้องได้รับความช่วยเหลือที่รวดเร็วและประสานงานกันอย่างไร้รอยต่อ
4.ร่วมรับผิดชอบ (Share Responsibility): ผลักดันให้ธนาคาร โอเปอเรเตอร์มือถือ และแพลตฟอร์มดิจิทัล ออกแบบระบบป้องกันภัยตั้งแต่ต้น (Built-in by Design) เพื่อร่วมรับผิดชอบต่อความปลอดภัยของสังคม
อย่างไรก็ตามในการประชุมครั้งนี้ได้มีการเปิดเผยตัวเลขรายงานที่น่าสนใจ ถึงมูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงทั่วภูมิภาคเอเชีย โดย “เจฟ กัว” ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท โกโกลุก จำกัด บอกถึง รายงาน State of Scams in Asia 2026 ที่สำรวจใน 13 พื้นที่ทั่วเอเชียพบว่า ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ประชาชนสูญเสียเงินจากการหลอกลวงรวมกันสูงถึง 136,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ ประมาณ ประมาณ 4.62 ล้านล้านบาท
ขณะที่ผู้ตอบแบบสำรวจร้อยละ 71 ระบุว่าเคยพบเจอการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ในช่วงเวลาดังกล่าว ผลสำรวจยังพบว่า ในกลุ่มผู้ที่สูญเสียเงินจากการหลอกลวง ร้อยละ 51 ระบุว่าตกเป็นเหยื่อมากกว่าหนึ่งครั้งในช่วงปีที่ผ่านมา ทั้งนี้ ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงความเสียหายทางการเงินเท่านั้น ร้อยละ 72 ของผู้ที่เคยพบเจอการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ระบุว่า ประสบการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบในระดับปานกลางหรือระดับมากต่อสุขภาวะทางจิตของตนอีกด้วย
ขณะเดียวกันเมื่อมองงดูตัวเลขในไทย จากรายงาน State of Scams in Thailand 2026 ของ GASA ซึ่งจัดทำร่วมกับ Mastercard และ Whoscall พบว่า ในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา มูลค่าความเสียหายจากภัยของสแกมเมอร์ในประเทศไทยอยู่ที่ประมาณ 65,860 ล้านบาท (1,850 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) โดยผู้เสียหายแต่ละรายสูญเสียเงินเฉลี่ย 11,951.20 บาท
ผลสำรวจยังพบว่า คนไทยวัยผู้ใหญ่ร้อยละ 79 เคยพบเจอการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 72 ในปี 2568 ขณะที่ในกลุ่มผู้เสียหายที่สูญเสียเงิน พบว่า 6 ใน 10 คนเคยตกเป็นเหยื่อการหลอกลวงมากกว่าหนึ่งครั้ง
แน่นอนว่าภัยสแกเมมอร์ ส่วนใหญ่ใช้ช่องทางออนไลน์ในการหลอกเหยื่อ ซึ่งผลสำรวจพบว่า Facebook และ LINE เป็นแพลตฟอร์มที่มิจฉาชีพใช้ติดต่อเหยื่อในประเทศไทยมากที่สุด โดยมีสัดส่วนร้อยละ 54 และ 48 ตามลำดับ
นอกเหนือจากความเสียหายทางการเงินแล้ว การหลอกลวงยังส่งผลกระทบต่อผู้เสียหายในระยะยาว โดยร้อยละ 35 ยังคงกังวลว่าจะตกเป็นเป้าหมายของสแกมเมอร์อีกครั้ง ร้อยละ 32 ระบุว่ามีความไว้วางใจต่อแพลตฟอร์มดิจิทัลลดลง และร้อยละ 26 ประสบปัญหาความตึงเครียดภายในครอบครัวเพิ่มขึ้น
ขณะที่การโอนเงินผ่านธนาคารหรือการโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นวิธีการส่งเงินให้มิจฉาชีพที่มีการรายงานมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 49 เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยในเอเชียที่ร้อยละ 36 รองลงมาคือการโอนเงินผ่านกระเป๋าเงินดิจิทัล (Digital Wallets) คิดเป็นร้อยละ 29
อย่างไรก็ตามในส่วนของแพลตฟอร์มที่มีจำนวนผู้ใช้งานในอันดับต้นๆ ของโลกนั้น ทาง “เบธ แอน ลิม” ผู้บริหารระดับภูมิภาคของ Meta บอกว่าในช่วงครึ่งแรกของปี 69 เมตา ได้ลบโฆษณาหลอกลวงออกจาก Facebook และ Instagram ทั่วโลกไปแล้วกว่า 65 ล้านรายการ ซึ่งในจำนวนนี้ 94% ถูกตรวจพบในเชิงรุกก่อนที่จะมีผู้รายงานเข้ามา ขณะเดียวกันในปี 68 เมตา ได้สั่งปิดบัญชี Facebook และ Instagram รวม 10.9 ล้านบัญชี และบัญชีอื่นๆ อีก 6.8 ล้านบัญชี ที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมของศูนย์หลอกลวง (Scam Center)
“มิจฉาชีพทำงานเป็นเครือข่ายข้ามประเทศ โดยอาศัยช่องทางและกลไกจากหลายภาคส่วน จึงไม่มีบริษัทหรือรัฐบาลใดสามารถจัดการกับปัญหานี้ได้เพียงลำพัง การเชื่อมโยงแพลตฟอร์ม ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม หน่วยงานกำกับดูแล และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย ให้มาร่วมมือกันแก้ไขปัญหา จึง เป็นแนวทางรับมือภัยจากสแกมเมอร์ที่สำคัญ”
ทั้งนี้ในการประชุมครั้งนี้ได้มีการประกาศจัดตั้ง GASA Thailand Chapter อย่างเป็นทางการ โดยเป็นการรวมตัวขององค์กรต่าง ๆ ภายในประเทศเพื่อส่งเสริมความร่วมมือและการดำเนินงานร่วมกัน โดย GASA Thailand Chapter จะเชื่อมโยงกับเครือข่ายระดับโลกของ GASA เพื่อสนับสนุนความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และการสร้างความตระหนักรู้แก่สาธารณชน
“กชศร ใจแจ่ม” กรรมการผู้จัดการ บริษัท โกโกลุก ประเทศไทย บอกว่า GASA Thailand Chapter มุ่งยกระดับการรับมือกับปัญหาการหลอกลวงในประเทศไทย โดยให้ความสำคัญกับ 3 ด้านหลัก ได้แก่ การส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ ผ่านการประชุม การหารือแบบ Roundtable และโครงการความร่วมมือ เพื่อเชื่อมโยงองค์กรที่เกี่ยวข้องให้ร่วมกันหาแนวทางป้องกันไม่ให้กลโกงเข้าถึงผู้บริโภค การแลกเปลี่ยนข้อมูลที่นำไปใช้ได้จริง โดยนำผลการวิจัย รูปแบบและแนวโน้มของกลโกง รวมถึงบทเรียนจากประเทศต่าง ๆ มาใช้ประกอบการกำหนดแนวทางดำเนินงานและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับประเทศไทย และการสร้างความตระหนักรู้แก่สาธารณชน ผ่านความร่วมมือกับหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคและภาคประชาสังคม เพื่อให้ประชาชนรู้เท่าทันและสามารถหลีกเลี่ยงกลโกงได้
สุดท้ายแล้ว การรับมือกับปัญหาการหลอกลวงชองสแกมเมอร์ ต้องครอบคลุมมากกว่าการป้องกัน สิ่งสำคัญต้องการดำเนินการอย่างทันท่วงทีตั้งแต่เริ่มเกิดเหตุ ลดการตกเป็นเหยื่อซ้ำ พร้อมยกระดับการช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการหลอกลวง เพื่อสกัดมิจฉาชีพออนไลน์ไม่ให้สร้างความเสียยหาชต่อประชาชน และเศรษฐกิจได้ต่อไป
Cyber Daily
