สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) กระทรวงอุตสาหกรรม เดินหน้ายกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายสู่ความยั่งยืน จัดกิจกรรมลงพื้นที่ประชาสัมพันธ์ ครั้งที่ 3 จังหวัดกาญจนบุรี ภายใต้แนวคิดการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) แบบครบวงจร พร้อมจัดเวทีเสวนาครั้งสำคัญ “พลิกโฉมใบอ้อยสู่นวัตกรรมรักษ์โลก: ตอบโจทย์กติกาโลก ยกระดับเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างยั่งยืน” ดึงตัวแทนสหภาพยุโรป กลุ่มมิตรผล และนักวิจัยนวัตกรรมสิ่งทอ ร่วมเปิดโมเดลเปลี่ยนเศษวัสดุเหลือทิ้งในไร่อ้อยให้กลายเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจใหม่ ก่อนเปิดหีบฤดูการผลิตปี 2569/2570

บูรณาการนโยบายเชิงรุก: ขานรับมติ รมว. – ปลัดกระทรวงฯ – กอน. รับฤดูหีบ 69/70

นายใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย เปิดเผยว่า ทิศทางการบริหารจัดการอุตสาหกรรมในฤดูกาลนี้ เป็นไปตามข้อสั่งการและแนวนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมและปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ที่มุ่งเน้นการปฏิรูปทั้งห่วงโซ่อุปทานให้เติบโตอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและเกษตรกรมีรายได้มั่นคง

สำหรับความคืบหน้าโครงการช่วยเหลือเกษตรกรชาวไร่อ้อยตัดอ้อยสด ฤดูการผลิตปี 2568/2569 รัฐมนตรีและปลัดกระทรวงฯ ได้เร่งรัดติดตามงบกลางจากรัฐบาล วงเงินประมาณ 7,081 ล้านบาท จ่ายช่วยเหลืออัตรา 69 บาทต่อตันอ้อย และที่ประชุมคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (กอน.) กำลังเร่งจัดหาแหล่งเงินสมทบเพิ่มเติมอีก 51 บาทต่อตันอ้อยให้ครบถ้วน ขณะที่ฤดูการผลิตปี 2569/2570 กระทรวงอุตสาหกรรมและ กอน.ได้วางมาตรการรองรับอย่างชัดเจน :

  • คุมเข้มสัดส่วนอ้อยเผา : ปรับลดเพดานการรับอ้อยเผารายวันของโรงงานเหลือไม่เกิน 15% ต่อวัน เพื่อลดสัดส่วนอ้อยเผาตลอดฤดูหีบรวมทั้งประเทศให้ไม่เกิน 5% ต่อเนื่องจากฤดูการผลิตปีก่อนหน้าที่ทำได้ 3.8%
  • ยกระดับอ้อยสดสะอาด: ปรับปรุงระเบียบเกณฑ์คุณภาพอ้อยเพื่อเพิ่มค่าความหวาน C.C.S. สร้างความเป็นธรรมแก่เกษตรกรและโรงงานน้ำตาล
  • กลไกกองทุนฯ พึ่งพาตนเอง: ผลักดันให้กองทุนอ้อยและน้ำตาลทรายเข้ามาเป็นกลไกหลักในการสนับสนุนมาตรการตัดอ้อยสดระยะยาว เพื่อลดภาระงบประมาณแผ่นดินอย่างยั่งยืน

“จากการประชุมร่วมกับท่านรัฐมนตรีฯ และท่านปลัดกระทรวงฯ ในบอร์ด กอน. ทุกฝ่ายมีเจตนารมณ์ชัดเจนว่า การไม่เผาอ้อยไม่ใช่แค่การแก้ปัญหาฝุ่น PM 2.5 ชั่วคราว แต่เป็นทางรอดเดียวของอุตสาหกรรมน้ำตาลไทยในการส่งออก เพราะตลาดต่างประเทศเริ่มนำมาตรฐานคาร์บอนต่ำมาใช้เป็นเงื่อนไขทางการค้า ทางออกที่ยั่งยืนที่สุดคือการนำแนวคิด Circular Economy มาปฏิบัติจริง เปลี่ยนใบและยอดอ้อยที่เคยถูกมองว่าเป็นภาระให้กลายเป็นพลังงานและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง สร้างรายได้กระเป๋าที่สองให้ชาวไร่ได้อย่างแท้จริง” นายใบน้อยกล่าวปิดท้าย

เจาะลึก Circular Economy: ผสานกติกาโลก สู่ปฏิบัติการจริงของโรงงานและนวัตกรรมชุมชน

จากเวทีเสวนา “พลิกโฉมใบอ้อยสู่นวัตกรรมรักษ์โลกฯ” นำเสนอการหมุนเวียนทรัพยากร (Circular Economy) จากใบและยอดอ้อยซึ่งถือเป็นวัสดุเหลือจากการเก็บเกี่ยวอ้อยอย่างเป็นรูปธรรมใน 3 มิติสำคัญ:

1. กติกาโลกและการหมุนเวียนทรัพยากร (EU Sugarcane Circular Economy)

นายสาโรช ศรีใส ผู้จัดการโครงการ คณะผู้แทนสหภาพยุโรปประจำประเทศไทย อธิบายว่า สหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับกรอบเกษตรกรรมยั่งยืนและการหมุนเวียนชีวมวล (Biomass Residue) กลับมาสร้างประโยชน์สูงสุด ตลอดจนกฎระเบียบสินค้าปลอดการตัดไม้ทำลายป่า (EUDR) ที่ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) และการไม่เผาแปลงเกษตร (Stop Burning) การที่อุตสาหกรรมอ้อยไทยนำใบและเศษซากพืชกลับเข้าสู่ระบบหมุนเวียน ไม่ว่าจะเป็นการผลิตพลังงานชีวมวล ไบโอมีเทน หรือปุ๋ยอินทรีย์คืนสู่ดิน จะช่วยสร้างภาพลักษณ์ห่วงโซ่อุปทานสีเขียวที่โปร่งใส และสร้างแต้มต่อทางการค้าในตลาดยุโรปในระยะยาว

2. การปฏิบัติจริงของโรงงานน้ำตาล: โมเดล From Waste to Value Creation ของกลุ่มมิตรผล

นายวิรัตน์ ทวีปิยมาภรณ์ ผู้จัดการฝ่ายนโยบายอุตสาหกรรม กลุ่มมิตรผล ชี้ให้เห็นถึงการลงมือทำจริงในระดับอุตสาหกรรม โดยกลุ่มมิตรผลขับเคลื่อนนโยบาย Zero Waste อย่างเป็นรูปธรรม:

  • รับซื้อใบอ้อยอัดก้อน: รับซื้อใบอ้อยและเศษวัสดุทางการเกษตรจากเกษตรกร เพื่อลดการเผา สร้างรายเสริมให้แก่ชาวไร่อ้อย
  • แปลงใบอ้อยเป็นพลังงานชีวมวล: นำใบอ้อยและชานอ้อยเข้าสู่โรงไฟฟ้าชีวมวล (Biomass Power Plant) ผลิตกระแสไฟฟ้าและไอน้ำหมุนเวียนใช้ภายในโรงงานน้ำตาลและส่วนที่เหลือใช้ขายเข้าสู่ระบบของการไฟฟ้า
  • เพิ่มผลผลิตต่อไร่: เน้นช่วยเหลือชาวไร่อ้อยให้มีผลผลิตต่อไร่สูง เพื่อให้ชาวไร่อ้อยมีกำไรจากการทำอ้อยและสร้างความสามารถทางการแข่งขันในระยะยาว

3. พลิกโฉมใบอ้อยสู่นวัตกรรมแฟชั่นสิ่งทอมูลค่าสูง (High-Value Textile Innovation)

ผศ.ดร.ศรัณย์ จันทร์แก้ว อาจารย์ประจำสาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร (มทร.พระนคร) ได้เปิดเผยผลสำเร็จของงานวิจัยที่ได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และคว้ารางวัลเหรียญทองแดงระดับนานาชาติจากงาน Taiwan Innotech Expo 2024:

  • เทคโนโลยีสกัดเส้นใยออร์แกนิก: พัฒนากระบวนการหมักใบอ้อยสดด้วยน้ำหมักชีวภาพ (Bioextract) เป็นเวลา 4 เดือน ก่อนนำไปต้มลอกเยื่อด้วยสารละลายด่างเจือจาง โดยใบอ้อยสด 10 กิโลกรัม สามารถสกัดเป็นเส้นใยคุณภาพดีสำหรับงานสิ่งทอได้ถึง 1.5 กิโลกรัม
  • สร้างมูลค่าเพิ่มสู่ตลาดไลฟ์สไตล์รักษ์โลก: นำเส้นใยใบอ้อยเข้าสู่กระบวนการปั่นด้ายและทอมือ แปรรูปเป็นสินค้าแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ระดับพรีเมียม อาทิ เสื้อผ้า หมวก และกระเป๋า ภายใต้แบรนด์ “NATHA”
  • ยกระดับเศรษฐกิจฐานราก: ถ่ายทอดองค์ความรู้สู่กลุ่มวิสาหกิจชุมชน เพื่อสร้างอาชีพใหม่และสร้างรายได้เสริมให้แก่ครอบครัวชาวไร่อ้อยอย่างยั่งยืน

การลงพื้นที่ครั้งนี้จึงเป็นการยืนยันความพร้อมของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายไทย ที่ไม่เพียงแต่ปฏิบัติตามนโยบายสิ่งแวดล้อมอย่างเข้มงวดเท่านั้น แต่ยังสามารถผสานองค์ความรู้และเทคโนโลยีในการหมุนเวียนเศษวัสดุเหลือใช้อย่างใบอ้อย ให้เกิดประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง