หายใจลำบาก มีน้ำมูกมาก อาจเกิดจากริดสีดวงจมูก (Nasal Polyps) คือ มีก้อนเนื้อเยื่อที่เกิดจากการอักเสบจนบวมพองขึ้นมาจากเยื่อบุโพรงจมูกและไซนัส มีลักษณะนิ่ม มักเกิดขึ้นพร้อมกันทั้งสองข้าง ริดสีดวงจมูกแตกต่างจากไซนัสอักเสบติดเชื้อทั่วไป เพราะเป็นการอักเสบเชิงระบบ ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียเป็นครั้งคราว แต่เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมไวเกินปกติ ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง
อาการนี้ส่งผลต่อทางเดินหายใจทั้งระบบ เนื่องจากระบบทางเดินหายใจส่วนบน (โพรงจมูก/ไซนัส) และส่วนล่าง (หลอดลม/ปอด) เชื่อมโยงเป็นระบบเดียวกัน การอักเสบจึงมักเกิดร่วมกันทั้งระบบ ก้อนริดสีดวงบวม-ยุบ เป็นๆ หายๆ ขยายใหญ่ขึ้นหรือยุบลงได้ตามระดับการอักเสบ ปัจจัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพร่างกายของผู้ป่วย
สาเหตุที่ทำให้เกิดริดสีดวงจมูก คือ โรคภูมิแพ้ โดยเฉพาะกลุ่ม Central Compartment Allergic Diseases (CCAD) ที่ภูมิคุ้มกันไวต่อสิ่งกระตุ้น จนเกิดการอักเสบพองโตบริเวณศูนย์กลางโพรงจมูก
มีการสะสมของเชื้อโรค (Biofilms) เชื้อแบคทีเรียและเชื้อราสามารถรวมตัวสร้างเกราะป้องกัน ทนต่อยาฆ่าเชื้อ และปล่อยสารกระตุ้นให้โพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง มีโรคหอบหืด เกิดการอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจทั้งส่วนบนและล่างไปพร้อมกัน อยู่ในที่มีมลภาวะทางอากาศ เช่น ฝุ่น ควัน PM2.5 ที่เข้าไปทำลายเกราะป้องกันของเยื่อบุโพรงจมูกโดยตรง ทำให้สิ่งก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น
หากมีอาการติดต่อกันยาวนานเกิน 3 เดือน ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทาง นาสิกวิทยา และโรคภูมิแพ้ เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย อาการที่ต้องสังเกตคือ คัดแน่นจมูก หายใจไม่สะดวก ติดขัดเรื้อรัง มีน้ำมูกไหล หรือมีเสมหะไหลลงคออยู่ตลอดเวลา ปวดตึงบริเวณใบหน้า โหนกแก้ม หรือหน้าผาก การได้กลิ่นลดลง หรือได้กลิ่นผิดเพี้ยนไป (พบได้บ่อยและชัดเจนกว่าไซนัสอักเสบทั่วไป) มีอาการของโรคหอบหืดร่วมด้วย (พบสูงถึง 40–65% ในผู้ป่วยกลุ่มนี้)
การปล่อยให้โพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง ไม่เพียงแต่ทำให้รำคาญใจ แต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาว อาทิ กระตุ้นให้โรคหอบหืดกำเริบ สารเคมีอักเสบที่ไหลลงคอจะไปกระตุ้นหลอดลม ทำให้หอบหืดควบคุมยาก ปอดติดเชื้อง่าย และต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลบ่อยขึ้น
เสี่ยงต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) การแน่นจมูกเรื้อรังทำให้นอนหลับไม่สนิท ร่างกายขาดออกซิเจนยามค่ำคืน เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง
สูญเสียการได้กลิ่นอย่างถาวร: หากเซลล์ประสาทรับกลิ่นอักเสบนานจนเสื่อมสภาพ อาจไม่สามารถฟื้นฟูกลับมาได้เต็มร้อย ส่งผลต่อความปลอดภัยในชีวิต (ไม่ได้กลิ่นแก๊สรั่ว ควันไฟ หรืออาหารบูด) และอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าจากการสูญเสียมิติการรับรู้ การเจ็บป่วยทำให้เกิดความเพลียเรื้อรัง ขาดความมั่นใจ และประสิทธิภาพการทำงานลดลง
เมื่อมารับการตรวจที่โรงพยาบาล แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก จะประเมินด้วยการส่องกล้องตรวจโพรงจมูก (Nasal Endoscopy): ใช้กล้องขนาดเล็กส่องตรวจภายในเพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และลักษณะของก้อนริดสีดวงจมูกอย่างชัดเจน หรือการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan): ในกรณีที่จำเป็นต้องประเมินขอบเขตการอักเสบในโพรงไซนัสทุกตำแหน่ง ตรวจเช็กโครงสร้างกระดูกจมูก และใช้สำหรับวางแผนการผ่าตัด การรักษาทำร่วมกันทั้งการใช้ยาและการผ่าตัด ตั้งแต่การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ขั้นตอนสำคัญที่ช่วยชะล้างมูกเหนียว สารก่อภูมิแพ้ และสารอักเสบออกจากโพรงจมูก
ใช้ยาพ่นสเตียรอยด์ทางจมูก ลดการอักเสบ ช่วยให้ก้อนริดสีดวงยุบตัวลง และลดอาการน้ำมูกไหลลงคอ กรณีที่ยาไม่สามารถควบคุมอาการได้ แพทย์จะผ่าตัดนำก้อนริดสีดวงออก พร้อมปรับขยายช่องเปิดไซนัสให้เชื่อมถึงกัน เพื่อให้การระบายสิ่งสกปรกดีขึ้น
(ขอขอบคุณข้อมูลจาก เวบไซด์โรงพยาบาลวิมุต)



