หายใจลำบาก มีน้ำมูกมาก อาจเกิดจากริดสีดวงจมูก (Nasal Polyps)  คือ มีก้อนเนื้อเยื่อที่เกิดจากการอักเสบจนบวมพองขึ้นมาจากเยื่อบุโพรงจมูกและไซนัส มีลักษณะนิ่ม มักเกิดขึ้นพร้อมกันทั้งสองข้าง  ริดสีดวงจมูกแตกต่างจากไซนัสอักเสบติดเชื้อทั่วไป เพราะเป็นการอักเสบเชิงระบบ  ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียเป็นครั้งคราว แต่เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมไวเกินปกติ ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง

อาการนี้ส่งผลต่อทางเดินหายใจทั้งระบบ เนื่องจากระบบทางเดินหายใจส่วนบน (โพรงจมูก/ไซนัส) และส่วนล่าง (หลอดลม/ปอด) เชื่อมโยงเป็นระบบเดียวกัน การอักเสบจึงมักเกิดร่วมกันทั้งระบบ  ก้อนริดสีดวงบวม-ยุบ เป็นๆ หายๆ ขยายใหญ่ขึ้นหรือยุบลงได้ตามระดับการอักเสบ ปัจจัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพร่างกายของผู้ป่วย

สาเหตุที่ทำให้เกิดริดสีดวงจมูก คือ โรคภูมิแพ้  โดยเฉพาะกลุ่ม Central Compartment Allergic Diseases (CCAD) ที่ภูมิคุ้มกันไวต่อสิ่งกระตุ้น จนเกิดการอักเสบพองโตบริเวณศูนย์กลางโพรงจมูก

 มีการสะสมของเชื้อโรค (Biofilms)  เชื้อแบคทีเรียและเชื้อราสามารถรวมตัวสร้างเกราะป้องกัน ทนต่อยาฆ่าเชื้อ และปล่อยสารกระตุ้นให้โพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง  มีโรคหอบหืด  เกิดการอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจทั้งส่วนบนและล่างไปพร้อมกัน อยู่ในที่มีมลภาวะทางอากาศ  เช่น ฝุ่น ควัน PM2.5 ที่เข้าไปทำลายเกราะป้องกันของเยื่อบุโพรงจมูกโดยตรง ทำให้สิ่งก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น

หากมีอาการติดต่อกันยาวนานเกิน 3 เดือน ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทาง นาสิกวิทยา และโรคภูมิแพ้ เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย อาการที่ต้องสังเกตคือ   คัดแน่นจมูก หายใจไม่สะดวก ติดขัดเรื้อรัง  มีน้ำมูกไหล หรือมีเสมหะไหลลงคออยู่ตลอดเวลา  ปวดตึงบริเวณใบหน้า โหนกแก้ม หรือหน้าผาก การได้กลิ่นลดลง หรือได้กลิ่นผิดเพี้ยนไป (พบได้บ่อยและชัดเจนกว่าไซนัสอักเสบทั่วไป)  มีอาการของโรคหอบหืดร่วมด้วย (พบสูงถึง 40–65% ในผู้ป่วยกลุ่มนี้)

การปล่อยให้โพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง ไม่เพียงแต่ทำให้รำคาญใจ แต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาว อาทิ กระตุ้นให้โรคหอบหืดกำเริบ  สารเคมีอักเสบที่ไหลลงคอจะไปกระตุ้นหลอดลม ทำให้หอบหืดควบคุมยาก ปอดติดเชื้อง่าย และต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลบ่อยขึ้น

เสี่ยงต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) การแน่นจมูกเรื้อรังทำให้นอนหลับไม่สนิท ร่างกายขาดออกซิเจนยามค่ำคืน เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง

 สูญเสียการได้กลิ่นอย่างถาวร: หากเซลล์ประสาทรับกลิ่นอักเสบนานจนเสื่อมสภาพ อาจไม่สามารถฟื้นฟูกลับมาได้เต็มร้อย ส่งผลต่อความปลอดภัยในชีวิต (ไม่ได้กลิ่นแก๊สรั่ว ควันไฟ หรืออาหารบูด) และอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าจากการสูญเสียมิติการรับรู้  การเจ็บป่วยทำให้เกิดความเพลียเรื้อรัง ขาดความมั่นใจ และประสิทธิภาพการทำงานลดลง

เมื่อมารับการตรวจที่โรงพยาบาล แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก จะประเมินด้วยการส่องกล้องตรวจโพรงจมูก (Nasal Endoscopy): ใช้กล้องขนาดเล็กส่องตรวจภายในเพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และลักษณะของก้อนริดสีดวงจมูกอย่างชัดเจน หรือการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan): ในกรณีที่จำเป็นต้องประเมินขอบเขตการอักเสบในโพรงไซนัสทุกตำแหน่ง ตรวจเช็กโครงสร้างกระดูกจมูก และใช้สำหรับวางแผนการผ่าตัด  การรักษาทำร่วมกันทั้งการใช้ยาและการผ่าตัด  ตั้งแต่การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ขั้นตอนสำคัญที่ช่วยชะล้างมูกเหนียว สารก่อภูมิแพ้ และสารอักเสบออกจากโพรงจมูก

ใช้ยาพ่นสเตียรอยด์ทางจมูก ลดการอักเสบ ช่วยให้ก้อนริดสีดวงยุบตัวลง และลดอาการน้ำมูกไหลลงคอ  กรณีที่ยาไม่สามารถควบคุมอาการได้ แพทย์จะผ่าตัดนำก้อนริดสีดวงออก พร้อมปรับขยายช่องเปิดไซนัสให้เชื่อมถึงกัน เพื่อให้การระบายสิ่งสกปรกดีขึ้น  

(ขอขอบคุณข้อมูลจาก เวบไซด์โรงพยาบาลวิมุต)