สำนักข่าวซินหัวรายงานจากกรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 16 พ.ย. ว่าจีนและไทยเดินหน้าขยายความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ตั้งแต่การพัฒนากล้องโทรทรรศน์วิทยุ การส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร ไปจนถึงการจัดหลักสูตรทางวิชาการร่วมกัน สะท้อนการยกระดับความสัมพันธ์จากการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ไปสู่การดำเนินโครงการที่เป็นรูปธรรม ซึ่งช่วยเสริมสร้างศักยภาพทางวิทยาศาสตร์ของทั้งสองประเทศและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมื่อเดือน พ.ค. 2568 สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ของไทย ร่วมกับหน่วยงานพันธมิตรจากจีน เปิดตัวกล้องโทรทรรศน์วิทยุระบบวีกอส (VGOS) แห่งแรกของไทย ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 13 เมตร ตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ โดยได้รับการสนับสนุนจากหอดูดาวเซี่ยงไฮ้ ภายใต้สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน (CAS)
โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายสนับสนุนการศึกษาวิจัยด้านภูมิมาตรศาสตร์ การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก และการเชื่อมโยงเครือข่ายการสังเกตการณ์ทางวิทยาศาสตร์ในระดับนานาชาติ
คุณศรัณย์ โปษยะจินดา ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติในขณะนั้น กล่าวว่า กล้องโทรทรรศน์วิทยุระบบวีกอสเป็นสัญลักษณ์ของความร่วมมืออันแน่นแฟ้นระหว่างไทยกับจีน พร้อมเปิดเผยว่า ไทยกำลังพัฒนากล้องโทรทรรศน์วิทยุระบบเดียวกันอีกหนึ่งแห่ง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 13 เมตร ในจังหวัดนครศรีธรรมราช เพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านการสังเกตการณ์ และเชื่อมต่อกับเครือข่ายวีกอสทั่วโลก
ด้านคุณวิภู รุโจปการ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติคนปัจจุบัน กล่าวว่า ความร่วมมือด้านอวกาศระหว่างไทยกับจีนมีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ขณะที่ความร่วมมือในอุตสาหกรรมอวกาศเชิงพาณิชย์ก็ขยายตัวอย่างต่อเนื่องเช่นกัน
อีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 25 ส.ค. 2569 หลังจรวดขนส่งลองมาร์ช-6ซี ทะยานขึ้นจากศูนย์ปล่อยดาวเทียมไท่หยวน ในมณฑลซานซี ทางตอนเหนือของจีน เพื่อนำส่งดาวเทียม 7 ดวงขึ้นสู่วงโคจร โดยหนึ่งในนั้นเป็นดาวเทียมที่พัฒนาขึ้นเพื่อประเทศไทย
ดาวเทียมจิสด้า คิวบ์แซต วัน (GISTDA Cube Sat 1) ผลิตโดยกาแล็กซีสเปซ (GalaxySpace) บริษัทเทคโนโลยีอวกาศเชิงพาณิชย์ของจีน
มีภารกิจรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ที่ดิน ภาคการเกษตร และสภาพแวดล้อมทางนิเวศ เพื่อนำส่งให้สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) ของไทยใช้ประโยชน์ นอกจากนี้ ยังเปิดโอกาสให้กลุ่มมหาวิทยาลัยไทยมีส่วนร่วมในการศึกษาด้านการออกแบบดาวเทียม การรวบรวมตัวชี้วัดและข้อมูลจากระยะไกล ตลอดจนเทคโนโลยีการสำรวจระยะไกล
นอกเหนือจากการพัฒนาเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานด้านอวกาศแล้ว การสร้างบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญยังเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของความร่วมมือระหว่างไทยกับจีน
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ศูนย์ภูมิสารสนเทศสิรินธร ซึ่งจัดตั้งขึ้นจากความร่วมมือระหว่างสำนักงานฯ มหาวิทยาลัยบูรพาของไทย และมหาวิทยาลัยอู่ฮั่นของจีน โดยเปิดหลักสูตรปริญญาโทแบบสองปริญญาด้านภูมิสารสนเทศศาสตร์ ระยะเวลา 2 ปี นักศึกษาจะเรียนในประเทศไทยในปีแรก ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อและทำวิจัยที่มหาวิทยาลัยอู่ฮั่นในปีที่สอง
นับตั้งแต่ก่อตั้ง ศูนย์แห่งนี้ได้ผลิตบุคลากรจากประเทศไทยและประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ในสาขาการสำรวจระยะไกล ระบบนำทางด้วยดาวเทียม และข้อมูลขนาดใหญ่เชิงพื้นที่ โดยผู้สำเร็จการศึกษาหลายคนได้ทำงานเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิค และนักวิจัย พร้อมนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในหลากหลายสาขา ทั้งการจัดการภัยพิบัติ การวางผังเมือง และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ความร่วมมือเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า ความสัมพันธ์ด้านอวกาศระหว่างไทยกับจีนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีหรือการส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการพัฒนาองค์ความรู้ การสร้างบุคลากร และการต่อยอดงานวิจัย ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสำหรับการพัฒนาอุตสาหกรรมอวกาศ และการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีอวกาศในอนาคต.
เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ
ข้อมูล-ภาพ : XINHUA



