นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ ชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา (Agreement on Reciprocal Trade: ART) ยืนยันการเจรจามีเป้าหมายสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และสร้างโอกาสทางการค้าให้ผู้ประกอบการไทย โดยการเปิดตลาดเป็นไปตามกรอบ รายการสินค้า และเงื่อนไขที่ทั้งสองฝ่ายเจรจาตกลงกัน ไม่ใช่การเปิดเสรีโดยปราศจากหลักเกณฑ์ พร้อมคำนึงถึงผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้ผลิต และผู้ประกอบการภายในประเทศ
สำหรับกรอบการเจรจา ART มีการดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 โดยรัฐบาลในขณะนั้นได้เจรจาจนได้ข้อสรุปในระดับกรอบความร่วมมือ (Framework Agreement) ซึ่งเป็นที่มาของอัตราภาษีที่ไทยได้รับในระดับ 19% และมีการประกาศสาระสำคัญผ่าน Joint Statement ต่อสาธารณชนเมื่อเดือนตุลาคม 2568 ในสมัยรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล 1 ก่อนที่การเจรจาจะดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงการได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของ ART เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา
การเปิดตลาดสินค้าตามกรอบความตกลงมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มทางเลือกให้แก่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทย ทั้งในด้านสินค้า วัตถุดิบ และปัจจัยการผลิต โดยเฉพาะสินค้าที่ประเทศไทยไม่ได้ผลิตเอง หรือผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการภายในประเทศ ซึ่งจะช่วยเพิ่มการแข่งขัน ลดต้นทุน และเพิ่มโอกาสให้ภาคธุรกิจไทยสามารถแข่งขันได้ดียิ่งขึ้น
ทั้งนี้ การเปิดตลาดไม่ได้หมายความว่าสินค้าจากสหรัฐฯ จะเข้ามาแทนที่สินค้าของไทยทั้งหมด แต่เป็นการเพิ่มโอกาสให้สินค้าสามารถแข่งขันกันภายใต้กลไกตลาด โดยผู้บริโภคและผู้ประกอบการเป็นผู้ตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าที่เหมาะสมกับความต้องการและต้นทุนของตนเอง
ขณะเดียวกัน สินค้าเกษตรและสินค้าอ่อนไหวที่อาจส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตภายในประเทศ จะต้องได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยมีการกำหนดเงื่อนไขและมาตรการกำกับดูแลตามที่ตกลงกัน เช่น การกำหนดโควตานำเข้าและมาตรการควบคุมที่เหมาะสม เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการเปิดตลาดกับการดูแลผู้ผลิตภายในประเทศ
เหตุผลสำคัญที่ประเทศไทยต้องเดินหน้าเจรจา คือการรักษาตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยในปี 2568 ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2.37 ล้านล้านบาท และมีการประเมินว่าการส่งออกไปยังตลาดดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการจ้างงานของคนไทยประมาณ 1.25 ล้านคน
การรักษาตลาดที่มีศักยภาพสูงเช่นนี้จึงมีความสำคัญต่อทั้งผู้ส่งออก ผู้ประกอบการ SMEs ภาคอุตสาหกรรม เกษตรกร และแรงงานไทย หากประเทศไทยไม่สามารถรักษาความสามารถในการแข่งขันได้ ก็อาจเปิดโอกาสให้ประเทศคู่แข่ง โดยเฉพาะประเทศเพื่อนบ้าน เข้ามาแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดและโอกาสทางการค้าของไทย
นอกจากนี้ ภายใต้กรอบความร่วมมือที่ทั้งสองฝ่ายได้เจรจาและตกลงกันไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 ยังครอบคลุมการนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ รวมถึงการซื้อสินค้าและบริการด้านพลังงานและอากาศยาน โดยเป็นกรอบความร่วมมือที่กำหนดไว้ตั้งแต่การเจรจาในระยะแรก
ที่ผ่านมา ประเทศไทยมีดุลการค้าเกินดุลกับสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงที่เริ่มการเจรจาในปี 2568 ไทยมีมูลค่าดุลการค้าเกินดุลอยู่ในอันดับที่ 11 ของประเทศคู่ค้าสหรัฐฯ ก่อนขยับขึ้นมาอยู่ในอันดับที่ 7 ในช่วงรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล 1 และข้อมูลครึ่งแรกของปี 2569 ขยับมาอยู่ในอันดับที่ 5
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนถึงความสำคัญของตลาดสหรัฐฯ ต่อเศรษฐกิจไทย และความจำเป็นที่ประเทศไทยต้องรักษาความสามารถในการแข่งขัน เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยยังสามารถเข้าถึงตลาดที่มีประชากรกว่า 300 ล้านคน และมีกำลังซื้อสูงได้อย่างต่อเนื่อง แม้จะมีการดำเนินการตามกรอบความตกลง ART แต่ไทยยังมีโอกาสรักษาตลาดสหรัฐฯ ได้ต่อไป หากผู้ประกอบการไทยสามารถแข่งขันและขยายการส่งออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สำหรับการได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของ ART ยังไม่ใช่ขั้นตอนสุดท้ายของการดำเนินการ โดยประเทศไทยยังต้องผ่านกระบวนการภายในประเทศที่เกี่ยวข้อง ทั้งการตรวจสอบและขัดเกลารายละเอียดทางกฎหมาย การรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การสร้างความเข้าใจแก่ประชาชน ตลอดจนกระบวนการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี คณะกรรมาธิการ และรัฐสภาตามขั้นตอนและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการปรับปรุงกฎระเบียบที่จำเป็นก่อนความตกลงจะมีผลใช้บังคับ
กระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่า การเจรจา ART เป็นการดำเนินนโยบายเพื่อรักษาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว โดยมุ่งรักษาตลาดส่งออกสำคัญ เพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย และเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ควบคู่กับการดูแลเกษตรกร ผู้ผลิต และประชาชนภายในประเทศ เพื่อให้ประเทศไทยสามารถใช้ประโยชน์จากความตกลงทางการค้าได้อย่างสมดุลและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อเศรษฐกิจไทย



