กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.) โดย สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) พร้อมด้วยกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ลงพื้นที่จังหวัดเชียงราย เพื่อติดตามและขับเคลื่อนการนำวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมมาแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ ทั้งปัญหาการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย และการจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรด้วยนวัตกรรมไบโอชาร์ (Biochar) เพื่อแก้ไขปัญหาการเผาและลดฝุ่น PM2.5

การลงพื้นที่ครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการนำองค์ความรู้และนวัตกรรมจากระบบวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) มาตอบโจทย์ปัญหาเชิงพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม โดยในส่วนของการแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำ ได้มีการนำเสนอเทคโนโลยี M-Sense ชุดตรวจวัดสารหนูและโลหะหนักในน้ำภาคสนาม ซึ่งพัฒนาโดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. สามารถตรวจคัดกรองเบื้องต้นได้ภายใน 3–5 นาที สนับสนุนการเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์คุณภาพน้ำ รวมถึงการวางแนวทางจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในระยะยาว

ขณะเดียวกัน อีกหนึ่งผลงานสำคัญคือการขับเคลื่อนนวัตกรรมไบโอชาร์ โดยกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.) ให้การสนับสนุนแก่สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เพื่อพัฒนางานวิจัย ซึ่งได้จัดงาน “มหกรรมนวัตกรรมไบโอชาร์และเกษตรกรสู้ควัน เทคโนโลยีบำรุงดิน ลดการเผา และลดฝุ่น PM2.5 ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” นำเสนอ 21 นวัตกรรมที่เปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่า โดยมีการนำงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในพื้นที่เกษตรแล้วกว่า 80,000 ไร่ ครอบคลุมเกษตรกรกว่า 4,500 ราย ใน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน พร้อมลงนามหนังสือแสดงเจตจำนงความร่วมมือ (LOI) จำนวน 8 ฉบับ เพื่อเชื่อมโยงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และตลาดข้าวคลีนแอร์ ต่อยอดการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยสู่ภาคเกษตรและชุมชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างทางเลือกให้เกษตรกรในการจัดการเศษวัสดุโดยไม่ต้องเผา ลดปัญหาฝุ่น PM2.5 และเพิ่มมูลค่าทรัพยากรทางการเกษตร สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนภารกิจจังหวัดเชียงรายในครั้งนี้ จึงเป็นตัวอย่างของการบูรณาการความร่วมมือในระบบ ววน. ที่นำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาเป็นเครื่องมือแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ ทั้งการจัดการทรัพยากรน้ำและมลพิษสิ่งแวดล้อม การลดการเผาในภาคเกษตร และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรในชุมชน สกสว. พร้อมร่วมขับเคลื่อนระบบ ววน. ให้เกิดการเชื่อมโยงตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ผลักดันให้งานวิจัยไม่หยุดอยู่เพียงองค์ความรู้หรือผลงานในห้องปฏิบัติการ แต่สามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง และเป็นพลังสำคัญในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน



