นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยถึงกรณีกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ โดยสำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) เผยแพร่กฎระเบียบชั่วคราว (Interim Final Rule) เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เพื่อควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงและป้องกันการหลีกเลี่ยงข้อจำกัดผ่านการใช้กำลังประมวลผลของ Data Center ในประเทศที่สาม โดยระบุว่าปัจจุบันกฎระเบียบดังกล่าวยังไม่ได้ประกาศใน Federal Register จึงยังไม่มีผลบังคับใช้ในทันที (คาดว่าจะมีผลเมื่อประกาศลงใน Federal Register อย่างเป็นทางการ)
สาระสำคัญของกฎ
- กลุ่มประเทศเป้าหมาย: กำหนดให้การส่งออกและการโอนชิปประมวลผลขั้นสูง (Advanced AI Chips) ไปยัง 5 ประเทศ ได้แก่ ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และบราซิล ต้องยื่นขอใบอนุญาตจาก BIS โดยพิจารณาเป็นรายกรณี (ไม่ใช่คำสั่งห้ามนำเข้า)
- ประเภทสินค้าที่ควบคุม: มุ่งเน้นเฉพาะชิปประมวลผลขั้นสูงที่ใช้ใน Data Center, AI Server และระบบประมวลผลสมรรถนะสูง เป็นหลัก ไม่ครอบคลุมชิปทั่วไป ที่ใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือเครื่องจักรกล
- ข้อยกเว้น: ธุรกรรมของบริษัทที่มีสำนักงานใหญ่หรือบริษัทแม่ในสหรัฐฯ จะได้รับข้อยกเว้นและไม่ได้รับผลกระทบ แต่การลงทุนของผู้ประกอบการที่ไม่ใช่สัญชาติสหรัฐฯ จะเผชิญกับเกณฑ์ตรวจสอบที่เข้มงวดมากขึ้น
3 ประเด็นเฝ้าระวัง
- ด้านการค้า: อาจส่งผลต่อความต่อเนื่องในการเข้าถึงและการนำเข้าชิปประมวลผลขั้นสูงสำหรับผู้ประกอบการในประเทศ (ทั้งนี้ ข้อมูลเบื้องต้นจากกระทรวงพาณิชย์พบว่าไทยมีการนำเข้าชิปกลุ่มดังกล่าวจากสหรัฐฯ ในสัดส่วนราว 0.7% ของการนำเข้าชิปทั้งหมด)
- ด้านการลงทุน: อาจกระทบต่อแผนการตัดสินใจลงทุนและการขยายธุรกิจ Data Center รวมถึงอุตสาหกรรม AI ในประเทศไทย
- ด้านผู้ประกอบการ: บริษัทที่เกี่ยวข้องต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขการขออนุญาตและระบบตรวจสอบลูกค้า (Due Diligence) ซึ่งอาจทำให้เกิดต้นทุนแฝงและระยะเวลาดำเนินการที่เพิ่มขึ้น
แนวทางรับมือ
- เร่งเจรจาสร้างความชัดเจน: ประสานงานกับหน่วยงานของสหรัฐฯ เพื่อสอบถามหลักเกณฑ์การขอใบอนุญาต ข้อยกเว้น และรายการสินค้าที่เข้าข่ายอย่างละเอียด เพื่อนำมาประเมินผลกระทบต่อโครงการลงทุนจริงในไทย
- ป้องกันการสวมสิทธิ์และสร้างความเชื่อมั่น: บูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและตรวจสอบบริษัทที่มีความเสี่ยง ป้องกันไม่ให้ไทยถูกใช้เป็นทางผ่านหรือช่องทางหลบเลี่ยงมาตรการควบคุมการส่งออกไปยังประเทศที่สาม
- ดูแลภาคธุรกิจระยะยาว: ให้ข้อมูลและคำแนะนำแก่ผู้ประกอบการไทยที่อาจได้รับผลกระทบ พร้อมยกระดับระบบกำกับดูแลสินค้าเทคโนโลยีควบคู่กับการรักษาขีดความสามารถในการดึงดูดการลงทุนอุตสาหกรรมดิจิทัลและ AI ของประเทศ



