เมื่อเวลา 11.00 น. วันที่ 19 พ.ย. 69 ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ที่มีนายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 2 ทำหน้าที่ประธานการประชุม พิจารณาวาระกระทู้ถามสดด้วยวาจา ของนายสุธีระพงษ์ วันไชยธนวงศ์ สส.เชียงราย พรรคกล้าธรรม (กธ.) สอบถามนายกรัฐมนตรี เรื่อง แนวทางการให้ประเทศเพื่อนบ้านแก้ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำกก และแม่น้ำโขง จ.เชียงราย ที่ได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองของประเทศเพื่อนบ้าน ว่า ขอเรียกร้องรัฐบาลเร่งแก้ไขวิกฤติสารปนเปื้อนใน 4 แม่น้ำ ซึ่งได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่ รวมถึงเร่งจัดการต้นเหตุ จัดหาแหล่งน้ำสะอาด และฟื้นฟูคุณภาพน้ำให้ประชาชนสามารถใช้อุปโภคบริโภคได้อย่างปลอดภัย

นายสุธีระพงษ์ กล่าวว่า ปัจจุบันพบการทำเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้านมากกว่า 20 แห่ง และยังดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารเคมีและโลหะหนักในแหล่งน้ำธรรมชาติ กระทบต่อการเกษตร ประมง และการผลิตน้ำประปา โดยเฉพาะแม่น้ำกก ซึ่งเป็นแหล่งน้ำดิบที่หล่อเลี้ยงประชาชนกว่า 1 ล้านคน รวมถึงพบความผิดปกติของสัตว์น้ำ ทั้งขนาดตัวที่เล็กลงและมีบาดแผลผิดปกติ ขณะเดียวกัน ผลกระทบยังลุกลามถึงภาคเกษตรกรรม โดยเกษตรกรในอำเภอแม่จันได้รับผลกระทบจากการรับซื้อข้าวที่ถูกกดราคาเหลือเพียงกิโลกรัมละ 7 บาท จากความกังวลเรื่องสารปนเปื้อน ทั้งที่ผลตรวจสอบยังไม่ออกอย่างเป็นทางการ ส่วนเกษตรกรริมแม่น้ำโขงใน อ.เชียงของ ยังเสี่ยงถูกปฏิเสธการรับซื้อผลผลิตจากข้อกังวลเรื่องสารหนูในดิน นอกจากนี้ ยังพบผลตรวจน้ำบาดาลในบ้านแก่น ต.ห้วยซ้อ อ.เชียงของ มีค่าสารหนูสูงเกินมาตรฐานถึง 40 เท่า จนต้องแจ้งเตือนประชาชนงดดื่มและหลีกเลี่ยงการนำไปประกอบอาหาร สะท้อนให้เห็นว่าวิกฤติดังกล่าวส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในชีวิตประจำวันของประชาชนอย่างรุนแรง

นายสุธีระพงษ์ ได้ตั้งคำถามต่อรัฐบาล 3 ประเด็น ได้แก่ 1. จะมีมาตรการประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างไร เพื่อหยุดยั้งหรือระงับการทำเหมืองแร่บริเวณต้นน้ำที่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย 2. จะจัดหาแหล่งน้ำสะอาดสำรองสำหรับการอุปโภคบริโภคและการเกษตรให้ประชาชนครอบคลุมทุกพื้นที่ได้อย่างไร และจะดำเนินการภายในระยะเวลาเท่าใด 3. จะมีมาตรการฟื้นฟูคุณภาพน้ำทั้งน้ำผิวดิน น้ำใต้ดิน และระบบประปาอย่างไร เพื่อควบคุมสารปนเปื้อนให้อยู่ในระดับปลอดภัยตามมาตรฐาน

ด้านนายสุชาติ ชมกลิ่น รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้รับมอบหมายจากนายกรัฐมนตรี ให้ตอบกระทู้ ชี้แจงว่า รัฐบาลแบ่งการดำเนินงานเป็น 2 ด้าน ทั้งการประสานความร่วมมือระหว่างประเทศและการแก้ไขปัญหาภายในประเทศ โดยด้านการต่างประเทศ นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ จะเป็นผู้ประสานงานกับฝ่ายเมียนมาและรัฐฉาน พร้อมเตรียมจัดประชุมคณะกรรมการปฏิบัติการร่วม ระหว่างวันที่ 25-26 พ.ย.นี้ โดยฝ่ายไทยจะขอเข้าตรวจสอบพื้นที่และหารือการตั้งจุดตรวจวัด รวมถึงจุดดักตะกอนบริเวณฝั่งเหมือง เพื่อป้องกันสารปนเปื้อนไหลลงสู่แหล่งน้ำ

นายสุชาติ กล่าวต่อว่า ส่วนการแก้ไขปัญหาภายในประเทศ ทส.เตรียมประกาศพื้นที่ควบคุมมลพิษบริเวณแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก เพื่อให้สามารถดำเนินมาตรการแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมสั่งการให้กรมควบคุมมลพิษติดตามตรวจวัดคุณภาพน้ำ เดือนละ 2 ครั้ง และรายงานผลต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ข้อมูลที่ชัดเจนแก่ประชาชนเกี่ยวกับความปลอดภัยในการบริโภคสัตว์น้ำ ขณะที่การจัดหาแหล่งน้ำสะอาดสำรอง กรมทรัพยากรน้ำบาดาลเตรียมรถเจาะบ่อบาดาลและแผนดำเนินการเบื้องต้นประมาณ 10 จุด พร้อมสำรวจแหล่งน้ำบาดาลขนาดใหญ่เพิ่มเติม เพื่อช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่เสี่ยง รวมถึงประสาน สส.ในพื้นที่รับทราบความต้องการของประชาชน และสนับสนุนงบประมาณจัดหาแหล่งน้ำเพิ่มเติมผ่านหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มอบหมายกรมพัฒนาที่ดินลงพื้นที่ตรวจสอบสารตกค้างในดิน ขณะที่ ทส. ได้ประสานกระทรวงสาธารณสุขให้หน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เร่งสร้างความเข้าใจและให้คำแนะนำแก่ประชาชนที่มีความเสี่ยงจากการสัมผัสสารปนเปื้อน

นายสุชาติ ยืนยันว่า นายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับปัญหามลพิษข้ามแดนและสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำจังหวัดเชียงราย โดยรัฐบาลกำลังบูรณาการหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเร่งแก้ไขปัญหา พร้อมเตรียมเสนอร่างพระราชบัญญัติสิ่งแวดล้อมต่อสภาผู้แทนราษฎร เพื่อเพิ่มอำนาจให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการบังคับใช้กฎหมายและจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ทั้งนี้ นายสุธีระพงษ์  กล่าวย้ำว่า ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำทั้ง 4 สาย ไม่ใช่เพียงเรื่องสิ่งแวดล้อม แต่เป็นวิกฤติที่กระทบต่อสุขภาพ รายได้ และความมั่นคงในการดำรงชีวิตของประชาชน จึงขอให้รัฐบาลเร่งดำเนินการอย่างจริงจัง โดยเฉพาะการจัดการต้นเหตุจากเหมืองข้ามแดน ควบคู่กับการจัดหาแหล่งน้ำสะอาดและฟื้นฟูคุณภาพน้ำ เพื่อคืนความปลอดภัยและความเชื่อมั่นให้กับประชาชน จ.เชียงราย โดยเร็ว.