กรมควบคุมโรคเตือนโรค-ภัยสุขภาพพบมากหน้าฝน

ประเทศไทยยังคงอยู่ในช่วงฤดูฝน หลายพื้นที่ประสบปัญหาน้ำท่วม พูดกันในแง่ของสุขภาพ ล่าสุด พญ.จุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ โฆษกกรมควบคุมโรค และนพ.วีรวัฒน์ มโนสุทธิ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ โฆษกกรมควบคุมโรค ร่วมกันการแถลงถึงโรคและภัยสุขภาพ ซึ่งมีหลายโรค อาทิ โรคติดเชื้อไวรัส RSV ปี 2568 พบผู้ป่วย 1,556 ราย ไม่มีรายงานผู้เสียชีวิต กลุ่มอายุที่พบผู้ป่วยมากที่สุด คือ กลุ่มอายุ 0-4 ปี แนวโน้มผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นและสูงกว่าปี 2567 ปัจจุบันกำลังเข้าสู่ช่วงฤดูกาลระบาดของเชื้อไวรัส RSV ทั้งนี้ เป็นเชื้อระบบทางเดินหายใจ ติดเชื้อได้ในทุกกลุ่มอายุ แต่อาการจะรุนแรงในเด็กเล็ก เด็กที่คลอดก่อนกำหนด และผู้สูงอายุมากกว่า 65 ปี รวมถึงผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เชื้อนี้มีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานหลายชั่วโมง ระยะฟักตัว 2-8 วัน การรักษาตามอาการ ยังไม่มียาต้านไวรัสที่จำเพาะ

คำแนะนำควรสวมหน้ากากอนามัย ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่และน้ำ หรือเจลแอลกอฮอล์ หากป่วยควรหยุดพักรักษาตัวจนกว่าจะหายเป็นปกติ 7 กลุ่มเสี่ยง เข้ารับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายที่สถานพยาบาลของรัฐ และสถานพยาบาลเอกชนที่ร่วมโครงการ ในช่วงเดือน พ.ค.–ส.ค. 2568

โรคไข้เลือดออก ปี 2568 ป่วย 30,792 ราย ผู้เสียชีวิต 29 ราย ตอนนี้พบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเฉพาะภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และผู้เสียชีวิตเริ่มมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ปัจจัยเสี่ยงเสียชีวิต คือ มีโรคประจำตัว ได้รับยา NSAIDs ไปโรงพยาบาลช้า ติดสุรา และมีภาวะน้ำหนักเกิน ดังนั้นหากมีไข้สูง 1-2 วัน รับประทานยาลดไข้ เช็ดตัวแล้วไข้ไม่ลด ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย หรือมีผื่นจุดแดงขึ้นตามตัว ควรรีบไปพบแพทย์ ห้ามกินยาลดไข้ชนิดอื่นนอกจากพาราเซตามอล

โรคมือเท้าปาก ปี 2568 พบผู้ป่วย 34,287 ราย ไม่พบผู้เสียชีวิต กลุ่มอายุที่พบผู้ป่วยมากที่สุด คือ 0-4 ปี, 5-9 ปี, 10-14 ปี ตามลำดับ โรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่ม Enterovirus มีระยะฟักตัว 3-5 วัน ติดต่อจากการสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ เช่น น้ำมูก น้ำลาย และอุจจาระของผู้ป่วย รวมถึงของใช้ผู้ติดเชื้อ คำแนะนำสำหรับประชาชน 1. สอนให้เด็กล้างมือด้วยน้ำและสบู่บ่อย ๆ 2. ไม่ใช้สิ่งของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น 3.หลีกเลี่ยงการนำเด็กเข้าไปในสถานที่แออัด 4. หากป่วย ควรแยกออกจากเด็กอื่นและพาไปพบแพทย์ 5. หากเด็กป่วยควรหยุดเรียนจนพ้นระยะของการแพร่เชื้อ

คำแนะนำสำหรับสถานศึกษา 1. คัดกรองเด็กนักเรียนก่อนเข้าสถานศึกษา และแยกเด็กที่ป่วยออกจากเด็กปกติ 2. หากพบเด็กป่วย ควรแจ้งให้ผู้ปกครองรับกลับไปดูแลรักษาที่บ้านจนกว่าจะหาย 3. มีอ่างล้างมือ และสบู่ล้างมือให้เพียงพอ 4. หากพบเด็กป่วยตั้งแต่ 2 รายขึ้นไป ในห้องเดียวกันภายใน 1 สัปดาห์ ให้ปิดห้องเรียนอย่างน้อย 1 วัน เพื่อทำความสะอาด พื้นผิวสัมผัส สิ่งของเครื่องใช้ ของเล่น ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ หรือโซเดียมไฮโปรคลอไรด์ และแจ้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุขทราบ ทั้งนี้ น้ำยาที่ใช้ทำความสะอาดพื้นผิว และของใช้ต่างๆ สามารถใช้ผงซักฟอก หรือน้ำยาฟอกขาว (20 มิลลิลิตร ต่อน้ำ 1 ลิตร) ราดทิ้งไว้ 10 นาที แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด

โรคเมลิออยโดสิส (โรคไข้ดิน) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei เข้าทางผิวหนัง การเผลอกิน และการหายใจเอาเชื้อเข้าไปตามลำดับ ปี 2568 พบผู้ป่วย 2,036 ราย ผู้เสียชีวิต 92 ราย ส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร พบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โรคนี้มีระยะฟักตัว 1 วัน ไปจนถึงหลายปี โดยทั่วไปอาการมักเกิดขึ้นใน 1-4 สัปดาห์ หลังรับเชื้อ หากติดเชื้อในกระแสเลือด แล้วไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เสี่ยงเสียชีวิตสูง จึงควรหลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำย่ำโคลน เลี่ยงไม่ได้ให้รีบอาบน้ำทำความสะอาดด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันที กินอาหารปรุงสุก ดื่มน้ำสะอาดที่บรรจุภัณฑ์มาตรฐานหรือน้ำต้มสุกทุกครั้ง น้ำสำหรับใช้ต้องสะอาด มีระดับคลอรีนตามมาตรฐาน หลีกเลี่ยงการสูดลมฝุ่นและการอยู่ท่ามกลางสายฝน หากมีไข้สูงต่อเนื่อง 2 วัน และมีประวัติการสัมผัสดินและน้ำ ให้รีบพบแพทย์ทันที โดยเฉพาะเกษตรกรและผู้ป่วยโรคเบาหวาน

โรคเลปโตสไปโรสิส (โรคไข้ฉี่หนู) 1 ม.ค.-17 ก.ค. 2568 ผู้ป่วย 1,895 ราย เสียชีวิต 25 ราย ติดต่อจากสัตว์สู่คน โดยเชื้อ “เลปโตสไปร่า” มีระยะฟักตัว 2-30 วัน แต่ส่วนใหญ่มักเกิดภายใน 5-14 วัน หลังลุยน้ำย่ำโคลนที่มีปัสสาวะของสัตว์ที่ติดเชื้อ คำนะนำคือ 1. หลีกเลี่ยงการลุยน้ำย่ำโคลน หรือลงแช่น้ำเป็นเวลานาน 2. หากจำเป็น ควรสวมรองเท้าบู๊ต ถุงมือยาง ขณะลุยน้ำท่วมขัง ย่ำดินชื้นแฉะ หรือทำความสะอาดบ้านเรือนหลังน้ำลด 3. หลังลุยน้ำย่ำโคลน ให้ทำความสะอาดร่างกายด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันที 4. หากมีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัวหรือปวดกล้ามเนื้อ หลังสัมผัส 1-2 สัปดาห์ ให้รีบไปพบแพทย์ทันที และแจ้งประวัติการเดินลุยน้ำให้แพทย์ทราบ

โรคแอนแทรกซ์ วันที่ 1 ม.ค.-18 ก.ค. 2568 ป่วย 7 ราย เสียชีวิต 1 ราย ทั้งนี้ 95-99% อาการผู้ป่วยมักเป็นที่มือ แขน คอ หรือขา เริ่มจากเป็นตุ่มแข็งเปลี่ยนเป็นตุ่มน้ำใส และแตกเป็นแผลหลุมดำคล้ายบุหรี่จี้ อัตราป่วยตาย 5-20% หรืออาการทางระบบทางเดินอาหาร กรณีรุนแรงสุดแต่พบไม่บ่อย ช่วงแรกคล้ายกับผู้ป่วยทางเดินหายใจ จากนั้นจะหายใจขัด หายใจลำบาก และอาจเสียชีวิตได้ ส่วนอาการของสัตว์ที่ติดเชื้อ คือ มีไข้สูง ไม่กินหญ้า น้ำลายปนเลือด หายใจลำบาก ยืนโซเซ กล้ามเนื้อกระตุก ชัก ตายกะทันหัน มีเลือดไหลออกจากปาก จมูก และรูทวาร อวัยวะเพศ เลือดมีลักษณะเป็นสีดำ ๆ ไม่แข็งตัว กลิ่นเหม็นคาวจัด ซากสัตว์จะนิ่ม และเน่าอืดเร็ว

คำแนะนำประชาชน 1. ห้ามนำสัตว์ป่วยตายหรือสัตว์ที่ไม่ทราบแหล่งที่มามาชำแหละ ขาย หรือรับประทาน 2. สวมอุปกรณ์ป้องกันก่อนสัมผัสสัตว์ และชำระล้างร่างกายทุกครั้งหลังสัมผัสสัตว์ 3. รับประทานอาหารที่ผ่านการปรุงสุกเท่านั้น ไม่รับประทานอาหารสุก ๆ ดิบ ๆ 4. เฝ้าระวังสัตว์ป่วยตายในพื้นที่ เมื่อพบสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นโรคให้แยกสัตว์ออกจากฝูง เมื่อพบสัตว์ป่วยตายให้รีบแจ้งปศุสัตว์อำเภอ เพื่อตรวจสอบหาสาเหตุ และควบคุมโรค 5. ห้ามเคลื่อนย้าย ผ่าซาก ชำแหละเนื้อหรือหนังสัตว์ที่ตาย

การจมน้ำ คนไทยเสียชีวิตจากการจมน้ำเฉลี่ย 3,687 คน/ปี เฉลี่ยวันละ 10 คน สาเหตุในกลุ่มเด็กเกิดจากการเล่นน้ำ พลัดตกลื่น ส่วนผู้ใหญ่เกิดจากการประกอบอาชีพ เช่น หาหอย หาปลา เก็บผัก พลัดตกลื่น ซึ่งแหล่งน้ำที่มีการจมน้ำมากที่สุด ได้แก่ แหล่งน้ำเพื่อการเกษตรและแหล่งน้ำตามธรรมชาติ รองลงมา คือ เขื่อน ฝาย อ่างเก็บน้ำ ทั้งกลุ่มเด็กและผู้ใหญ่ โดยเกือบทั้งหมดของคนที่จมน้ำไม่สวมชูชีพ

คำแนะประชาชน 1. อย่าเดินหรืออยู่ใกล้บริเวณขอบบ่อ เพราะอาจเกิดการลื่นไถลลงไปในน้ำ 2. ทำสัญลักษณ์/ป้ายเตือน/แนวกั้น เพื่อให้สังเกตเห็นขอบบ่อได้ชัดเจน 3. ผู้ปกครองไม่ควรปล่อยให้เด็กลงไปในน้ำ 4. ไม่ควรลงไปในน้ำ เพราะระดับน้ำ กระแสน้ำ และพื้นใต้น้ำ มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม 5. หากจำเป็นต้องลงน้ำ ควรสวมเสื้อชูชีพ หรือนำถังแกลลอนพลาสติกเปล่าผูกเชือกสะพายไว้กับตัว เพื่อช่วยในการพยุงตัวเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

ไฟดูด ไฟช็อต ปี 2568 พบผู้บาดเจ็บ 189 ราย เสียชีวิต 15 ราย ส่วนใหญ่เป็นผู้ใช้แรงงาน แนะประชาชน ยึดหลัก 4 ย. “โยก ย้าย อย่า หยุด” โยก คือ โยกปิดสายไฟลงทันที เมื่อเกิดน้ำท่วม ย้าย คือ ย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าก่อนน้ำท่วม เพราะอาจมีกระแสไฟฟ้ารั่ว อย่า คือ อย่าแตะสวิตช์ไฟ หรือเดินเข้าใกล้อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า เสาเหล็กที่เป็นสื่อนำไฟฟ้า ขณะที่ร่างกายเปียก หยุด คือ หยุดใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่น้ำท่วม ควรให้ช่างตรวจสอบก่อน

ฟ้าผ่า ปี 2568 พบผู้บาดเจ็บ 50 ราย ผู้เสียชีวิต 3 ราย โดยเฉพาะผู้ใช้แรงงาน, เกษตรกร, นักเรียน นักศึกษา คำแนะประชาชน 1. ติดตามสภาพอากาศจากกรมอุตุนิยมวิทยา 2. ฝนตกให้กลับเข้าที่พัก และอย่าอยู่ใกล้ผนัง ประตู หน้าต่าง 3. หากอยู่ในรถ ให้ปิดกระจกให้มิดชิด 4. ห้ามอยู่ใกล้ต้นไม้ เสาไฟฟ้า ป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ 5. ถ้าหาที่หลบไม่ได้ให้นั่งยอง ๆ ก้มศีรษะให้ตัวอยู่ต่ำที่สุด เท้าชิดกัน และเขย่งปลายเท้า ใช้มือปิดหู 6. ห้ามใช้โทรศัพท์มือถือ 7. ถอดปลั๊กของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องมือสื่อสาร 8. หลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้อุปกรณ์ สิ่งของที่เป็นโลหะ 9. หลีกเสี่ยงการทำกิจกรรมกลางแจ้งขณะฝนฟ้าคะนอง โดยเฉพาะกิจกรรมที่สัมผัสน้ำ 10.ถ้ามีผู้ได้รับผลกระทบจากการถูกฟ้าผ่า โทรฯแจ้งขอความช่วยเหลือที่ 1669

สัตว์มีพิษกัด ปี 2568 บาดเจ็บ 1,387 ราย ผู้เสียชีวิต 1 ราย โดยเฉพาะผู้ใช้แรงงาน, เกษตรกร แนะประชาชน ควรจัดบ้านให้สะอาดไม่ให้มีมุมอับ ควรสวมรองเท้าหุ้มข้อ หุ้มส้นเพื่อป้องกันการถูกสัตว์มีพิษกัด แต่หากถูกงูพิษกัดต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที ลดการเคลื่อนไหวอวัยวะที่ถูกงูกัด และไม่ควรขันชะเนาะ เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อขาดเลือดเกิดเนื้อตายได้ จดจำลักษณะชนิดของงูที่กัด เพื่อการรักษาที่ถูกต้อง รวดเร็ว.