วัดอินกัลยา อ.บางปะหัน จ.พระนครศรีอยุธยา ชื่อเสียงโด่งดังด้วย “หลวงพ่อปาน–หลวงพ่อใหญ่” วัดแห่งนี้สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย สร้างสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง สมัยสมเด็จพระนารายณ์ มหาราชประมาณปี พ.ศ. 2207 โดยพระสนมชื่อ ท้าวทิพย์ภวดี เป็นผู้ริเริ่ม ตอนแรกมีเนื้อที่กว้างใหญ่87 ไร่ แต่ไม่ปรากฏชื่อแน่ชัด ต่อมาในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เจ้าหญิงอินกัลยา พระธิดาของท้าวทิพย์ภวดีบูรณะซ่อมแซม ชาวบ้านจึงได้เรียกกันว่า “วัดอินกัลยาซ่อม” และต่อ ๆ มาก็เหลือเพียง “วัดอินกัลยา” เหลือที่ดินเพียง13 ไร่ 64 ตารางวา ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาวันที่ 30 ก.ย.2514 และมีการตั้งโรงเรียนมัธยมศึกษา โรงเรียนบางปะหัน อยู่ใกล้ถนนสายเอเซีย
ลำดับเจ้าอาวาสปกครองวัด ดังนี้ 1.พระอธิการเนี่ยง 2.พระอธิการชื่น 3.พระอธิการชม 4.พระอธิการวัณ 5.พระอธิการเทียน 6.พระอธิการธูป 7.พระครูธรรมธรเยื้อน ฐิตวณฺโณ 8.พระครูโกศลกัลยาณคุณ 9.พระครูวินัยธรไพโรจน์ ภัททโก พ.ศ.2565-ปัจจุบัน
วัดอินกัลยา มีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำวัดคือ “หลวงพ่อปาน” ปางสมาธิ ขนาดเท่าคนจริง อยู่ในพระอุโบสถเก่า มีเรื่องเล่าว่าสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ยกทัพไปตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2224 ชนะศึกกลับมาได้ทรงนำพระแก้วบุษราคัมมาด้วย ประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถของวัดนี้และใช้ปูนพอกลงรักปิดทองหุ้มเอาไว้ จนอายุล่วงเลยมีหลุดร่อนบ้าง ชาวบ้านเรียกว่า “หลวงพ่อปาน” นิยมบนด้วยไข่ต้ม ต่อมาทางวัดสร้าง “หลวงพ่อใหญ่” เพิ่มอีก 1 องค์
หลายปีก่อน วัดอินกัลยา เคยถูกไฟไหม้ครั้งใหญ่เกือบจะเป็นวัดร้าง คณะสงฆ์และชาวบ้านช่วยกันบูรณะและกอบกู้ให้คงอยู่ ในปัจจุบันเป็นแหล่งศึกษาธรรมะ ศูนย์ปฏิบัติธรรม และศูนย์รวมพลังศรัทธา
จุดเด่นที่น่าสนใจ วัดอินกัลยา จัดทำพิธีเปิดทรัพย์ อาบน้ำมนต์ จันทร์เพ็ญแปดทิศแบบโบราณ หลวงพ่อใหญ่ แก้สิ่งอัปมงคลจากร้าย กลายเป็นดี โดยอาจารย์ชื่อดัง ใครแวะเวียนไปร่ำรวย สุขภาพแข็งแรง บันดาลโชคลาภดีนักแล.
เตโชพุทโธ
