“ทีมข่าวอาชญากรรม” สอบถามมุมมองเชิงอาชญาวิทยากับ รศ.พ.ต.ท.ดร.กฤษณพงค์ พูตระกูล ประธานหลักสูตรอาชญาวิทยาและนวัตกรรมความปลอดภัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ เพื่อสะท้อนข้อเท็จจริงถึงแรงจูงใจให้เกิดภัยแฝงกับเงินบริจาค โดยเฉพาะหลายครั้งที่ความน่าเชื่อถือของบุคคลมีส่วนในการตัดสินใจโอน
รศ.พ.ต.ท.ดร.กฤษณพงค์ มองจุดเชื่อมโยงการจัดตั้งมูลนิธิสู่การใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ว่า ตามกฎหมายการจัดตั้งต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ มีหน่วยงานรัฐอย่างกระทรวงมหาดไทยกำกับดูแล ประเด็นที่เกิดขึ้นขณะนี้เป็นเรื่องของบางมูลนิธิที่มีชื่อเสียง มีบุคคลมีชื่อ หรือเป็นบุคคลสาธารณะที่มีผู้คนรู้จัก ชื่นชอบ จึงตามมาด้วยเม็ดเงินจำนวนมาก นำไปสู่การตั้งคำถามหน่วยงานที่รับผิดชอบได้เข้าไปดูแลอย่างรัดกุมแล้วหรือไม่
การที่ภาคประชาชนเข้ามาช่วยตรวจสอบ สอดส่อง เป็นเรื่องดี เพื่อความโปร่งใส และมูลนิธิต่าง ๆ จะได้ระมัดระวังการใช้เงินบริจาค เพราะต้องไม่ลืมว่าในสถานการณ์เดือดร้อน อย่างภัยพิบัติต่าง ๆ คนไทยมีเมตตาและต่างก็อยากช่วยเหลือ
“เราอย่าทำให้ปัญหาที่เกิดขึ้นขณะนี้ กลายเป็นวิกฤตศรัทธา ทำให้คนไม่อยากทำความดี ต้องแยกกัน ต้องทำวิกฤตให้เป็นโอกาส คือการตรวจสอบต้องตามมาและต้องตรวจสอบเหมือนกันทั้งหมด เป็นมาตรฐานเดียว”
• อาชญากรรมกับเงินบริจาค
ตามหลักวิชาการ“มนุษย์ไม่อยากมีใครกระทำความผิด” แต่โตขึ้นมา พบเจอการขัดเกลาทางสังคม และสภาพแวดล้อมที่กดดัน อยากมี อยากได้ อยากเป็น แต่ไม่มีวิธีการจะไปถึงตรงนั้น ยกตัวอย่าง อยากมีเงินใช้เยอะ เมื่อสบช่องก็ทำให้คนกลุ่มหนึ่งหรือส่วนหนึ่ง โดยเฉพาะคนในจุดที่มีตำแหน่งหรือหน้าที่เข้าถึงเงินหรือผลประโยชน์ เปลี่ยนจากเจตนาดีตอนแรกที่ต้องการทำเพื่อส่วนรวมไป
การลดช่องของโอกาสเหล่านี้ จึงต้องมีระเบียบและกติกาที่ชัด ประกอบกับมนุษย์มักหาเหตุผลเข้าตัว เช่น คนอื่นก็ทำ ไม่เป็นไรเดี๋ยวอธิบายได้ ขอไปใช้แป๊บเดียวแล้วกลับมาคืน สุดท้ายก็เกิดปัญหาตามมา พร้อมย้ำตามหลักอาชญาวิทยา ถ้าคนจะทำความผิดรู้สึกว่าเสี่ยง ไม่คุ้ม จะไม่อยากทำ
• บทเรียนทั้งมูลนิธิ คนบริจาค
มูลนิธิและองค์กรรับบริจาค ต้องยกระดับธรรมาภิบาล โดยเฉพาะองค์กรที่มีการระดมเงินเป็นจำนวนมากผ่านบุคคลที่มีชื่อเสียง บุคคลสาธารณะ สำคัญมากที่ต้องเปิดเผยรายรับ-รายจ่าย และกำกับดูแลอย่างโปร่งใส หน่วยงานต้องตรวจสอบ พร้อมเสนอการเปิดข้อมูลให้ประชาชนเข้ามาตรวจสอบดูได้ จะเป็นการเสริมทั้งภาพลักษณ์ และสบายใจที่จะบริจาค
• ศรัทธา ชื่อเสียง องค์กร-มูลนิธิ
ถ้ามูลนิธิหรือบุคคลมีชื่อเสียงมีส่วนร่วมสนับสนุนในมูลนิธิ คือเป็นปัจจัยที่มีผลมากต่อการทำให้คนเชื่อมั่นศรัทธา และเมื่อมีเชื่อมั่นแล้วจะไม่มี“ลิมิต”กับความศรัทธาของคน หมายความว่า “ยิ่งศรัทธามูลนิธิมากเท่าไหร่ ก็จะทุ่มเทช่วยเหลือกำลังทรัพย์มากขึ้นเท่านั้น”
กลับกันหากสังเกตจะเห็นว่ามูลนิธิในไทยจำนวนมาก คนไทยไม่รู้จักเพราะบางมูลนิธิต้องการทำความดีอย่างเดียว ไม่ประชาสัมพันธ์มาก ทำให้คนไม่รู้จักและเงินบริจาคก็ไม่ได้เข้าจำนวนมากเท่าบุคคลที่มีชื่อเสียง
“คนไทยโดยพื้นฐานเป็นคนเห็นอกเห็นใจผู้อื่นที่ตกทุกข์ได้ยาก และพร้อมสนับสนุนหากเชื่อมั่นว่าคน ๆ นี้ไม่น่าจะทุจริต ไม่น่าจะโกง”
อย่างไรก็ตาม กลับกันถ้าบุคคลนั้นอาจเป็นคนทั่วไป ไม่ได้เป็นอินฟลู ฯ คนก็ไม่ได้รู้จัก ทำให้เกิดความไม่แน่ใจและเกิดความลังเลว่าจะไปสนับสนุนช่วยเหลือบริจาคทรัพย์สินแล้วจะมีการนำไปใช้ตามวัตถุประสงค์หรือไม่ ทั้งที่มูลนิธินั้นทำตามวัตถุประสงค์อย่างโปร่งใส นี่จึงเป็นจุดสังเกตเช่นกันว่าต่อไป ต้องรอบคอบและมีรายละเอียดมากขึ้นในการจัดมูลนิธิ
รศ.พ.ต.ท.ดร.กฤษณพงค์ ย้ำความจำเป็นที่การจัดตั้งมูลนิธิต้องทำให้ถูกต้องตามกฎหมาย เช่น หากบุคคลใดที่ไม่เคยจัดตั้งมูลนิธิมาก่อน และต้องการตั้งต้องปรึกษานักกฎหมาย เพื่อทำตามระเบียบขั้นตอน และฝากถึงคนไทยอย่าเพิ่งหมดหวังท้อแท้ในการทำความดี ช่วยเหลือมูลนิธิ หรือองค์กรที่กำลังทำสิ่งดีอยู่ ซึ่งแน่นอนความโปร่งใสและระบบตรวจสอบก็ต้องมาควบคู่กันไปด้วย.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
