กลายเป็นประเด็นร้อนทางการเมืองทันที ก่อนที่ศึกอภิปรายไม่ไว้วางใจ 18 รัฐมนตรีจะเปิดฉากขึ้นในวันที่ 7-10 ธ.ค.69 เมื่อภาพการจับมือลงนามใน “แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART)” ระหว่าง นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์

กลับกลายเป็นชนวนเหตุที่ทำให้เกิดคำถามดังกระหึ่มไปทั่วสภาและภาคเกษตรกรรมว่า ดีลประวัติศาสตร์ครั้งนี้ ประเทศไทยได้อะไรกลับมา และใครกันแน่ที่ต้องเป็นผู้จ่ายต้นทุนที่แท้จริง

ชนวนความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้นบนเวทีแถลงข่าวที่กรุงมะนิลา เมื่อ “โดนัลด์ ทรัมป์” ประกาศชัยชนะต่อชาวอเมริกันอย่างเปิดเผยและเป็นรูปธรรม โดยอ้างว่านี่คือ “ชัยชนะอันน่าทึ่ง” ที่ประเทศไทยตกลงจะยกเลิกภาษีศุลกากรทั้งหมดเหลือ 0% ให้กับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ พร้อมขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีในหลายกลุ่มสินค้า ไม่ว่าจะเป็นยานยนต์ อุปกรณ์ทางการแพทย์ เวชภัณฑ์ เอทานอล และสัตว์ปีก รวมถึงให้คำมั่นว่าจะสั่งซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ เพิ่มเติมถึง 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยราว 7-8 หมื่นล้านบาทต่อปี

ในขณะที่ ผู้เฒ่าอินทรี อย่าง “โดนัลด์ ทรัมป์” ผู้นำสหรัฐฯ ตีปีกกางตัวเลขผลประโยชน์โชว์ประชาชนของตนเองอย่างละเอียด แต่ฝั่งรัฐบาลไทยกลับสื่อสารในทิศทางที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง โดย “นายกฯ หนู” พูดเพียงภาพกว้างว่าจะเป็นโอกาสให้ไทยกับอเมริกาค้าขายกันได้คึกคักและคล่องตัวมากขึ้น รวมถึงตอกย้ำความสัมพันธ์อันดีระหว่างสองประเทศ

ส่วน “ศุภจี สุธรรมพันธุ์” รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์ ในฐานะหัวหน้าทีมเจรจา ชี้แจงว่า ข้อตกลงนี้มีเป้าหมายเพื่อรักษาตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทยที่ครองสัดส่วนถึง 24.6% และรักษาระดับภาษีให้แข่งขันได้ จากเดิมที่ไทยเคยเสี่ยงถูกเก็บสูงถึง 36% ในปี 2568 ขณะที่ “สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว” รองนายกรัฐมนตรีและรมว.ต่างประเทศ ยอมรับว่ามีรายการสินค้าเกษตรอย่างไก่ หมู ข้าวโพด และถั่วเหลือง อยู่ในกรอบการพูดคุย พร้อมส่งสัญญาณว่าทุกฝ่ายอาจต้อง “เสียสละ” เพื่อภาพรวมของประเทศ

ความคลุมเครือที่รัฐบาลไทยอ้างเรื่องข้อตกลงห้ามเปิดเผยความลับ (NDA) แต่เหลี่ยมของผู้นำสหรัฐฯ กลับนำมาป่าวประกาศ ทำให้สนามการเมืองไทยร้อนฉ่าขึ้นมาทันที ฝ่ายค้านและภาคส่วนต่างๆ ต่างดาหน้าออกมาวิพากษ์วิจารณ์และตั้งคำถามอย่างเผ็ดร้อน

เริ่มจากขุนพลหญิงพรรคส้ม “ไหม” ศิริกัญญา ตันสกุล รองหัวหน้าพรรคประชาชน ที่ตั้งข้อสังเกตถึงความผิดปกติที่รายละเอียดข้อตกลงไม่ปรากฏบนเว็บไซต์สาธารณะของทั้งสองประเทศ ต่างจากดีลของมาเลเซียหรือบังกลาเทศ พร้อมชี้ว่าสถานการณ์ได้เปลี่ยนไปแล้ว เพราะศาลสูงสหรัฐฯ ได้จำกัดอำนาจประธานาธิบดีตามกฎหมาย IEEPA ไม่ให้ขึ้นภาษีได้ตามอำเภอใจ ทำให้ไทยถือไพ่เหนือกว่าและมีอำนาจต่อรองสูงขึ้น แต่รัฐบาลกลับทำตัวกระมิดกระเมี้ยน ไม่ยอมเปิดเผยว่ามีการหยิบเงื่อนไขใดเข้าหรือออกจากกรอบเจรจาเดิม

นอกจากนี้ “ไหม” ยังซัดกลับ “นายกฯ หนู” อย่างดุเดือด ที่ออกมาบอกจะ “กรวดน้ำ” ให้กับผู้วิจารณ์รัฐบาล โดยระบุว่า หากจะกรวดน้ำให้กับกลไกการตรวจสอบตามปกติของรัฐสภา ตนเองก็คงต้อง “กรวดน้ำกลับไปให้ประเทศที่มีนายกรัฐมนตรีที่ยังไม่เข้าใจว่า การบริหารประเทศและหน้าที่ของรัฐบาล คือ การเปิดเผยข้อเท็จจริงให้ประชาชนรับทราบ” พร้อมเตือนว่ารัฐบาลไม่ได้มีต้นทุนความไว้วางใจมากพอที่จะปกปิดข้อมูล เพราะข้อตกลงลักษณะนี้เมื่อผ่านมติคณะรัฐมนตรีแล้วสามารถบังคับใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่านความเห็นชอบจากสภา สัญญาณก่อนซักฟอก “โรยเกลือล่วงหน้าก่อนเปิดแผล”

ขณะที่ “เดอะมาร์ค” อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และอดีตนายกรัฐมนตรี ออกมาชำแหละความไม่สมเหตุสมผลของตัวเลขในดีลนี้อย่างละเอียด โดยตั้งคำถามว่า หากสิ่งที่ประธานาธิบดีทรัมป์พูดไม่ใช่ข้อตกลงจริง เหตุใดนายกฯ ของไทยที่นั่งอยู่ข้างๆ จึงไม่ท้วงติงหรือสงวนความเห็นใดๆ ไว้เลย

สิ่งที่ไทยต้องสูญเสียมีมูลค่ามหาศาล ทั้งการเปิดตลาดเกษตร 8 หมื่นล้านบาทต่อปี การยอมรับมาตรฐานสินค้าสหรัฐฯ ฝ่ายเดียว ซึ่งเปิดทางให้เนื้อหมูที่มีสารเร่งเนื้อแดง รวมถึงยาและเครื่องมือแพทย์เข้ามาได้โดยง่าย ตลอดจนการยอมงดเว้นภาษีบริการทางดิจิทัล แต่สิ่งที่ไทยได้รับกลับมาอาจเป็นเพียงการลดภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ จาก 12.5% ลงเหลือ 10% ซึ่งลดลงเพียง 2.5% และไม่มีหลักประกันว่าจะถาวรหรือไม่ เพราะเป็นเรื่องกฎหมายแรงงานภายในของสหรัฐฯ

การเอาเกษตรกรไทยไปแลกกับการลดภาษีส่งออกแค่ร้อยละ 2.5 ถือว่าเป็นการจัดลำดับความสำคัญให้กับคนไทยผิดพลาดอย่างรุนแรง และยังอาจสร้างบรรทัดฐานให้มหาอำนาจอื่นอย่างจีนและสหภาพยุโรป (EU) เข้ามาเรียกร้องเงื่อนไขลักษณะเดียวกันในอนาคต สอดคล้องกับความเคลื่อนไหวของ “อิสริยะ ไพรีพ่ายฤทธิ์” สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ที่นำเรื่องนี้ขึ้นตั้งกระทู้ถามสดในสภาเพื่อบีบให้รัฐบาลเปิดรายการสินค้าในวงเจรจา

ขณะที่ผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงอย่าง สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติ ก็ออกแถลงการณ์คัดค้านทันที โดยกังวลทั้งเรื่องส่วนต่างต้นทุนการผลิตที่สู้สหรัฐฯ ไม่ได้ และมาตรฐานความปลอดภัยด้านสารเร่งเนื้อแดง พร้อมตั้งคำถามกลับไปยังคณะเจรจาว่า ประเทศไทยกำลังรักษาตลาดส่งออกด้วยต้นทุนเท่าไร และใครคือผู้ที่ต้องจ่ายต้นทุนนั้น

แม้ “กระทรวงพาณิชย์” จะยืนยันว่าจะพิจารณาสินค้าอ่อนไหวเป็นรายกรณี และยังมีขั้นตอนการตรวจรายละเอียดทางกฎหมาย รวมถึงรับฟังความคิดเห็นก่อนเสนอรัฐสภา แต่แรงกดดันทางการเมืองได้ก่อตัวขึ้นแล้วอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ เพราะในขณะที่ “โดนัลด์ ทรัมป์” มีตัวเลขผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมกลับไปบอกเกษตรกรและผู้ประกอบการของเขาเรียบร้อยแล้ว เมื่อคณะเจรจาของไทยเดินทางกลับถึงกรุงเทพฯ ทั้งผู้ส่งออกและเกษตรกรคนหน้าฟาร์มต่างก็กำลังรอฟังคำตอบที่ชัดเจนจากนายกรัฐมนตรีเช่นกันว่า สินค้าไทยรายการใดได้ลดภาษีเท่าไร และเกษตรกรไทยที่กำลังจะเผชิญกับพายุสินค้านำเข้า จะได้รับการปกป้องและเยียวยาอย่างไรก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป

ต้องจับตาดีลร้อนครั้งนี้ให้ดีว่า “รัฐบาลสีน้ำเงิน” จะเอาตัวรอดอย่างไร

ก่อนเปิดศึกซักฟอก การเมืองนอกสภาเริ่มขยับคนละจุด ข้างทำเนียบฯ “กำนันมะโน” มะโน เครือแก้ว ยังปักหลักทวงคำตอบเรื่องน้ำมันลิตรละ 10 บาท ส่วนที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เครือข่ายนักเรียน–นักศึกษานัดรวมตัว 20 พ.ย. ใช้วลี “ใส่หูแมวไล่หนู” เล่นกับชื่อของ “นายกฯ หนู” อนุทิน ชาญวีรกูล เปิดทางให้ข้อเรียกร้องตั้งแต่สิทธิในโรงเรียนไปจนถึงค่าแรง ค่าครองชีพ และทุนผูกขาดขึ้นมาบนเวทีเดียวกัน สิ่งที่ต้องดูหลังจบกิจกรรม คือ ใครจะรับข้อเรียกร้องแต่ละเรื่องไปทำต่อ และกลุ่มที่มารวมตัวกันครั้งนี้จะมีประเด็นร่วมพอให้เดินหน้าด้วยกันหรือไม่

แต่ในจังหวะที่ฝั่งรัฐบาลกำลังเพลี่ยงพล้ำ ฝั่ง “ฝ่ายค้าน” เองก็เกิดปรากฏการณ์ร้าวลึกลงไปทุกที เมื่อ ผู้นำจิตวิญญาณ ที่ปั้น “พรรคส้ม” มากับมือ ส่งสัญญาณเตือนว่า สิ่งที่เด็กๆ ทำตอนนี้กำลังเดินผิดวิธี

ล่าสุดสภาตีตกร่างแก้ไข พ.ร.บ.ประกันสังคม ของ “ไอซ์” รักชนก ศรีนอก สส.บัญชีรายชื่อ ทั้งที่เป็นร่างที่ต้องแก้ใหญ่ และเป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้ประกันสังคม ด้วยการปรับรื้อกฎหมายโครงสร้างบอร์ดประกันสังคมใหม่ และให้ผู้มีสิทธิ์สามารถถอดถอนบอร์ดได้ด้วย

แต่ด้วยความเป็น “ไอซ์ รักชนก” ที่หลายคนมองว่ามีความก้าวร้าวเกินไป แทนที่จะอธิบายให้รู้เนื้อแท้ของสาระสำคัญ กลับเลือกใช้วิธีโต้ตอบด้วย วาทกรรม ในการต่อสู้เพื่อความสะใจ คะนองปาก ทุกอย่างต้องหมุนรอบตัว “ไอซ์” จึงกลายเป็นจุดอ่อนของพรรค แทนที่จะใช้เป็นจุดแข็ง

งานนี้เกม “ฝ่ายค้าน” จึงเป็นอันต้องถูก “รัฐบาล” เขี่ยทิ้ง สั่งสอนเพื่อให้เห็นว่า อย่ามาโชว์ความอวดดีในสภาด้วยการใช้วาทกรรมทำตัวเป็นหัวหมู่ทะลวงฟันดะ ตกหลุม ความทะนง จึงต้องพ่ายงานใหญ่ เสียขบวนจนไม่สามารถดึงแนวร่วมให้หันกลับมาร่วมรบได้

ทำให้ผู้นำจิตวิญญาณพรรคส้ม “ป๊อก” ปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการคณะก้าวหน้า ส่งคำเตือนถึงพรรคส้มว่า “ลด ละ เลิก การด่า การแซะ” และเลิกใช้สูตร “กูดี มึงเลว” เพราะวิธีนี้อาจตรึงใจคนที่เชียร์อยู่แล้ว แต่ขยายฐานคนเห็นด้วยได้ยาก การรับมือรัฐบาลที่นำโดย พรรคภูมิใจไทย ต้องใช้วิธีต่างจากยุคเผด็จการทหาร แม้แพ้โหวตในสภา ก็ยังเอาเนื้อหาร่างไปอธิบายต่อ ใช้ข้อมูลและเหตุผลโน้มน้าวคนให้มากพอจนเกิดฉันทามติในสังคมได้

“เท้ง” ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน รับลูกสยบรอยร้าวโดยมองว่า คำเตือนของ “ปิยบุตร” เป็น “เรื่องของหลักการ” คงไม่ได้เจาะจงวิจารณ์ใคร แต่ก็ขอยืนยันว่า สส.ของพรรคพยายามสื่อสารบนพื้นฐานข้อมูลและหลักฐานอยู่ พร้อมย้ำว่าภายในส้ม “ไม่มีอะไรที่เรียกว่าเป็นรอยแตกร้าว” เพราะกับ “ปิยบุตร” ยังพูดคุยกันอยู่ตลอด เวลาเจอกันก็จับมือทักทายกันตามปกติ

ขณะที่ตัวตึง “รังสิมันต์ โรม” สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ออกโรงให้เครดิต “ไอซ์” ทำให้เรื่องประกันสังคมที่เคย “อยู่ในหลืบ” ถูกหยิบขึ้นมาถกกันจริงจัง พร้อมย้อนถึงจังหวะที่ประธานสภาให้ถอนคำอย่าง “ตลบตะแลง” และ “ตระบัดสัตย์” โดยมองว่าเป็นการจับจ้องถ้อยคำทำให้คนหันไปสนใจว่า “ไอซ์” พูดแรงแค่ไหน จนเนื้อหาที่หยิบมาตรวจสอบหลุดจากวงสนทนา

จากคำพูด “โรม” “พรรคส้ม” ก็รู้แทคติกของเกมในสภาเป็นอย่างดี แต่ทำไมยังตกบ่อ ปีนไม่พ้นจากหลุมเสียที ยิ่งทำให้คะแนนนิยมตกลงอย่างเห็นได้ชัด ดังคำเตือนของ “ปิยบุตร” หากไม่แก้เกม มัวเล่นตามเกมรัฐบาลก็มีแต่จะเสียรังวัด รอขุดหลุมฝังส้มเน่าได้เลย แล้วสิ่งที่สร้างสะสมมากลับต้องสูญเปล่า กลายเป็นเสียของ

ศึกอภิปรายฯ ที่จะถึงนี้ จึงเป็นอีก 1 บทพิสูจน์สำคัญว่า พรรคประชาชน จะยังเป็นที่หนึ่งในดวงใจของประชาชนได้อีกต่อไปหรือไม่

คลิกอ่านบทความทั้งหมดได้ที่นี่