การรณรงค์ให้ความรู้และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในคลินิกและในชุมชน สามารถช่วยให้ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงปรับลดการบริโภคโซเดียมและควบคุมระดับความดันโลหิตได้จริง แต่กลับยังมีคนป่วยบางกลุ่ม รวมถึงคนที่ยังมีสุขภาพดี ไม่เจ็บป่วยยังคงต้องรณรงค์อย่างต่อเนื่อง…นี่คือข้อสรุปจาก รศ.นพ.สุรศักดิ์ กันตชูเวสศิริ ประธานเครือข่ายลดบริโภคเค็ม ภายหลังมีงานวิชาการล่าสุดโดยภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทย ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ร่วมกับเครือข่ายลดบริโภคเค็ม

รศ.นพ.สุรศักดิ์ อธิบายเพิ่มว่า สิ่งนี้สอดคล้องกับข้อมูลจากการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 ปี 2567–2568 พบผู้ป่วยที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมองและโรคไตเรื้อรังระยะลุกลามจะบริโภคโซเดียมลดลง โดยมีการบริโภคโซเดียมต่ำกว่ากลุ่มประชาชนทั่วไปอย่างชัดเจน
แต่ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ อ้วนและโรคเบาหวานยังคงมีความเสี่ยงสูง เนื่องจากการบริโภคโซเดียมที่มากเกินไป รวมทั้งกลุ่มคนทั่วไปที่ยังไม่ป่วยกลับยังไม่มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและยังคงบริโภคโซเดียมสูงเฉลี่ย 3,650.2 มิลลิกรัม/วัน โดยประชากรถึง 88.2% เกินเกณฑ์แนะนำขององค์การอนามัยโลก กำหนดไว้ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม/วัน ตัวเลขนี้แทบไม่ลดลงเมื่อเทียบกับผลสำรวจในปี 2019 ที่ 3,636 มิลลิกรัม/วัน
งานวิจัยยังพบว่า มีกลุ่มเสี่ยงที่บริโภคโซเดียมสูง โดยกลุ่มอายุ 30–44 ปี บริโภคโซเดียมเฉลี่ยสูงสุดตามช่วงวัย 3,956.4 มิลลิกรัม/วัน ผู้ที่มีภาวะอ้วนระดับ 2 (BMI ≥ 30 กก./ตร.ม.) บริโภคเฉลี่ยสูงถึง 4,195.3 มิลลิกรัม/วัน และผู้ที่มีระดับการศึกษาสูงกว่า (มัธยมศึกษาและอุดมศึกษา) มีความเสี่ยงในการบริโภคโซเดียมเกินเกณฑ์สูงกว่ากลุ่มประถมศึกษา

เมื่อดูตามภูมิภาค โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีปริมาณการบริโภคโซเดียมเฉลี่ยสูงสุดในประเทศ 3,727.8 และ 3,727.7 มิลลิกรัม/วัน
ขณะที่ภาคกลางมีความเสี่ยงต่อการบริโภคเกินเกณฑ์และมีความไม่สมดุลของอัตราส่วน Na/K สูงที่สุด (5.1) ส่วนภาคใต้มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด 3,397.5 มิลลิกรัม/วัน และสำหรับผู้ที่มีความดันโลหิตอยู่ในเกณฑ์เสี่ยง (130–139/80–89 mmHg) ผู้ป่วยเบาหวาน และผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ ยังคงมีสัดส่วนการบริโภคโซเดียมเกินเกณฑ์สูงมาก ในทางกลับกัน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3–5 และผู้ที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมองมีแนวโน้มบริโภคโซเดียมลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ค่าเฉลี่ยก็ยังคงสูงกว่า 2,000 มิลลิกรัม/วัน อยู่ดี
ดังนั้นเพื่อลดผู้ป่วยรายใหม่จำเป็นต้องยกระดับไปสู่มาตรการเชิงโครงสร้างที่เข้มข้น ดังนี้ 1.มาตรการทางกฎหมายและภาษี ในผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปและอาหารสำเร็จรูปที่มีปริมาณโซเดียมสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนมขบเคี้ยว เพื่อจูงใจให้ภาคอุตสาหกรรมปรับสูตรลดโซเดียม

2.มาตรการจำกัดการตลาด ควบคุมการโฆษณาและส่งเสริมการขายในกลุ่มเยาวชนและวัยทำงาน โดยออกกฎหมายห้ามโฆษณาผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่มีโซเดียมสูงเกินเกณฑ์ในสื่อที่เข้าถึงเด็ก เยาวชน และคนรุ่นใหม่ รวมถึงการจำกัดการทำตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์และแพลตฟอร์มออนไลน์
3.การกำหนดปริมาณโซเดียม โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารสำเร็จรูป หากโซเดียมเกินต้องมีฉลากคำเตือนบนบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ ระบุข้อความชัดเจนว่า “โซเดียมสูง”
4.นโยบายการจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้มีอาหารเพื่อสุขภาพในองค์กร ออกระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ กำหนดให้โรงอาหาร การจัดเลี้ยงประชุม และร้านค้าสวัสดิการต้องจัดหาอาหารและเครื่องดื่มที่ผ่านเกณฑ์โซเดียมต่ำ มีเมนูผักและผลไม้ที่อุดมด้วยโพแทสเซียมในสัดส่วนที่เหมาะสม และขายหรือเสิร์ฟผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากเตือน “โซเดียมสูง”
การป้องกันโรค NCDs ที่ยั่งยืนไม่ใช่แค่ทำให้ประชาชนรู้จักเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพ แต่ต้องทำให้อาหารที่ดีต่อสุขภาพเป็นทางเลือกที่เข้าถึงได้ง่ายและเป็นมาตรฐานของสังคม.
อภิวรรณ เสาเวียง



