‘เพชรบุรี’ เมืองที่คนจดจำผ่านรสหวานของขนมไทย กลิ่นตาลโตนด และผลผลิตทางการเกษตรที่มีเอกลักษณ์ ทว่าเบื้องหลังภาพคุ้นตาเหล่านี้ เกษตรกรและผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยต้องเผชิญปัญหาเดิมซ้ำๆ ทั้งราคาผลผลิตผันผวน สินค้าล้นตลาด และข้อจำกัดด้านมาตรฐานการผลิตที่ทำให้ไปได้ไม่ไกลกว่าตลาดท้องถิ่น
โจทย์จึงไม่ใช่แค่ ‘ผลิตได้’ แต่คือ ‘ผลิตอย่างไรให้ขายได้ยั่งยืน’ และนี่คือจุดที่กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม หรือ ‘ดีพร้อม’ (DIPROM) เข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเกษตรแปรรูปของเพชรบุรีให้ก้าวพ้นกรอบเดิมๆ ด้วยการยกระดับมาตรฐาน นวัตกรรม และการจัดการทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
เปลี่ยนเกษตรแปรรูปเป็นอุตสาหกรรมมูลค่าสูง
‘ณัฏฐิญา เนตยสุภา’ อธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กล่าวว่า แนวทางของดีพร้อมคือการผลักดันภาคเกษตรแปรรูปไทยจากเกษตรดั้งเดิมไปสู่เกษตรอุตสาหกรรมมูลค่าสูง โดยไม่ทิ้งอัตลักษณ์ของพื้นที่ แต่เพิ่มเครื่องมือใหม่ให้ผู้ประกอบการ ทั้งเทคโนโลยีการแปรรูป นวัตกรรม มาตรฐานการผลิต และระบบบริหารจัดการที่ช่วยให้ธุรกิจเติบโตได้จริง
ในปีที่ผ่านมา ดีพร้อมสนับสนุนผู้ประกอบการเกษตรแปรรูปทั่วประเทศกว่า 500 กิจการ สร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้กว่าพันล้านบาท ขณะที่จังหวัดเพชรบุรีถูกวางให้เป็นพื้นที่ตัวอย่าง ด้วยความพร้อมของวัตถุดิบ สินค้า GI และฐานผู้ประกอบการที่เข้มแข็ง
หัวใจของการทำงานคือการเชื่อมโยงทั้งห่วงโซ่ ตั้งแต่เกษตรกร ผู้แปรรูป ไปจนถึงตลาดปลายทาง พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเข้าถึงการวิจัย ทดลองผลิต และยกระดับมาตรฐาน โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนสูงตั้งแต่เริ่มต้น
จากมะนาวเพชรบุรีล้นตลาด สู่โอกาสธุรกิจ
หนึ่งในบทพิสูจน์ของการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าว คือบริษัท เลม่อนโกลด์ (แอล.เอ็ม.จี) จำกัด ผู้แปรรูปมะนาวจากอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี ที่เริ่มต้นจากปัญหามะนาวล้นตลาดในช่วงฤดูกาล จนกลายเป็นแรงผลักให้เกิดแนวคิดแปรรูปมะนาวสดเพื่อเพิ่มมูลค่า
‘วิวัฒน์ พริ้งจำรัส’ กรรมการผู้จัดการบริษัท เลม่อนโกลด์ กล่าวว่า บริษัทรับซื้อมะนาวจากเกษตรกรในพื้นที่ เพื่อนำมาแปรรูปเป็นน้ำมะนาวแท้ 100% ป้อนให้ร้านอาหาร ก่อนจะขยายตลาดไปยังโรงงานอาหาร โมเดิร์นเทรด และการรับจ้างผลิต (OEM) จนปัจจุบันสามารถผลิตน้ำมะนาวแช่แข็งได้ถึง 10 ตันต่อเดือน
ไม่เพียงเท่านี้ วัตถุดิบที่เคยถูกมองว่าเป็นของเหลืออย่างเปลือกมะนาว ยังถูกนำมาต่อยอดเป็นน้ำมันหอมระเหย และผลิตภัณฑ์ดูแลผิว ช่วยลดของเสียจากกระบวนการผลิต และสร้างรายได้เพิ่มตามแนวคิด Zero Waste และเศรษฐกิจ BCG
การได้รับการสนับสนุนจากดีพร้อม ทำให้เลม่อนโกลด์สามารถพัฒนาระบบมาตรฐานความปลอดภัยอาหาร ISO 22000:2018 อย่างเป็นขั้นตอน ตั้งแต่การจัดการเอกสาร การตรวจประเมิน ไปจนถึงการปรับปรุงกระบวนการผลิต ส่งผลให้ธุรกิจมีความน่าเชื่อถือสูงขึ้น และยอดขายเติบโตมากกว่า 14% ในช่วงปีที่ผ่านมา
ยกระดับขนมเมืองเพชรด้วยนวัตกรรมใหม่
อีกด้านหนึ่งของเศรษฐกิจอาหารเพชรบุรี คืออุตสาหกรรมขนมหวาน ซึ่งดีพร้อมผลักดันผ่านนโยบาย ‘DIPROM FLEXi’ เพื่อพาขนมไทยก้าวสู่ยุคเศรษฐกิจสุขภาพ โดยยังคงรสชาติและเอกลักษณ์ดั้งเดิมไว้
‘ป้อนคำหวาน’ คือหนึ่งในตัวอย่างที่เห็นภาพชัด จากร้านขนมเล็กๆ ที่สืบทอดสูตรอาลัวชาววังจากรุ่นคุณยาย สู่การบริหารกิจการอย่างเป็นระบบในรุ่นที่สาม ‘แพร ลวณะมาลย์’ เจ้าของกิจการ นำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์อาหารและเทคโนโลยีมาปรับใช้กับขนมไทย ทั้งการพัฒนาสูตรหวานน้อย สูตรปราศจากน้ำตาล การยืดอายุขนมโดยไม่ใช้สารกันเสีย และการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ดูทันสมัยมากขึ้น
การเข้าร่วมโครงการของดีพร้อม โดยเฉพาะการพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับและการจัดการข้อมูลหลังบ้าน ช่วยให้ป้อนคำหวานบริหารสต็อก วางแผนการผลิต และควบคุมคุณภาพได้ดีขึ้น ลดความสูญเสีย และเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค ส่งผลให้ยอดขายเติบโตอย่างต่อเนื่อง และพร้อมต่อยอดสู่ตลาดออนไลน์และตลาดใหม่ในอนาคต
จากมะนาว GI ที่ถูกยกระดับเป็นผลิตภัณฑ์มาตรฐาน จากขนมไทยดั้งเดิมที่ปรับตัวสู่เศรษฐกิจสุขภาพ เรื่องราวเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาอุตสาหกรรมไม่จำเป็นต้องละทิ้งรากเหง้า แต่ต้องเติมองค์ความรู้ เครื่องมือ และมาตรฐานที่เหมาะสมเข้าไป สอดคล้องกับบทบาทของดีพร้อมในการวางโครงสร้างใหม่ให้ผู้ประกอบการสามารถเติบโตได้ด้วยตัวเอง เชื่อมโยงเกษตรกร ผู้แปรรูป และตลาดเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ และทำให้เศรษฐกิจฐานรากเดินหน้าได้อย่างมั่นคงในระยะยาว
