เมื่อวันที่ 13 พ.ค. ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยาที่มีชื่อเสียงด้านโรคสมอง ได้โพสต์ข้อความให้ความรู้ด้านสุขภาพลงในเพจ “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” โดยระบุว่า
“เครียดมาก เครียดนาน ทำไมเสี่ยงอัมพาต
ความเครียดเรื้อรังไม่ใช่แค่ “รู้สึกแย่” แต่มันโจมตีเส้นเลือดจริง ๆ มีข้อมูลในระดับโมเลกุล หลักฐานแน่นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา
บันไดกลไกความเครียดทำลายหลอดเลือด
ขั้นที่ 1 : HPA Axis เปิดตัว Cortisol
เมื่อสมองรับรู้ความเครียด Hypothalamus ส่งสัญญาณไปยัง Pituitary (ต่อมใต้สมอง) และ Adrenal cortex (ต่อมหมวกไต) หลั่ง cortisol ออกมา
ช่วงแรกมีประโยชน์ แต่หากเรื้อรังจะมีโทษ
ภาวะเครียดเรื้อรัง (Chronic stress) ทำให้ cortisol กระตุ้นการอักเสบทั่วร่างกาย รวมถึงหลอดเลือด
ขั้นที่ 2 : Endothelium ผนังหลอดเลือดถูกทำลาย (จุดที่อ่อนแอที่สุด)
ชั้นในสุดของหลอดเลือดคือ endothelium บางมากเพียงเซลล์เดียว แต่เป็น “ประตูด่านแรก”
เมื่ออักเสบ หลอดเลือดจะแข็งตัว
ขั้นที่ 3 : NO ลดลง ทำให้หลอดเลือดหดตัวและอักเสบ
Nitric Oxide (NO) คือสารที่ช่วยให้หลอดเลือดคลายตัว ป้องกันการจับตัวของเกล็ดเลือด และลดการอักเสบ
เมื่ออักเสบ หลอดเลือดจะไม่ยืดหยุ่นและแข็งตัวง่าย
ขั้นที่ 4 : TNF-α สารอักเสบเพิ่มขึ้น ทำให้ Plaque ก่อตัว
plaque คือคราบไขมันที่ผนังหลอดเลือดหนาตัวและเปราะ พร้อมแตกได้
ขั้นที่ 5 : Neural-Hematopoietic-Arterial Axis (กลไกที่น่ากลัวที่สุด)
การที่ sympathetic output (ระบบประสาทอัตโนมัติด้านสู้หรือหนี) เพิ่มขึ้น
พร้อมกับ parasympathetic reflex (ระบบพักผ่อน) ลดลง
กระตุ้นให้เม็ดเลือดไปเกาะผนังหลอดเลือดและเกิดการอักเสบ
ขั้นที่ 6 : หากเรื้อรัง Plaque แตก อาจนำไปสู่หัวใจวาย / stroke / สมองขาดเลือด / ติดเตียง
ผนังหลอดเลือดปริ ทำให้เกล็ดเลือดเกาะตัวจนเกิดลิ่มเลือดอุดตัน
เครียดมาก เครียดนาน ก็เสี่ยงเสียสุขภาพรุนแรงและเกิดโรคหลอดเลือดได้
ขอบคุณเพจ สาระสมองกับอจ.สุรัตน์
