แม้เทศกาลกินเจจะมีเวลาเพียง 9 วันเท่านั้น แต่สำหรับธุรกิจอาหาร โอกาสของ “อาหารเจ” อาจไม่ได้จบลงพร้อมเทศกาล เพราะวันนี้อาหารเจกำลังเปลี่ยนจากเมนูที่ผู้บริโภคซื้อเพราะ “ต้องกิน” ไปสู่เมนูที่บางคนเลือกซื้อเพราะ อยากกิน

ภาพนี้เห็นได้จากพฤติกรรมผู้บริโภคปี 2569 ที่แม้สัดส่วนคนตั้งใจกินเจลดลงเหลือ 32% แต่เหตุผลในการกินกลับหลากหลายขึ้น โดย 15.4% ต้องการลดการบริโภคเนื้อสัตว์ และ 10.2% เลือกกินเจด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ ขณะที่คนกินเจตลอดเทศกาลมีเพียง 55.4% และอีก 44.6% เลือกกินเป็นบางมื้อ

นั่นหมายความว่า “อาหารเจ” กำลังมีโอกาสขยับออกจากช่วงเทศกาล ไปสู่ตลาดอาหารทางเลือกมากขึ้น

แล้วเมนูไหนมีโอกาสอยู่ยาว?

1. Plant-Based “หมูกรอบ-ไก่-เนื้อ” ที่พยายามทำให้ผู้บริโภคได้รับประสบการณ์ใกล้เคียงกับการกินเนื้อ ตัวอย่างเช่น CPRAM ปีนี้นำแบรนด์ VG for Love เข้ามาทำตลาดด้วยเมนู “ข้าวกะเพราหมูกรอบวีแกน” ซึ่งเป็นเมนูที่ไม่ได้พยายามขายความเป็นอาหารเจเพียงอย่างเดียว แต่ขาย “รสชาติและสัมผัสที่คุ้นเคย” พร้อมมีเมนูใหม่อย่างสปาเก็ตตี้ขี้เมาหมูกรอบวีแกนด้วย

โอกาสสำคัญของ Plant-Based ยังไม่ได้จำกัดอยู่ที่คนกินเจแต่ยังสามารถขายให้กับ คนที่อยากลดเนื้อสัตว์ ,คนรักสุขภาพ ,Flexitarian ,คนที่อยากทดลองอาหารใหม่ และคนที่ต้องการโปรตีนจากพืช

2. เบอร์เกอร์เจ / เบอร์เกอร์ Plant-Based เป็นหนึ่งในเมนูที่น่าสนใจ เพราะผู้บริโภคเข้าใจ Product ได้ทันที แบรนด์ไม่จำเป็นต้องสอนว่าอาหารเจคืออะไร เพียงเปลี่ยน “เนื้อ” เป็นโปรตีนจากพืช ก็สามารถสร้างเมนูใหม่ได้

ส่วนเหตุผลที่มีโอกาสอยู่ต่อเพราะเบอร์เกอร์เป็น “Format” ที่คนคุ้นเคยอยู่แล้ว สิ่งที่เปลี่ยนคือโปรตีนตรงกลาง ดังนั้นในอนาคตแบรนด์สามารถวางตำแหน่งสินค้าเป็น สินค้าทางเลือกซึ่งทำให้มีโอกาสขายได้ตลอดปี

3. ซูชิ / พิซซ่า / พาสต้า Plant-Based

ร้านอาหารยุคใหม่เริ่มทำให้อาหารเจอยู่ใน Format ที่ผู้บริโภคคุ้นเคยมากขึ้น อย่าง Rasayana ในปีนี้มีเมนูเจแบบ Raw Vegan ครอบคลุมทั้ง พาสต้า พิซซ่า ซูชิ โรล และของหวาน ไม่ได้จำกัดอยู่กับอาหารไทยหรืออาหารเจแบบดั้งเดิม

4. อาหารพร้อมทานเจ / Plant-Based Ready-to-Eat

ขณะนี้เป็นเมนูที่มีโอกาสกลายเป็นสินค้าประจำชั้นวาง โดยที่ CPRAM ปีนี้ไม่ได้ทำอาหารเจเฉพาะเมนูร้านอาหาร แต่กระจายสินค้าผ่านเครือข่ายกว่า 20,000 จุด ทั้ง 7-Eleven, Makro และ Lotus’s รวมถึงช่องทางออนไลน์ มีตั้งแต่ผัดหมี่ซั่วเจ ซาลาเปาไส้ผักเห็ดหอม ไปจนถึงเกี๊ยวซ่าผักเจ

จุดแข็งของสินค้ากลุ่มนี้คือ “ความสะดวก” ซึ่งไม่ได้มีเฉพาะในช่วงกินเจ คนทำงานที่ต้องการอาหารเร็ว ๆ หรือคนที่ต้องการลดเนื้อสัตว์ สามารถซื้อได้ทั้งปี ดังนั้นหากสินค้าตัวใดสร้างยอดขายและมี Repeat Purchase ได้ดี ก็มีโอกาสพัฒนาไปเป็นสินค้าประจำได้

5. นมถั่วเหลือง / โปรตีนจากพืช เป็นอีกกลุ่มที่น่าจับตา ตัวอย่างปีนี้ CPRAM ทำโปรเจกต์ Jade Dragon x Dna นำนมถั่วเหลืองดีน่ามาพัฒนาเป็นไส้ซาลาเปาธัญพืชหลายรสชาติ พร้อมสื่อสารเรื่องโปรตีนจากพืชและใยอาหาร

นี่เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจ เพราะ “เจ” กลายเป็นช่องทางทดลองสินค้าใหม่เมื่อผู้บริโภคทดลองแล้วชอบ สินค้าก็สามารถกลับมาในรูปแบบอื่นได้แม้เทศกาลจบ