“ทีมข่าวนวัตกรรมขนส่งเดลินิวส์” ได้รับการร้องเรียนจากภาคเอกชน กรณีการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) จัดทำร่างขอบเขตงาน (TOR) โครงการว่าจ้างขนย้ายรถดีเซลรางใช้แล้ว รุ่น KIHA 100 จำนวน 13 คัน วงเงินงบประมาณ 37 ล้านบาท ราคากลาง 36,998,000 บาท โดยเอกชนเห็นว่าเงื่อนไขการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) กีดกัน ไม่สามารถเข้าร่วมประมูลได้ จึงเสนอความคิดเห็นผ่านเว็บไซต์ www.aprocurement.go.th เพื่อขอให้ทบทวนร่าง TOR ซึ่งเปิดรับฟังความคิดเห็นถึงวันที่ 10 พ.ย. 2569 แล้ว
เอกชนระบุว่า ประเด็นสำคัญอยู่ที่การกำหนดคุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอ นอกจากต้องมีประสบการณ์ขนส่งรถดีเซลราง (DMU) รถไฟ หรือล้อเลื่อนประเภทอื่นจากญี่ปุ่นหรือประเทศอื่นไปยังต่างประเทศแล้ว ยังต้องมีผลงานแยกตัวรถ (Body) ออกจากแคร่ (Bogie) ในพื้นที่ปฏิบัติงานในประเทศญี่ปุ่น หรือเป็นงานที่มีลักษณะใกล้เคียงและใช้เทคนิคเดียวกัน พร้อมสามารถปฏิบัติงานในญี่ปุ่นได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
อาจจำกัดผู้เข้าแข่งขันเหลือไม่เกิน 2 ราย และทำให้เอกชนกว่า 10 รายที่เคยมีประสบการณ์ขนย้ายรถไฟจากญี่ปุ่น แต่ถอดแคร่ในประเทศไทย ไม่ผ่านคุณสมบัติตั้งแต่ต้น
เอกชนเห็นว่าไม่ควรกำหนดสถานที่ถอดแคร่ไว้เฉพาะในญี่ปุ่น เนื่องจากช่างไทยก็ดำเนินการได้เช่นกัน ไม่มีความซับซ้อนเป็นพิเศษ นอกจากนี้ การถอดแคร่ในประเทศไทยยังเป็นทางเลือกที่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย ทั้งการเดินทางของช่างไทยและเจ้าหน้าที่ รฟท. ที่ต้องเดินทางไปกำกับดูแลการปฏิบัติงานในญี่ปุ่น ขณะที่ค่าใช้จ่ายโดยรวมระหว่างการถอดแคร่ในญี่ปุ่นกับประเทศไทยไม่ได้แตกต่างกันมากนัก แม้การขนส่งรถไฟทั้งคันโดยไม่ถอดแคร่อาจมีค่าขนส่งสูงขึ้น แต่ก็ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรและการกำกับดูแลได้
สำหรับโครงการนี้ ผู้รับจ้างต้องจัดทำแผนการขนย้ายรถดีเซลรางทั้ง 13 คัน และแคร่ 26 แคร่ จากศูนย์ซ่อมบำรุงรถไฟอาคิตะ ประเทศญี่ปุ่น ผ่านท่าเรืออาคิตะมายังท่าเรือแหลมฉบัง อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี ก่อนส่งมอบให้ รฟท. ณ สถานีรถไฟแหลมฉบัง กำหนดระยะเวลาตั้งแต่เริ่มปฏิบัติงานจนถึงส่งมอบไม่เกิน 180 วัน นับจากวันที่ 14 มี.ค. 2570 ซึ่งเป็นวันที่บริษัท JR East อนุญาตให้ผู้รับจ้างเริ่มงาน หากมีการเลื่อนกำหนดส่งมอบ ให้ยึดวันที่ JR East แจ้งให้เริ่มปฏิบัติงานเป็นวันเริ่มนับระยะเวลาแทน
ที่ผ่านมา ในรอบ 10 ปี ประเทศญี่ปุ่นได้ส่งมอบรถไฟให้ประเทศไทยผ่านบริษัทผู้ให้บริการเดินรถหลายแห่ง อาทิ JR Hokkaido มอบรถโดยสารปรับอากาศ Hamanasu 10 คัน และรถดีเซลรางปรับอากาศ KIHA 183 จำนวน 17 คัน ส่วน JR East มอบรถดีเซลรางปรับอากาศ KIHA 40 จำนวน 11 คัน และ KIHA 48 จำนวน 9 คัน รวมรถไฟที่ได้รับมอบทั้งสิ้น 47 คัน*** ถ้านับ 13 คัน ล่าสุด รอบเป็น 60 คัน ปัจจุบันรถไฟบางส่วนยังอยู่ระหว่างซ่อมแซมปรับปรุง ขณะที่บางส่วนให้บริการแล้ว แต่ รฟท. ยังไม่มีข้อมูลชัดเจนเกี่ยวกับจำนวนรถที่ซ่อมเสร็จและเปิดให้บริการ โดยคาดว่ามีประมาณ 20-28 คัน
