เมื่อเวลา13.00 น. วันที่ 12 พ.ย.2569 ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ที่มีนายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่2 ทำหน้าที่ประธานการประชุม พิจารณารับทราบรายงานตามมาตรา 36 แห่งพ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) พ.ศ.2544 ประจำปี 2567 และประจำปี 2568
โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย อภิปรายชี้แจงถึงการเสนอปรับแหล่งที่มาของเงิน สสส. บ่า เรื่องนี้ประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในสังคมพอสมควร ตนในฐานะผู้เสนอแก้ไขแหล่งที่มาของกองทุน สสส. ยืนยันว่าตนไม่มีอะไรกับ สสส. ไม่มีเจตนาทำลาย สสส. ไม่ได้ปฏิเสธความสำคัญขิงการเสริมสร้างสุขภาพ ไม่ได้ต่อต้านภาคเอกชนภาคประชาสังคม แต่อยากให้สภาฯพิจารณาคำถามสำคัญว่าองค์กรของรัฐที่ได้รับเงินจากการเก็บภาษีปีละหลายพันล้านโดยไม่ผ่านกระบวนการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีตามปกติ สมควรมีระบบกำกับดูแลตรวจสอบอย่างไร จึงจะสอดคล้องกับหลักวินัยการเงินการคลังของรัฐ เพราะเงินที่สสส.รับไป เป็นเงินที่รัฐจัดเก็บโดยอาศัยอำนาจตามกฎหมาย เพื่อประโยชน์ประชาชน
นายศุภชัย กล่าวต่อว่า รายได้ของ สสส.ยอมรับว่าเป็นเงินจำนวนมหาศาล ตามพ.ร.บ.สสส.ปี44 สสส.ได้รับเงินบำรุงจากการจัดเก็บเพิ่มเติมในอัตรา ร้อยละ 2 ของภาษีสุราตามกฎหมายกำหนด นี่คือระบบจัดเก็บภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ งานวิจัยที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ปี 2553-64 ระบุว่า สสส.มีรายได้จากเงินบำรุงเฉลี่ยประมาณ3,930ล้านบาท แบ่งเป็นรายได้จากภาษีสุราประมาณ ร้อยละ 67.8 ภาษียาสูบประมาณ ร้อยละ 32.2 หมายความว่า ช่วง12ปีที่ผ่านมา สสส.มีรายได้จากเงินบำรุงรวมประมาณ 47,160 ล้านบาท ขอถามว่าเงินจำนวนมหาศาลนี้ถูกใช้ไปในโครงการใดบ้าง ใครเป็นผู้รับเงิน และประชาชนได้รับประโยชน์ที่สามารถวัดหรือตรวจสอบได้มากน้อยเพียงใด สภาฯที่เป็นผู้แทนประชาชนทั้งประเทศ ควรได้รับข้อมูลรายจ่ายจริงในแต่ละปีอย่างครบถ้วน ต้องแยกให้ชัดเจนระหว่างเงินที่ได้รับ เงินที่อนุมัติดำเนินการโครงการ และเงินที่มีการเบิกจ่ายจริง นอกจากนี้ตามพ.ร.บ.วินัยการเงินการคลัง ปี2561 มาตรา 26 วางหลักจัดเก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ โดยมีข้อยกเว้นตามกฎหมาย ส่วนมาตรา 82 มีบทเฉพาะกาลรองรับกฎหมายบางประเภท ที่มีผลใช้บังคับอยู่ก่อน
“ผมไม่ได้บอกว่าระบบการจัดเก็บภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะผิดกฎหมาย แต่ตั้งคำถามเชิงนโยบายและหลักการทางกฎหมายว่าเมื่อประเทศไทยมีกฎหมายวินัยการเงินการคลังฉบับใหม่ขึ้นมาแล้ว หลังจากมี พ.ร.บ.สสส.ปี 44 เราควรทบทวนกฎหมายที่จัดตั้งกองทุน และกำหนดให้จัดเก็บเงินบำรุงโดยตรงหรือไม่ เหตุใดเงินที่รัฐจัดเก็บจากประชาชนเพื่อดำเนินการกิจการสาธารณะจึงไม่เข้าสู่กระบวนการพิจารณางบประมาณรายจ่ายประจำปีของรัฐสภา หากเราจะคงระบบเดิมไว้ ต้องอธิบายให้ได้ว่ามีเหตุผลความจำเป็นอย่างไร หากจะเปลี่ยนแปลงระบบก็ต้องกำหนดมาตรการให้ สสส.ทำงานได้ต่อเนื่อง โดยไม่ถูกแทรกแซงทางการเมือง ความเป็นอิสระในการทำงานเป็นเรื่องหนึ่ง แต่การตรวจสอบเงินสาธารณะก็เป็นอีกเรื่อง ทั้ง2เรื่องก็สามารถดำรงอยู่ด้วยกันได้” นายศุภชัย กล่าว
นายศุภชัย กล่าวด้วยว่า ขณะเดียวกันการจัดสรรเงินให้เอ็นจีโอ มูลนิธิ และภาคีเครือข่าย รูปแบบการทำงานของสสส.ไม่ได้ดำเนินโครงการทั้งหมดด้วยตนเอง มีการสนับสนุนเงินให้กับหน่วยงานภาคีเครือข่ายต่างๆ ตนไม่ได้ปฏิเสธคุณค่าของภาคประชาสังคม แต่การนำเงินสาธารณะไปสนับสนุนองค์กรภายนอกรัฐสภา สส.ก็ต้องมีหน้าที่ตรวจสอบเงินเหล่านั้นว่าจัดสรรเป็นธรรม โปร่งใส คุ้มค่าหรือไม่ ดังนั้น ตนมีคำถามดังนี้ 1.ตลอดระยะเวลา10 ปีที่ผ่านมา มีองค์ใดบ้างได้รับเงินสนับสนุนจากสสส. แต่ละองค์กรได้เงินรวมเท่าใด 2.มีองค์กรใดได้เงินสนับสนุนต่อเนื่องหลายปี มีหลักเกณฑ์ประเมินผลต่อการต่ออายุโครงการอย่างไร 3.การพิจารณาอนุมัติเงินสนับสนุนมีระบบป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนอย่างไร 4.มีการตรวจสอบความเกี่ยวข้องระหว่างกรรมการ ผู้บริหาร ผู้พิจารณาโครงการ และองค์กรที่ได้รับเงินสนับสนุนหรือไม่ และ5.เมื่อโครงการสิ้นสุดมีการตรวจสอบเพียงเอกสารทางการเงินหรือมีการประเมินด้วยว่าประชาชนรับประโยชน์จริงหรือไม่ ก็ขอให้สสส.จัดทำฐานข้อมูลตรงนี้เพื่อชี้แจงให้เข้าใจ
“ผมไม่ได้ตำหนิว่าท่านทำงานไม่ดี แต่ในฐานะสส. ที่มาทำหน้าที่ตรงนี้ ท่านก็ไม่ควรจะแตกต่างจากหน่วยงานทั้งประเทศ ที่จะต้องเริ่มขั้นตอนของบประมาณเพื่อใช้จ่ายเงิน แล้วให้สส. พิจารณาว่าท่านจะใช้อะไรอย่างไร ตัวเลขไม่สำคัญ ปีนี้ท่านได้เงิน 4พันล้าน ถ้าท่านทำอะไรเป็นประโยชน์ ขอแล้วสภาฯแห่งนี้เห็นว่าสมควรให้ สภาฯนี้พร้อมให้มากกว่า 4พันล้านด้วยซ้ำไป ยืนยันว่า การแก้ไขช่องทางที่ท่านจะได้รับเงิน ไม่เกี่ยวกับการที่รัฐจะเข้าไปแทรกแซง เพราะประธานคณะกรรมการ สสส. คือนายกรัฐมนตรี ผมยืนยันความตั้งใจทำเพื่อประโยชน์ประชาชน” นายศุภชัย กล่าว.
