ปัจจุบัน AI เข้ามาช่วยจัดการงานในชีวิตประจำวันได้หลายอย่าง ตั้งแต่การเขียนข้อความ ค้นหาและสรุปข้อมูล ไปจนถึงการจัดการเอกสารและคิดเนื้อหาใหม่ๆ แต่หลายคนที่เริ่มใช้งานอาจพบว่า คำตอบที่ได้ยังไม่ตรงกับสิ่งที่ต้องการ ต้องคอยแก้คำสั่งหรือถามซ้ำหลายรอบ การใช้ AI ให้คุ้มค่าจึงต้องเริ่มจากการเข้าใจวิธีทำงานของระบบ และรู้จักบอกความต้องการให้ชัดเจน

ในโซน Idea Lab เซสชั่น ‘AI for Everyday Work: ทำงานไวขึ้น 10 เท่าด้วย AI’ ภายในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 7 ภายใต้แนวคิด ‘พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก’

‘ดร.ภากร กัทชลี’ อาจารย์ประจำภาควิชาการตลาด และรองเลขาธิการ คณะบริหารธุรภิจ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สมาคมผู้สื่อข่าวไทยจีน ได้แนะนำแนวทางนำ AI มาใช้กับงานในแต่ละวัน พร้อมเผยเทคนิคเขียนคำสั่งอย่างไรให้ได้คำตอบตรงความต้องการ

รู้จักวิธีคิดของ AI

ดร.ภากร อธิบายว่า เบื้องหลังของโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Mode) คือการเรียนรู้รูปแบบภาษาจากข้อมูลจำนวนมหาศาล ก่อนนำสิ่งที่เรียนรู้มาคาดการณ์ว่าคำใดควรปรากฏต่อไป โดยอาศัยหลักความน่าจะเป็น (Probability) ยกตัวอย่างเช่น เมื่อป้อนข้อความว่า ‘วันนี้อากาศดี ฉันอยากไป…’ระบบจะคาดเดาคำที่มีโอกาสต่อเนื่องกันได้สูง เช่น อยากไปทะเล อยากไปเที่ยว หรืออยากไปเดินเล่น เพราะเป็นรูปแบบภาษาที่ระบบเคยเรียนรู้มา AI จึงไม่ได้คิดหรือมีความรู้สึกเหมือนมนุษย์ แต่ใช้รูปแบบข้อมูลที่มีมาประมวลผลและสร้างคำตอบขึ้นมา

หลักการนี้ยังนำไปใช้กับการสร้างสื่อมัลติมีเดียได้ด้วย โดย AI สามารถเรียนรู้ลักษณะทางกายภาพ เช่น โครงหน้า ทรงผม และความแตกต่างของรูปลักษณ์ชายหญิง เพื่อนำไปสร้างตัวละครเสมือนจริง (AI Generated Characters) สำหรับใช้ในคลิปวิดีโอหรือละครแนวตั้งได้

ใช้ AI ช่วยงานอะไรได้บ้าง

สำหรับผู้ที่อยากเริ่มต้น ดร.ภากร แนะนำเครื่องมือที่ใช้งานได้ฟรีผ่านโทรศัพท์มือถือ เช่น แชตจีพีที (ChatGPT) และโน้ตบุ๊กแอลเอ็ม (NotebookLM) ของกูเกิล ซึ่งเหมาะกับงานที่ต้องทำซ้ำหรืองานที่ใช้เวลาจัดการข้อมูลค่อนข้างมาก ตัวอย่างที่นำไปใช้ได้ทันที เช่น ให้ AI ช่วยอ่านเอกสารยาวและสรุปเนื้อหา ช่วยเกลาภาษาในอีเมลหรือข้อความให้สุภาพขึ้น จัดกลุ่มข้อมูลที่มีอยู่แล้ว ระดมความคิดเพื่อหาแนวทางทำงาน หรือช่วยคิดเนื้อหาสำหรับนำไปต่อยอด

ในภาคธุรกิจยังเริ่มนำ AI มาใช้สร้างสื่อโฆษณา โดยมีตัวอย่างจากบริษัทอสังหาริมทรัพย์อย่างแสนสิริและอนันดา ที่นำตัวตนดิจิทัลของบุคคลจริงมาใช้ในการสื่อสารการตลาด กรณีแสนสิริร่วมงานกับแน็ก ชาลี มีการใช้ภาพถ่ายและลักษณะใบหน้าของนักแสดงเป็นต้นแบบให้ AI สร้างสื่อโฆษณา ทำให้สามารถผลิตชิ้นงานได้โดยที่นักแสดงไม่ต้องเดินทางมาถ่ายทำด้วยตัวเอง

อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้ต้องรู้ข้อจำกัดของ AI ด้วย เพราะระบบอาจสร้างข้อมูลผิดขึ้นมาเอง (Hallucination) ใช้ข้อมูลที่ไม่ทันสมัย หรือให้คำตอบไม่ตรงกับสถานการณ์จริงขององค์กร หากไม่ได้รับข้อมูลประกอบเพียงพอ ผู้ใช้จึงต้องตรวจสอบคำตอบก่อนนำไปใช้ โดยเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจหรือการทำงานจริง

5 สูตรสั่งงานให้ได้คำตอบตรงใจ

ดร.ภากร เปรียบเทียบการสื่อสารกับ AI ว่าเหมือนการพูดคุยกับคนแปลกหน้า หากถามกว้างๆ ก็มีโอกาสได้คำตอบกว้างๆ เช่นกัน การเขียนคำสั่ง หรือพรอมป์ต์(Prompt) จึงควรบอกรายละเอียดให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น โดยมี 5 องค์ประกอบที่ควรใส่ไว้ ได้แก่

1. บทบาท (Role) กำหนดให้ AI รับบทบาทอะไร เช่น ผู้เชี่ยวชาญด้านการเขียนคอนเทนต์บนเฟซบุ๊ก หรือเลขานุการมืออาชีพ

2. บริบท (Context) อธิบายสถานการณ์และกลุ่มเป้าหมาย เช่น ต้องการสื่อสารกับผู้ประกอบการเอสเอ็มอี นักศึกษามหาวิทยาลัย หรือจำเป็นต้องเลื่อนประชุมเพราะมีลูกค้าเข้าพบกะทันหัน

3. ภารกิจ (Task) ระบุให้ชัดว่าต้องการให้ทำอะไร เช่น เขียนบทความ ร่างอีเมลแจ้งทีมงาน หรือสรุปเอกสาร

4. ข้อจำกัด (Constraint) กำหนดเงื่อนไขของงาน เช่น ความยาวไม่เกิน 500 ตัวอักษร ใช้ภาษาสุภาพ หรือเขียนไม่เกิน 5 บรรทัด

5. รูปแบบคำตอบ (Output) บอกลักษณะคำตอบที่ต้องการ เช่น เขียนเป็นบทความ หรือร่างอีเมลที่มีหัวเรื่องชัดเจน พร้อมเสนอวันประชุมใหม่ 2 วัน

อีกเทคนิคที่ช่วยให้ AI เข้าใจความต้องการได้ดีขึ้น คือฟิวช็อตพรอมป์ตติง (Few-Shot Prompting) หรือการใส่ตัวอย่างคำตอบที่ต้องการลงไปในคำสั่ง เพื่อให้ระบบใช้เป็นแนวทางในการสร้างคำตอบครั้งต่อไป เช่น หากต้องการให้ AI ช่วยคิดคำตอบเมื่อลูกค้าทักว่า ‘แพงจัง’ ผู้ใช้สามารถใส่ตัวอย่างประโยคที่ต้องการให้ตอบกลับ เช่น ‘ตกวันละไม่ถึง 5 บาท’ หรือ ‘ร้านอื่นถูกกว่า แต่ของเรามีประกัน 1 ปี’ เพื่อให้ AI เข้าใจแนวทางการสื่อสารและสร้างคำตอบในรูปแบบเดียวกันได้

ใช้ AI อย่างไรให้ปลอดภัย

อีกเรื่องที่ผู้ใช้ต้องระวังคือข้อมูลที่นำเข้าสู่ระบบ โดยเฉพาะข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลภายในองค์กร ซึ่งเกี่ยวข้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) ดร.ภากร แนะนำว่า ไม่ควรใส่ข้อมูลลับ รหัสผ่าน หรือหมายเลขบัตรเครดิตลงในระบบ AI โดยเด็ดขาด

หากต้องการนำข้อมูลลูกค้ามาวิเคราะห์ ควรปกปิดข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลได้ (Anonymization) ก่อน เช่น เปลี่ยนชื่อ ‘คุณสมชาย ใจดี’ เป็น ‘ลูกค้า A’ และเปลี่ยนชื่อ ‘บริษัท ABC จำกัด’ เป็น ‘บริษัท X’ หรือระบุเพียงประเภทธุรกิจ เช่น บริษัทขายของออนไลน์ เพื่อให้ AI ยังมีข้อมูลประกอบสำหรับวิเคราะห์ โดยไม่เปิดเผยตัวตนของเจ้าของข้อมูล ส่วนความคิดเห็นบนสื่อสังคมออนไลน์ที่เป็นข้อมูลสาธารณะ สามารถนำมาประมวลผลได้ แต่ต้องลบรูปโปรไฟล์ ชื่อผู้ใช้ และลิงก์ที่เชื่อมโยงกลับไปยังบัญชีส่วนบุคคลออกก่อน

ดร.ภากร สรุปหลักการแบ่งหน้าที่ระหว่าง AI กับมนุษย์ว่า “งานรูทีน งานยากๆหรืองานอ่านเอกสารยาวๆ ให้เป็นหน้าที่ของ AI แต่เรื่องข้อมูลส่วนบุคคลและกฎหมาย PDPA เป็นหน้าที่ของมนุษย์ที่ต้องปกปิดข้อมูลก่อนส่งให้ AI วิเคราะห์”พร้อมกล่าวทิ้งท้ายการเริ่มใช้ AI จึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากงานที่ซับซ้อน ผู้ใช้สามารถทดลองจากงานประจำที่ต้องทำอยู่แล้ว ตั้งแต่การร่างอีเมล สรุปเอกสาร ไปจนถึงการจัดระเบียบข้อมูล พร้อมฝึกเขียนคำสั่งให้ชัดเจนและตรวจสอบคำตอบทุกครั้ง เพื่อให้ AI ช่วยลดเวลาทำงานซ้ำๆ และเหลือเวลาไปกับการคิดและตัดสินใจด้วยตัวเองมากขึ้น